Doç. Dr. Ahmet Keskin danışmanlığındaki tezler
11 tez · Samsun Üniversity, Ankara Yıldırım Beyazıt University
Tokat ili merkez köylerinden derlenen yer adlarının halk etimolojisi ve toponimi bağlamında incelenmesi
İnsanlık ve kültür tarihinde ortaya konulan pek çok ürün büyük ölçüde dil aracılığıyla aktarılmıştır. Bu bakımdan dil, insan ve kültür tarihi kadar eski ve bir o kadar da önemlidir. Buradan hareketle dil ve kültür arasında önemli bir ilişki vardır. Bu nedenle yapılan bu çalışmada dil ve kültür odaklı bir çerçevede yer alan toponimi konusu her yönüyle ele alınmıştır. Bunların en başında dil kültür ilişkisini anlamak ve ortaya koymak için folklordan yararlanılmıştır. Yeradları Türkçenin ses ve şekil özelliklerini içinde barındırdığı kadar halkın inancını, dünya görüşünü, yaşamını da içinde barındırmaktadır. Bu yeradları halkın kullandığı dil ve dil unsurları yani halk etimolojisi ve folklor bağlamında incelenip, çok disiplinli bir yapıyla birçok koldan ele alınmıştır. Ele alınan bu konunun bir disiplin özelinde aktarılması gerek nicelik gerekse nitelik açısından imkânsız olduğundan bu konu çok disiplinli bir bağlamda incelenmiştir ve aktarılmıştır. Sahadan elde edilen bulgular Tür ve Leksik-Semantik Sınıflandırma yöntemiyle gruplandırılıp tasnif ve tahlil edilmiştir. Bu çalışmada folklor ve adbilim çalışmalarında yaygın olarak kullanılan görüşme ve gözlem yöntemi ile birlikte elde edilen veriler derlenmiş ve tasnif edilmiştir. Bu çalışmada Tokat ili merkez köylerindeki 12 köy yerleşimi ve 211 yeradının incelenmesiyle yapılmıştır. Bu yeradlarının gerek kültüre gerek Türk diline sunduğu zenginliklerin kaybolmasının önüne akademik bir çalışma ile geçilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma ile yeradları folklor ve halk etimolojisi bağlamında incelenip yeni ve özgün bir sınıflandırma yöntemiyle sınıflandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Folklor, Adbilim, Yeradbilim, Halk Etimolojisi.
Samsun ili Bafra ilçesine bağlı Çetinkaya, Yağmurca ve Hıdırellez köylerindeki yer adlarının halk etimolojisi ve toponimi bağlamında incelenmesi
Her türlü özel adı inceleyen adbilim çeşitli alt dallara ayrılmaktadır. Adbilimin alt dallarından biri olan yeradbilimi (topomie, topoymy, topoymie), yeradlarının ortaya çıkışlarını, yapılarını, anlamlarını, gelişimlerini, ortaya çıkışlarındaki geleneği ve prensipleri araştıran bir bilim dalıdır. Etimoloji (etymology), kelimelerin kökenini tarihî gelişme süreçleri ve anlambilim çerçevesinde inceleyen bilim dalıdır. Halk etimolojisi (folk etymology, volksetymologie) ise kelimelerin kökenini etimolojik tahliller ve sağlam delillere dayanmadan, daha çok yakıştırma ve uydurma yoluyla açıklamaktır. Halk etimolojileri bir yeradının gerçek veriliş sebebinin unutulmasına bağlı olarak bu yeradının halk tarafından genellikle bir efsane veya halk anlatısına dayandırılan hikâyelerle ilişkilendirilerek yeniden açıklanması sonucunda oluşmaktadır. Bu nedenle yeradlarının folklor bağlamında incelenmesinde tarih, coğrafya gibi disiplinlerle birlikte anlatıbilim (narratoloji) disiplininden de yararlanmak gerekmektedir. Yeradları, bugüne kadar yapılan çalışmalarda genellikle adbilimin temel yaklaşımlarından hareketle ve ağırlıklı olarak dilbilim çalışmaları kapsamında ele alınıp incelenmiştir. Elde edilen materyal çeşitli çalışmalar içinde leksik, semantik ve tür odaklı analizlere tâbi tutulmuştur. Bu çalışmada ise, Samsun iline bağlı Bafra ilçesinde bulunan Çetinkaya, Yağmurca ve Hıdırellez köylerinde gerçekleştirilen saha araştırmaları sonucunda elde edilen yeradları, katman analizi, tür sınıflandırması ve leksik-semantik sınıflandırmaya ek olarak halk etimolojisi bağlamında tasnif ve tahlil edilmiştir. Bu doğrultuda sahadan elde edilen yeradları halk etimolojisi ve anlatıbilim odağında, folklor merkezli bir yaklaşımla incelenip çözümlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Folklor, Adbilim, Yeradbilim, Halk Etimolojisi.
