Onkoloji hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) yöntemleri hakkındaki tutumları

Giriş: Dünya Sağlık Örgütü; "Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp"ı; 'fiziksel ve ruhsal hastalıklardan korunma, bunlara tanı koyma, iyileştirme veya tedavi etmenin yanında sağlığın iyi sürdürülmesinde de kullanılan, farklı kültürlere özgü teori, inanç ve deneyimlere dayalı, izahı yapılabilen veya yapılamayan bilgi, beceri ve uygulamaların bütünüdür' şeklinde tanımlamıştır. Bu çalışmada Ankara Şehir Hastanesi Onkoloji Polikliniklerine başvuran hastalarda GETAT yöntemlerini kullanan grubun prevelansı, sosyodemografik özellikleri, hangi kanser tanısı ve tedavisi aldığı, GETAT hakkındaki tutumları ve bunları etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışma, 1 Kasım 2019 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniklerine başvuran kanser tanısıyla izlenen hastaların Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp kullanım durumları, nedenleri, etkileyen faktörleri araştırmak amacıyla yapılan tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Bulgular: Çalışmamızda hastaların %42,3 ünün kanser tanısı öncesi GETAT kullandığı, %33,7 si ise kanser tanısı aldıktan sonra GETAT kullandığı saptanmıştır. Erkeklerin kadınlara göre daha yüksek oranda doktora gittiği bulunmuştur(p:0,02). Hastaların sosyodemografik özelliklerine bakıldığında; yaş, cinsiyet, meslek, öğrenim durumu, aylık gelir durumu, medeni hali ve aile tipi ile GETAT kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Hastaların yaşadıkları yerleşim yeri ile GETAT yöntemlerini kullanma sıklıklarına bakıldığında il merkezinde yaşayan hastalar ilçe/köy de yaşayan hastalara göre GETAT yöntemlerine daha sık başvurmuşlardır(p:0,03). Hastaların büyük kısmı hastalıkları hakkında doktorlar tarafından yeterli bilgilendirme yapıldığını belirtmişlerdir (%77,7). Kanser tanısı sonrası GETAT yöntemleri arasında en sık başvurulan yöntem fitoterapi (%90,1), ikinci sırada hacamat uygulaması (%5,9), üçüncü sırada ise sülük uygulaması (%4) gelmektedir. Fitoterapinin içinde ilk sırada bitkisel çaylar (%52), ikinci sırada ise ısırgan otu (%30) yer almaktadır. Hastalara GETAT yöntemlerini tavsiye edenlerin dağılımında ilk iki sırada kendi araştırmaları ile aile / akraba ve son sırada sağlık personeli yer almaktadır. (%5,5). Hastaların büyük çoğunluğu bu yöntemleri kullanmadan önce onkoloji hekimine danışmamışlardır (%62,4) ve sebep olarak gerek duymadıklarını belirtmişlerdir (%71,4). Çalışmamızda GETAT yöntemlerini hastaların büyük kısmı bir başka hastaya tavsiye etmemekle (%37,6) birlikte bu yöntemleri uygulayan kişiler tarafından istismar edildiklerini düşünmektedirler (%37,6). Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda kanser hastalarının GETAT yöntemlerini kullanma sıklığı %33,7 olarak bulunmuştur. Dünya genelinde GETAT yöntemlerine ilgi giderek arttığından; tüm sağlık çalışanlarına bu yöntemler hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığının arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır. Günümüzde GETAT yöntemlerinin birinci basamak sağlık hizmeti veren aile sağlığı merkezlerinde uygulanmasına izin verilmemektedir. GETAT uygulamalarına ait sertifikası olan aile hekimlerinin bu yöntemleri aile sağlığı merkezinde uygulayabilmesine olanak sağlanmalıdır. Çalışmamız Ankara Şehir Hastanesinde bu konuda yapılmış ilk çalışma olma özelliğine sahiptir. Anahtar Kelimeler: Geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT), onkoloji, aile hekimliği