Sosyokültürel etkenler ve değişkenler bağlamında rekabet folkloru: Fatsa ve Ünye örneği
İnsanların bireysel ve toplumsal olarak çeşitli dönemlerde, bağlamlarda ve biçimlerde gerçekleştirdikleri iletişim süreçlerinin, bu doğrultuda birbirleriyle kurdukları bağların, zaman zaman, çeşitli nedenlerle rekabet temeline dayalı olarak da sürdürülebildikleri bilinmektedir. Söz konusu rekabet olgusunun, bireyin ve toplumun kültürel üretim, tüketim ve aktarım süreçleriyle bütünleşerek sosyal değerlerin, inanışların ve folklorun çeşitli alanlarında ortaya rekabet temelli türlü verilerin çıkmasına yol açabildiği de görülmektedir. Bunun sonucu olarak rekabet olgusu çerçevesinde folklorun inceleme alanına giren zengin konu ve ürünlerin ortaya çıktığı bilinmekle birlikte, "rekabet folkloru" bağlamında henüz müstakil çalışmaların yeterli düzeyde gerçekleştirilmemiş olduğu dikkati çekmektedir. Bu dikkatten hareketle, ortaya konulan söz konusu ürünlerin niteliklerini ve temellerini belirlemeyi ve bunları türlü değişkenler çerçevesinde çözümlemeyi hedefleyen bu çalışmada folklor ve rekabet konusu, Fatsa ve Ünye örnekleminde incelenmiştir. Saha araştırmaları kapsamında kullanılan derinlemesine gözlem ve görüşme yöntemleriyle elde edilen veriler tasnif edilerek bütüncül ve disiplinlerarası yaklaşımla çözümlenmiştir. Çeşitli tasnif maddeleri altında Fatsa ve Ünye örnekleminde oluşan rekabet olgusu ve algısı, bunun kültüre ve kültürel ürünlere yansımaları, davranış folkloru, inanışlar, ritüeller, anlatılar ve kalıpyargılar bağlamında oluşturulan ürünler, çalışmada kapsamlı biçimde analiz edilmiştir. Sahada yapılan gözlemler, kaynak kişilerden elde edilen veriler ve konu bağlamında gerçekleştirilen araştırmalar sonucunda iki ayrı grup örneği olarak tanımlanan Fatsa ve Ünye ilçelerindeki birey ve toplulukların davranış örüntülerinde ve kalıpyargılarında büyük ölçüde benzerlikler olduğu görülmüştür. Benzer özelliklere sahip olan iki ilçe ve yine benzer davranış örüntülerine sahip iki ilçe insanı arasında köklü bir geçmişe bağlı olarak şekillenen rekabetin temelindeyse çok çeşitli etkenlerin ve değişkenlerin varlığı dikkati çekmektedir. Çalışma kapsamında söz konusu etken ve değişkenlerin geçmişten günümüze kadar süregelen durumu kapsamlı bir şekilde ele alınmış, geçmişte daha çok sosyolojik ve politik etkenlerle biçimlendiği tespit edilen rekabetin günümüzde daha çok, her iki ilçenin de il olma isteği çerçevesinde biçimlendiği görüldüğünden, çalışmada özellikle sosyal medyada genç kuşaklar tarafından yapılan rekabet içerikli paylaşmalar da dikkate alınarak, söz konusu rekabet, değişim ve dönüşüm biçimleri odağında da değerlendirilmiştir.
Ankara'da bir Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18 yaş üstü hastaların COVID-19 aşıları hakkında düşünce ve davranışlarının belirlenmesi, aşı sonrası görülen yan etkilerin değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Aralık 2019'da ortaya çıkan ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edilen Koronavirüs Hastalığı, birçok kişinin ölümüne sebep olan bir hastalıktır. Hastalığın tedavi edilmesi ve hastalıktan korunmak için birçok çalışma yapılmıştır ama kesin bir tedavisi bulunamamıştır. Şu an için hastalıktan kurtulmanın tek yolu aşılama olarak görülmektedir. Bizim de bu çalışmadaki amacımız insanların COVID-19 aşıları konusundaki tercihlerini ve ret sebeplerini belirleyip aşı yan etkilerini ortaya çıkararak elde edilen sonuçlarla aşı yaptırma oranını artıracak çalışmalara destek olmaktır. Gereç ve Yöntem: Ankara'da bir aile sağlığı merkezine başvuran 18 yaş üstü hastaların değerlendirildiği bu araştırma için ilgili resmi kurumlardan ve etik kuruldan izin alınmıştır. Çalışmamız tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Ankara'da bir aile sağlığı merkezine başvuran hastalar oluşturmaktadır. Çalışmada en az 216 kişinin olması gerektiğine Güç Analizi (G-Power) yapılarak karar verilmiştir. Çalışmanın örneklemini ise Yenimahalle 4 No'lu Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 316 hasta oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket kullanıldığı için tüm analizler madde bazında yürütülmüştür. İki değişken arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek için Pearson ki-kare analizi kullanılmıştır. Ayrıca incelenen durumlara ait çapraz tablolarda frekans ve yüzde değerleri raporlanmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0,05 kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %61,1'ini kadınlar oluşturmaktadır. Katılımcılar arasında kronik hastalık bulunma oranı %32 olarak bulunmuştur. Erkeklerin aşı yaptırma oranı kadınlardan daha yüksek bulunmuştur. 18-25 yaş aralığında ve 65 yaş üstünde aşı yaptırma oranı %100 ile en fazladır. Bekârların aşı yaptırma oranı evlilerden yüksek bulunmuştur, çocuk sayısı arttıkça aşı yaptırma oranlarının az da olsa düştüğü görülmektedir. Kronik hastalığı olanlarda aşılanma oranı olmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. En çok tercih edilen aşı %55 ile COVID-19 mRNA aşısı olurken, bunu %33 oranıyla her iki aşı türünü de yaptıran katılımcılar takip etmektedir, en az tercih edilen aşı ise %9 ile inaktif COVID-19 aşısıdır. Erkeklerde mRNA aşısı olma oranı kadınlardan daha fazla bulunmuştur, kadınlarda sadece inaktif aşıyı ve her iki aşı türünü de olanların oranı erkeklerden daha fazla bulunmuştur. mRNA aşısı olma oranı evlilerde, inaktif aşı olma oranı ise bekârlarda daha fazla bulunmuştur. Kronik hastalığı olmayanlarda sadece mRNA aşısı yaptıranlar en yüksek orandayken, kronik hastalığı olanlarda en yüksek oran %51,6 ile her iki aşı türünü de olanlara aittir. Yaptırılan aşı türü ile eğitim durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Aşı olmayan kişilerin aşı olmama sebepleri arasında en çok "Aşıların yeni olması nedeniyle oluşabilecek yan etkiler tam olarak bilinmediği için" bulunmuştur. Aşı olan kişilerin aşı olma sebepleri arasında en çok "Doktorların ve bilim insanlarının aşıyla ilgili önerilerine güvendiğim için" bulunmuştur. Sadece inaktif aşı olanların nedenleri en çok "Ölü aşı olması nedeniyle yan etkisinin daha az olacağını düşündüğüm için" olmuştur. Sadece mRNA aşısını olanların nedenleri en çok "mRNA aşısı olması nedeniyle etkinlik ve koruyuculuğunun daha iyi olacağını düşündüğüm için" olmuştur. İki aşı türünü birlikte olanların nedeni en çok "İlk çıkan aşının inaktif aşı olması nedeni ile oldum, ilerleyen süreçte mRNA aşısı çıkınca koruyuculuğu artırmak için mRNA aşısını da oldum" olarak bulunmuştur. Kadınlar erkeklere göre daha fazla yan etki gördüğünü belirtmiştir. Kronik hastalığı olan kişilerde yan etki oranı kronik hastalığı olmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Yan etki yaşayan kişiler en sık hafif ve orta düzeyde yan etkiler yaşamıştır. Aşı sonrası yaşanan yan etkilerin süresi incelendiğinde en sık 2 gün sürdüğü görülmüştür. Aşı sonrası yan etki görülme oranı sadece mRNA aşısı olanlarda daha yüksek bulunmuştur. Aşı sonrası en çok görülen yan etkiler sırasıyla kas ağrısı, yorgunluk ve enjeksiyon bölgesinde ağrı, şişlik, kızarıklık olarak bulunmuştur. Tartışma ve Sonuç: Katılımcıların aşı konusunda tutumlarını ve aşı sonrası görülen yan etkileri değerlendirdiğimiz çalışmada erkeklerin aşı olma oranı kadınlardan fazla olarak saptanmıştır. Erkeklerin aşı olma oranlarındaki bu yüksekliğin sebebi; kadınların genel olarak anksiyete oranlarının erkeklerden yüksek olması nedeniyle (128), aşılar ve yan etkileri konusunda da kadınlar daha fazla endişelenmiş olabilirler, buna bağlı olarak aşı olma konusunda da daha temkinli davranmış olabilirler. Yaş gruplarına göre en yüksek aşılanma oranı %100 ile 18-25 yaş arası ve 65 yaş üstü bireylerde bulunmuştur. COVID-19 en yüksek mortalite oranına yaşlılarda ve kronik hastalığı olanlarda sahip olduğu için 65 yaş üstünde aşılanma oranının yüksek olmasına neden olmuş olabilir, benzer sebeplerden dolayı kronik hastalığı olanlarda da kronik hastalığı olmayanlara göre aşılanma oranı yüksek bulunmuştur. Ülkemizde aşı olmayanlara yönelik yapılan sosyal etkinlik kısıtlamalarının 18-25 yaş arası bireylerde aşı olma oranının yüksek olmasını etkilediği düşünülmüştür. Çocuk sayısı arttıkça aşı olma oranında düşme görülmüştür, bunun nedeni çocuklu ailelerin genel olarak aşılarla ilgili daha fazla yanlış habere ve sosyal medya paylaşımına maruz kalması olarak düşünülmüştür. Hastalara sosyo-demografik özelliklerine göre aşılarla ilgili tereddütlerini gidermeye yönelik, COVID-19 aşıları hakkında doğru ve aşıların önemini anlatacak bilgilendirmeler yapılabilir, görülebilecek yan etkiler ve bunların oranları hakkında bilgi verilebilir, bu sayede aşı yaptırma oranının yükselmesine katkı sağlanabilir. Çalışmada en çok tercih edilen aşı mRNA aşısı olurken en az tercih edilen inaktif aşı olmuştur. mRNA aşısı tercih edenlerin en sık sebebi "mRNA aşısı olması nedeniyle etkinlik ve koruyuculuğunun daha iyi olacağını düşündüğüm için" olmuş, inaktif aşı olanların ise en sık sebebi "Ölü aşı olması nedeniyle yan etkisinin daha az olacağını düşündüğüm için" olmuştur. Bu sonuçları değerlendirdiğimizde hem mRNA aşısı olanların hem de inaktif aşı olanların düşüncesi mRNA aşısının daha etkili olduğu, inaktif aşının ise daha az yan etkisinin olduğu yönünde bulunmuştur. mRNA aşısı sonrası yan etki görülme oranı %70,7 iken, inaktif aşı sonrası %29,6 bulunmuştur. Bu da katılımcıların aşıların yan etkileri konusundaki düşüncesini doğrular niteliktedir. Aşı olmama sebeplerinden en sık karşımıza çıkan "Aşıların yeni olması nedeniyle oluşabilecek yan etkiler tam olarak bilinmediği için" ve "Etrafımda ciddi yan etki yaşayanlar olduğu için" cevapları olmuştur. Hâlbuki bizim çalışmamızda yaşanan yan etkilerin büyük çoğunluğu hafif ve orta şiddetteydi, ciddi yan etki oranı %2,5 olarak saptandı. Bu da gösteriyor ki aşıların yeni olması nedeniyle ve toplumda aşılar hakkında olumsuz deneyimler ve yanlış bilgiler paylaşan kişilerden dolayı, hastalarda yan etki korkusu gerçekte görülen oranlardan daha fazla olmuştur. Aşıların etki ve yan etkileri ile ilgili çalışmaları genişletip, çalışma sonuçlarını hastalarla takip ettikleri kaynaklar üzerinden paylaşmak, aşı tereddüdü olan ya da aşı karşıtlığı olan hastaların düşüncesini değiştirmek için atılacak adımlardan biri olabilir. Anahtar Kelimeler: Aşı, COVID-19, İnaktif, mRNA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi 6. sınıf öğrencilerinin uzaktan eğitim süreci ile ilgili deneyim ve görüşlerinin değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Son yıllarda tüm dünyayı ilgilendiren salgınlar ve pandemiler giderek artmaktadır. Bu dönemlerde sağlık, ekonomi ve eğitim alanlarında ciddi etkiler görülmektedir. Pandemi dönemlerinde öğrencilerin sağlığı tehlikeye atılmaksızın eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi büyük önem taşımaktadır. Uzaktan eğitim modelleri bu koşullarda birçok avantaj sağlasa da tıp eğitimi gibi pratik eğitimlerin büyük rol oynadığı meslek eğitimlerinde uzaktan eğitimin de birçok zorluğu ve dezavantajı bulunmaktadır. Bu çalışmada daha verimli eğitim modelleri geliştirilebilmesi adına son sınıf tıp fakültesi öğrencilerinin, uzaktan eğitim süreci hakkındaki görüşlerinin ve yaşadıkları sorunların tespiti amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıf öğrencileri üzerinde kesitsel tipte bir anket çalışması gerçekleştirildi. Toplamda 212 intern hekim üzerinde gerçekleştirilen çalışmada, 53 soruluk bir anket internet üzerinden katılımcılar ile paylaşıldı. Bu sorular ile öğrencilerin demografik özellikleri, uzaktan eğitim süreci ile işleyişi, bu dönemde yapılan sınavlar hakkındaki düşünceleri, tercih ettikleri uzaktan eğitim modelleri ve uzaktan eğitim sürecinin kariyerleri üzerinde bıraktığı etki hakkındaki düşünceleri araştırıldı. Bulgular: Toplamda 212 katılımcının %51,9'u aldıkları uzaktan eğitim ile mesleki yeterliliğe sahip bir hekim olabileceğine inanmadığını, %59,4'ü bu dönemde mesleğe karşı aidiyet duygusunda bir azalma olduğunu belirtti. Bu süreçte kadınların uzaktan eğitim derslerini erkek katılımcılardan daha düzenli takip ettiği görüldü (p=0,049). "Gelirim giderimden az" diyen katılımcıların diğer katılımcılara göre ders kaynaklarına erişim açısından anlamlı düzeyde daha çok sıkıntı yaşadığı gösterildi (p<0,001). Pandemi sürecini ailesi ile geçiren katılımcıların aldığı uzaktan eğitim ile mesleki yeterliliğe sahip bir hekim olacağına inançları daha fazlaydı (p<0,001). Elektronik cihazları kullanma becerisini "Çok iyi" olarak tanımlayan katılımcıların, "Orta düzey" olarak tanımlayan katılımcılara göre uzaktan eğitim hakkında daha olumlu düşüncelere sahip olduğu görüldü (p<0,001). Sonuç: Uzaktan eğitim sürecinde fırsat eşitliğinin sağlanması adına öğrencilerin elektronik cihaz kullanma becerilerinin geliştirilmesi için eğitimler düzenlenmesi, ekonomik durumlarına bağlı yaşanabilecek adaletsizliklerin önlenmesi adına öğrencilere destek fonlarının ayrılması gerektiğini düşünmekteyiz. Aynı zamanda bu dönemde öğrencilerin mesleki aidiyet ve yeterlilik duygularının geliştirilmesi adına öğrencilerin güvenlikleri sağlanacak şekilde simülasyon eğitimleri gibi pratik eğitimlerin geliştirilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Uzaktan eğitimin öğrenciler arasında eşit ve verimli bir eğitim modeli olması adına ileri çalışmalar ve düzenlemeler yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: uzaktan eğitim, çevrimiçi eğitim, tıp eğitimi, pandemi, aile hekimliği
Onkoloji hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) yöntemleri hakkındaki tutumları
Giriş: Dünya Sağlık Örgütü; "Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp"ı; 'fiziksel ve ruhsal hastalıklardan korunma, bunlara tanı koyma, iyileştirme veya tedavi etmenin yanında sağlığın iyi sürdürülmesinde de kullanılan, farklı kültürlere özgü teori, inanç ve deneyimlere dayalı, izahı yapılabilen veya yapılamayan bilgi, beceri ve uygulamaların bütünüdür' şeklinde tanımlamıştır. Bu çalışmada Ankara Şehir Hastanesi Onkoloji Polikliniklerine başvuran hastalarda GETAT yöntemlerini kullanan grubun prevelansı, sosyodemografik özellikleri, hangi kanser tanısı ve tedavisi aldığı, GETAT hakkındaki tutumları ve bunları etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışma, 1 Kasım 2019 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniklerine başvuran kanser tanısıyla izlenen hastaların Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp kullanım durumları, nedenleri, etkileyen faktörleri araştırmak amacıyla yapılan tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Bulgular: Çalışmamızda hastaların %42,3 ünün kanser tanısı öncesi GETAT kullandığı, %33,7 si ise kanser tanısı aldıktan sonra GETAT kullandığı saptanmıştır. Erkeklerin kadınlara göre daha yüksek oranda doktora gittiği bulunmuştur(p:0,02). Hastaların sosyodemografik özelliklerine bakıldığında; yaş, cinsiyet, meslek, öğrenim durumu, aylık gelir durumu, medeni hali ve aile tipi ile GETAT kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Hastaların yaşadıkları yerleşim yeri ile GETAT yöntemlerini kullanma sıklıklarına bakıldığında il merkezinde yaşayan hastalar ilçe/köy de yaşayan hastalara göre GETAT yöntemlerine daha sık başvurmuşlardır(p:0,03). Hastaların büyük kısmı hastalıkları hakkında doktorlar tarafından yeterli bilgilendirme yapıldığını belirtmişlerdir (%77,7). Kanser tanısı sonrası GETAT yöntemleri arasında en sık başvurulan yöntem fitoterapi (%90,1), ikinci sırada hacamat uygulaması (%5,9), üçüncü sırada ise sülük uygulaması (%4) gelmektedir. Fitoterapinin içinde ilk sırada bitkisel çaylar (%52), ikinci sırada ise ısırgan otu (%30) yer almaktadır. Hastalara GETAT yöntemlerini tavsiye edenlerin dağılımında ilk iki sırada kendi araştırmaları ile aile / akraba ve son sırada sağlık personeli yer almaktadır. (%5,5). Hastaların büyük çoğunluğu bu yöntemleri kullanmadan önce onkoloji hekimine danışmamışlardır (%62,4) ve sebep olarak gerek duymadıklarını belirtmişlerdir (%71,4). Çalışmamızda GETAT yöntemlerini hastaların büyük kısmı bir başka hastaya tavsiye etmemekle (%37,6) birlikte bu yöntemleri uygulayan kişiler tarafından istismar edildiklerini düşünmektedirler (%37,6). Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda kanser hastalarının GETAT yöntemlerini kullanma sıklığı %33,7 olarak bulunmuştur. Dünya genelinde GETAT yöntemlerine ilgi giderek arttığından; tüm sağlık çalışanlarına bu yöntemler hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığının arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır. Günümüzde GETAT yöntemlerinin birinci basamak sağlık hizmeti veren aile sağlığı merkezlerinde uygulanmasına izin verilmemektedir. GETAT uygulamalarına ait sertifikası olan aile hekimlerinin bu yöntemleri aile sağlığı merkezinde uygulayabilmesine olanak sağlanmalıdır. Çalışmamız Ankara Şehir Hastanesinde bu konuda yapılmış ilk çalışma olma özelliğine sahiptir. Anahtar Kelimeler: Geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT), onkoloji, aile hekimliği
Ulusal çekirdek eğitim programı ışığında 2009-2018 tıpta uzmanlık eğitimi giriş sınavı klinik sorularının temel hekimliği ölçüm düzeyinin değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Uzmanlık eğitimi almak isteyen doktorlar, TUS'a girmek zorundadırlar. Bu nedenle mezuniyet öncesi tıp eğitimlerinin son dönemlerinde TUS'a çalışmaktadırlar. Fakat TUS'un içeriği ulusal çekirdek eğitim programı ile belirlenen mezuniyet öncesi tıp eğitimi içeriğinden farklıdır. Bu nedenle TUS'a hazırlanan hekimler, temel hekimlik bilgilerini göz ardı etmektedirler. Bu çalışmada TUS'un mezuniyet öncesi tıp eğitiminin esas hedefi olan temel hekimliği ne kadar ölçtüğünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız bu konuda yapılan ilk araştırmadır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmada betimsel tarama modeli ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise 2009-2018 yılları TUS klinik bilimler soruları oluşturmaktadır. Araştırmaya 2009-2018 temel tıp bilimleri TUS soruları ve 2019-2020 tüm TUS soruları dahil edilmemiştir. Bu örneklemden ulaşılabilen 2280 soru Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı öğretim üyelerinden oluşturulan bir komisyon tarafından değerlendirildikten sonra elde edilen veriler SPSS 23.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmada 3 ayrı öğretim üyesinden, tüm soruları temel hekimliği ölçme derecelerine göre 0-9 arasında puanlandırmaları istendi. 3 öğretim üyesinin verdikleri puanların ortalaması 1,64±3,02 olarak bulundu. Her 3 öğretim üyesi de 1622 adet soruya 0 puan, 177 adet soruya tam puan olan 9 vermişlerdi. Üç öğretim üyesinin birbiriyle korelasyon testleri ile değerlendirilmesi sonucunda, aralarında pozitif yönde anlamlı derecede kuvvetli korelasyon saptanmıştır (r=0,970; p<0,001). Sonuç: Mezuniyet öncesi eğitim UÇEP ile standardize hale getirilmeye çalışılsa da araştırmamız sonucunda TUS'ta sorulan soruların içeriği, UÇEP ve dolayısıyla temel hekimlik ile bağdaşmadığı görülmüştür. Yıllar ilerledikçe temel hekimliği ölçen soruların yerini branşların detay bilgilerini içeren sorular aldığı saptanmıştır. Bu durumun mezuniyet öncesi tıp eğitimi öğrencilerinin temel hekimlik yeterliliği edinmesinin önünde bir engel teşkil edeceğini düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı, Ulusal Çekirdek Eğitim Programı, Temel Hekimlik,
Ankara Şehir Hastanesi'nde çalışan aile hekimliği asistanlarının kan bağışı hakkındaki bilgi ve tutumları
Giriş: Kan insandan başka kaynağı olmayan tedavi aracıdır. Tıbbi olanakların artması, yaşam sürelerinde uzama, acil durumlar gibi nedenlerle kan temini önemini korumakta ve her geçen gün kan ihtiyacı artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü; "Verildiği kişide herhangi bir tehlike ya da hastalık oluşturmayan, enfeksiyon etkenlerini veya zararlı yabancı maddeleri içermeyen kan" şeklinde güvenli kanı tanımlamıştır. Güvenli kan temini için gönüllü bağış esastır. Bu çalışmada Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği kliniğinde görev yapmakta olan asistan doktorların sosyodemografik özellikleri, kan bağışı yapma durumları, bağış durumunu etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmış ve konu hakkında bilgi düzeyleri ve tutumları incelenmiştir. Çalışmamızda aile hekimliği asistanlarının bu konuya dikkatini çekerek hem hekimlerin gönüllü kan bağışçısı olmalarını hem de birinci basamak sağlık hizmetlerinde gönüllü kan bağışçısı kazanımı sağlamayı hedefledik. Materyal ve Metot: Çalışma, 20 Ağustos 2020 ile 20 Ekim 2020 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğinde asistan olarak çalışan doktorların kan bağışı ile ilgili bilgi ve tutumları ile bu durumu etkileyen faktörleri araştırmak amacıyla yapılan tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Bulgular: Çalışmamız 120 hekim katılımı ile gerçekleşmiştir. Katılımcıların %70,0'inin hiç kan bağışında bulunmadığı saptanmıştır. Ankete katılanların % 20' si erkek, % 80' i kadın olduğu belirlenmiştir. Kan bağışında bulunma oranı erkeklerde % 70,8 iken kadınlarda %19,7' dir. Erkek hekimlerin kadın hekimlere göre istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek oranda kan bağışladığı saptanmıştır (p<0,001). Kan bağışı yapan hekimlerin %15,8'inin bir yakını ihtiyaç duyduğu için bağış yaptığı görülmüştür. Katılımcılardan kan bağışı yapmamış olanların %51,7'si tıbbi durumu uygun olmadığı için bağış yapmadığını belirtmiştir. Asistan hekimlerin kan bağışı ile ilgili hastalarına bilgilendirme ve teşvik görüşmesi yapma oranı %63,3 olarak saptanmıştır. Hekimlerin %49,2'si çalıştıkları yerlerde kan bağışı ile ilgili afiş veya bilgilendirme broşürü olup olmadığı dikkatini çekmediğini belirttiği görülmüştür. Asistan hekimlerin Ankara Şehir Hastanesi'nde kan bağış merkezi bulunduğunu %51,7 oranında bildikleri saptanmıştır. Asistan hekimlerin kan bağış miktarı ile ilgili bilgi durumları incelendiğinde %56,7'sinin 450 ml doğru cevabını verdiği saptanmıştır. Bir yılda yapılabilen kan bağışı sayısı ile ilgili bilgi durumları incelendiğinde %32,5'inin ''Erkekler yılda 4 kez, kadınlar yılda 3 kez'' doğru yanıtını verdiği saptanmıştır. Asistan hekimlerin yıllık kan bağışı sayısını bilme durumu ile cinsiyet ve meslekteki yılları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Erkek hekimlerin, kadın hekimlere göre daha fazla oranda doğru yanıt verdiği saptanmıştır (p<0,029). On yıl ve üstü hekimlik süresi olanların diğer hekimlerden daha düşük oranda doğru yanıt verdiği saptanmıştır (p<0,016) Katılımcı hekimlerin %85'i kan bağışını artırmak için toplumun kan bağışı ile ilgili çekincelerinin tespiti ve buna yönelik süreklilik gösteren eğitimlerin düzenlenmesinin etkili olabileceğini belirttiği saptanmıştır. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda aile hekimliği asistanlarının kan bağışı yapma oranı %30 olarak bulunmuştur. Her yıl kan bağışında bulunan asistan oranı %3,3 olarak saptanmıştır. Yapılan anket çalışması verilerine göre aile hekimliği asistanlarının kan bağışı hakkında bilgi düzeylerini artırmaları gerektiği görülmüştür. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde hekimlerin kan bağışı konusunda farkındalıkları ve bilgi düzeylerinin artması ile gönüllü bağışçı kazanımında artış sağlanabileceği gibi bağış için başvurular öncesi verilebilecek danışmanlık sayesinde red oranlarının azalabileceğini düşünmekteyiz. Çalışmamız hekim grubunda kan bağışı ile ilgili yapılmış nadir çalışmalardan olup, Aile hekimliğinde bu konuda yapılmış ilk çalışma olma özelliğine sahiptir. Anahtar Kelimeler: Kan bağışı, Aile Hekimliği, Ankara Şehir Hastanesi
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp fakültesi 6. sınıf öğrencilerinin Türkiye'deki aile hekimliği uygulaması hakkındaki görüşlerinin ve bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Aile Hekimliği, kendine has çekirdek yeterlilikleri, özgün içeriği, eğitimi, araştırması ve kanıt temeli olan birinci basamak yönelimli bir klinik uzmanlık dalıdır. Birinci basamak sağlık hizmetleri, sağlık sisteminin olmazsa olmazı konumundadır. Ülkemizde 2010 yılında tüm illerde Aile Hekimliğine geçişle beraber birinci basamak sağlık hizmetlerinin büyük kısmı Aile Hekimliği uygulaması aracılığıyla verilmeye başlanmıştır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin kalitesinin artırılmasının en önemli yolu Aile Hekimliğinde çalışacak olan hekimlerin yeterli bilgi düzeyi ve istekle çalışmasıdır. Çalışmamızda Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi 6. sınıf öğrencilerinin Aile Hekimliği uygulaması hakkındaki bilgi düzeylerini ve kariyer planlarında Aile Hekimliğinin yerini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tipte bir araştırma olarak planlanmıştır. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi 6. sınıf öğrencilerine Aile Hekimliği bilgi düzeylerini ölçen ve kariyer planlarını sorgulayan 42 sorudan oluşan bir anket uygulandı. Analizlerde SPSS 23.0 paket programı kullanıldı. İki ayrı grupta numerik veriler student t testi ile analiz edildi. Çoklu numerik veri analizinde One Way Anova ile posthoc analizlerde Tukey testi kullanıldı. Ayrıca bağımsız iki kategorik verinin karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanıldı. İstatiksel anlamlılık sınırı p <0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Araştırmamıza katılan 206 intern hekimden %51,5'i (n=106) kadın, %48,5'i (n=100) ise erkekti. Katılımcıların ortalama yaşı 24,48 olarak bulundu. Araştırmamıza katılan intern hekimlerin %23,3 (n=48)ü Aile Hekimliği seçmeyi düşündüğünü belirtirken %53,9 (n=111) düşünmediğini, %22,8 (n=47) ise kararsız olduğunu belirtti. Katılımcılara yöneltilen 21 soruluk bilgi düzeyi sorularına verilen doğru yanıt ortalaması 11,47 olurken, Aile Hekimliğini seçebileceğini belirten intern hekimlerin bilgi düzeyleri anlamlı düzeyde yüksek olarak saptandı. Sonuç: Çalışmamızın sonucunda intern hekimlerin kariyer tercihlerinde Aile Hekimliğinin önemli bir oranda yer edindiği görülmektedir. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin önemi göz önüne alındığında intern hekimlerin, Aile Hekimliği hakkındaki bilgi düzeylerinin yüksek olması gerekmektedir. Bu nedenle intern hekimlerin bilgi düzeylerinin daha da artırılması hedeflenmelidir. Tıp fakültesi müfredatları, birinci basamağa olan ilginin artırılmasını sağlayacak şekilde düzenlenmeli ve Aile Hekimliği, teorik ve pratik eğitimlerinin nicelik ve niteliği artırılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, İntern, Tıp Eğitimi, Genel Pratisyenlik
Ankara Şehir Hastanesinde yatan ve COVID-19 tanısı almış 65 yaş üzeri hasta bireylerin klinik seyirleri ile pnömokok bağışıklama arasındaki ilişkinin incelenmesi
Giriş ve Amaç: COVID-19 enfeksiyonu insanlarda pnömoniye sebep olabilir ve özellikle yaşlı kişilerde ölümcül seyredebilmektedir. Bazı çalışmalarda, özellikle pnömokok aşıları ile aşılamanın semptomatik SARS-CoV-2 enfeksiyonuna ve ölüm vakalarına karşı koruduğunu göstermektedir.Bu sebeple COVID-19 tanısı nedeniyle hastanede yatan 65 yaş ve üzeri hastaların klinik seyirlerinin pnömokok bağışıklama ile daha hafif seyredebileceği tahmin edilmektedir. Çalışmamızda Ankara Şehir Hastanesi'nde yatan COVID-19 PCR testi pozitif olan 65 yaş ve üzeri hasta bireylerin klinik seyirleri ile pnömokok bağışıklama arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Pnömokok aşısının hastaların hastanede yatış sürelerini ve BT bulgularını nasıl etkilediğinin incelenmesine ek olarak ülkemizde aile hekimliği merkezlerinde yapılan pnömokok aşılarının COVID-19 pandemisindeki öneminin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Araştırmamız, tanımlayıcı, kesitsel ve retrospektif tipte bir çalışmadır. Ankara Şehir Hastanesi'ne COVID-19 şüphesiyle başvuran ve tanısı kesinleşen 65 yaş ve üzeri 294 bireyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan kişiler benzer özelliklere sahip üç gruba ayrılmıştır ve hastaların demografik bulguları kaydedilmiştir. Hastanede yatış süresince çekilen BT bulguları ve kalış süreleri incelenmiştir. 1. grup servis hastaları, 2. grup direkt olarak yoğun bakım ünitesinde tedaviye alınan hastalar ve 3. grup servisten yoğun bakım ünitesine geçen hastalar şeklindedir. Anket formunda hastaların yaş, cinsiyet, medeni durum, kronik hastalıklar, pnömokok aşısı olma durumu, PCR ve BT bulguları sorgulanmıştır. Belirlenmiş olan 3 grup arasındaki farklılıklar analiz edilerek pnömokok bağışıklamanın hastanede yatış süresi ve BT bulgularına etkisi araştırılmıştır. Verilerin analizi SPSS (Version 25.0, Inc Chicago, IL) istatistik programında yapılmıştır. Çalışmada p değeri 0.05'ten küçük veriler istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Hastaların %100'ü 65 yaş ve üzeri olup yaş ortalamalarının 74.93±6.61 olduğu saptanmıştır. Hastalar kronik hastalık yönünden değerlendirildiğinde; diğer hastalıklarla birlikte olanlar dahil katılımcıların büyük bir kısmının (%62,60) hipertansiyon, %36,73'ünün koroner arter hastalığı, %31,97'sinin diabetes mellitus, %22,1'inin de astım, KOAH ve kronik bronşit gibi solunum sistemi hastalıklarına sahip olduğu saptanmıştır.BT'si viral pandemiyle uyumlu olan erkeklerin (%71,5) sayısının kadınlardan (%53,8) daha fazla olduğu saptanmış olup aradaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Çalışmamızda pnömokok aşısı olan bireylerin çoğunun (%69,5) BT bulgusunun viral pandemiyle uyumlu olmadığı,pnömokok aşısı olmayan bireylerin de çoğunun (%88) BT bulgusunun viral pandemiyle uyumlu olduğu saptanmıştır. Araştırmamızda pnömokok aşısı olan 65 yaş ve üzeri COVID-19 hastalarının prognozunun iyi seyrettiği , bu hastaların viral pandemi ile uyumlu akciğer BT bulgularının daha az olduğu dolayısıyla hastanede yatış süresinin kısaldığı ve yoğun bakım ihtiyaçların az olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: SARS-CoV-2 aşısının dışındaki mevcut aşıların SARS-CoV-2'ye karşı etkileri konusunda bilgilendirmenin arttırılması konusunda özellikle hastayı bütüncül değerlendiren biz aile hekimlerine önemli görevler düşmektedir. Çalışmamızın sonuçlarına paralel olarak daha çok aile hekimliği merkezlerinde uygulanan pnömokok aşısının COVID-19 seyrini olumlu yönde etkilediği görülmüş olup, erişkin bağışıklama her dönemde önem verilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler:pnömokok, ASYE, aşı, COVID-19, pnömokok aşısı, aile hekimliği
"gebelikte sağlıklı yaşam davranışları ölçeği"nin Ankara Şehir Hastanesi'ne başvuran gebeler üzerinde değerlendirilmesi, ölçek ve alt ölçeklerinin ilişkili olduğu faktörlerin belirlenmesi
Giriş: Araştırmamız, Ankara Şehir Hastanesi'ne başvuran gebelerin sağlıklı yaşam davranışlarını değerlendirmek ve gebelikte sağlıklı yaşam davranışlarını etkileyen faktörleri tespit etmek amacıyla kesitsel olarak tasarlanmıştır. Yöntem: İki ay süreyle, bilinen komplikasyonu olmayan gebelerden GSYDÖ ve Soru Formu'nu doldurmaları istenmiştir. Bağımlı değişkenler GSYDÖ alt ölçekleri ile vaginal duş, sigara ve alkol kullanımıdır. Toplam 604 katılımcının anket formları üzerinden istatistiki değerlendirme yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %37'sinin eğitim durumu ön lisans ve üzeridir. %61'i üçüncü trimesterdadır. %20,2'si gelir getiren bir işte çalışmakta olup 4 gebe bekârdır. Gebelerin %9,1'i sigara kullanmaktadır. Gebelerin %44'ü vajinal duş yapmaktadır ve %62,4'ünün düzenli takipli olduğu belirli bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı bulunmamaktadır. Yaklaşık %20'sinin kronik bir hastalığı olup en sık kullanılan süreğen ilaç levotiroksindir. Bulgularımıza göre sigara ve vajinal duş dışında gebelerin en yüksek oranda bilgilendirme ve desteğe ihtiyaç duydukları konu fiziksel aktivitedir. Gebeliği kabullenme ve fiziksel aktivite puanları ilk gebeliklerde dördüncü ve üzeri gebeliklere göre daha yüksektir. İstenmeyen gebeliklerde gebeliği kabullenme daha zayıftır. Hijyen puanları ilköğretim ve altı eğitim düzeyinde daha düşüktür. Çalışan gebeler seyahat ve hijyen konusunda daha yüksek puanlar almışken sigara kullanımı ev hanımlarında daha azdır. Geliri giderinden daha az olan gebeler sağlıklı beslenme davranışları konusunda daha riskli durumdadır. Belirli bir branş uzmanı takibinde olan gebelerin beslenme, seyahat ve GSYDÖ toplam puanları daha yüksektir. Yaş ile hijyen puanları pozitif yönlü korelasyon göstermektedir. Gebelik sorumluluğu ve hijyen puanları 3. tirmesterda daha düşüktür. Vajinal duş, düşük eğitim düzeyinde ve ev hanımlarında daha sıktır. Sonuç: Birinci basamakta kadınları sağlıklı yaşam davranışlarına motive etmek için prekonsepsiyonel dönemden itibaren müdahalelerde bulunulabilir. Antenatal bakım vericiler gebeleri sağlıklı yaşam davranışları konusunda bilgilendirirken kişisel ve ailesel özellikleri göz önünde bulundurarak önceliklerini belirleyebilirler. Gebelikte sağlıklı yaşam davranışları ve ilişkili faktörlerin daha geniş çaplı çalışmalarda değerlendirilmesi, kısa poliklinik sürelerinde öncelenecek konuların belirlenmesine katkı sağlayacaktır.