Theses supervised by Doç. Dr. Çiğdem Apaydın
10 theses · Akdeniz University
Okul bazlı bütçe uygulamasına ilişkin yöneticilerin görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin okulu temel alan bütçe (OBB) uygulamalarına ilişkin görüşlerinin betimlenmesidir. Nitel araştırma modellerinden fenemonoloji olarak tasarlanan bu çalışmada, veri toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu ile Antalya ili Korkuteli ilçesindeki 10 okul müdürü ile görüşmeler yapılmıştır. Çalışma grubundaki yöneticiler kolay ulaşılabilir örnekleme ile seçilmiştir. Veriler betimsel ve içerik analizi kullanılarak incelenmiştir. Görüşme kayıtları incelenerek kodlar belirlenmiştir. Benzer kodlar uygun tema başlıkları altında gruplandırılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre ilkokul ve ortaokul yöneticilerinin karşılaştıkları güçlüklerin dört ana temada toplandığı görülmüştür. Bunlar (i) Okulların Finansal Kaynakları, (ii) Bütçe Planlaması ve Yönetimi, (iii) OBB Uygulamasının Avantajları (iv) OBB Uygulamasının Dezavantajları. Araştırma sonuçları okulların başlıca finansman kaynaklarının merkezi yönetim, hayırseverler/bağışlar, okul aile birlikleri, yerel yönetimler ve alternatif gelir kaynakları olduğunu göstermektedir. Bütçe planlama sürecinde ihtiyaçların, önceliklerin ve paydaş görüşlerinin dikkate alındığı, ancak finansman arayışının okul yöneticilerini eğitim faaliyetlerinden uzaklaştırdığı belirlenmiştir. OBB'nin bütçe özgürlüğü, doğrudan aktarım, şeffaflık/denetim ve adil bütçeleme gibi avantajları olduğu, ancak operasyonel yük, yetersiz ödenek ve bazı eksikliklerden dolayı iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkmıştır.
Kriz dönemlerinde yaygın eğitim merkezi yöneticilerinin yönetsel deneyimlerinin incelenmesi
Bu çalışma, Türkiye'deki kriz dönemlerinde halk eğitim merkezleri ve olgunlaşma enstitülerinin toplumsal sorumluluklarını ve bu krizlerin eğitim merkezlerinin işleyişine etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın odak noktası, bu kurumların yöneticilerinin kriz dönemlerindeki tutumları, aldıkları önlemler ve stratejilerin neler olduğunun tespit edilmesidir. Bu bağlamda, deprem, savaş, pandemi, sel ve orman yangınları gibi kriz dönemlerinin, eğitim merkezlerinin işleyişine, eğitim politikalarına ve topluma sundukları hizmetlere olan etkileri ele alınmıştır. Bu araştırma nitel bir çalışmadır ve bütüncül tekli durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Antalya'nın 5 merkez ilçesinde (Kepez, Aksu, Muratpaşa, Konyaaltı ve Döşemealtı) yer alan halk eğitimi merkezleri ile Olgunlaşma Enstitüsü'ndeki yöneticiler (n-13) oluşturmaktadır. Elde edilen verilerin yöneticilerin birebir alıntıları çerçevesinde sunulması ve yorumlanması amaçlandığı için bu çalışmada hermeneutik fenomenoloji yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunun seçiminde amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan ölçüt örnekleme ve kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış, toplanan veriler içerik analizi ve betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, yöneticiler kriz dönemlerinde ekonomik, eğitimsel, sosyal ve eğitim-öğretim süreçlerinde çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Yaygın eğitim merkezleri ise bu dönemde sağlık ürünleri, giysi, barınma ve acil ihtiyaçlar gibi ürünleri üretebilmektedir. Ancak, bu merkezler üretim sürecinde üretim durumundaki değişiklikler, malzeme temininde yaşanan zorluklar, gönüllü iş gücü sağlama güçlükleri ve ani fiyat artışları gibi çeşitli engellerle karşı karşıya kalmaktadır.
Çift kariyerli öğretmenlerin kariyer gelişimlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı çift kariyerli öğretmenlerin kariyer gelişimlerini incelemek, kariyer hedeflerini ve kariyer beklentilerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda Antalya ilinin beş merkez ilçesinde, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan, doktora eğitimini tamamlamış, hizmet süreleri ortalama 17 yıl olan, 2 okul müdürü, 6 müdür yardımcısı, 22 öğretmenin görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmanın verilerini elde etmek amacıyla katılımcılara, yarı yapılandırılmış bireysel görüşme formu uygulanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi ile betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. İçerik analizinde nitel araştırma paket programı NVIVO12'den yararlanılmıştır. Analiz aşamasında elde edilen veriler, kodlama listesinde yer alan alt-tema ve ana-tema altına yerleştirilmiştir. Son olarak, alt-tema ve ana-tema altına giren tüm ifadelerin frekans ve yüzdeleri belirlenerek tablo ile sunulmuştur. Araştırmanın bulgularına göre; çift kariyerli öğretmenlerin kendilerini mesleki açıdan geliştirme çabasının, onları doktora eğitimine yönlendirdiği görülmektedir. Çift kariyerli öğretmen olma sebepleri, kişisel nedenlerden daha çok mesleki nedenlerden kaynaklanmaktadır. Çift kariyerli öğretmenler, lisansüstü eğitimlerinin devamında akademisyen olmayı arzulamaktadır. Çift kariyerli öğretmenler gelişime açık, çok yönlü düşünen, araştırmacı bir kişiliğe sahiptir. Çift kariyerli öğretmen olmanın dezavantajlarının, avantajlarından daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Çift kariyerli öğretmen olmanın mesleki açıdan dezavantajları daha fazla iken; kişisel açıdan avantajlarının daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Çift kariyerli öğretmenlerin mesleki açıdan dezavantajlarının; meslektaş kıskançlığı, iki kariyeri birlikte yürütmek, MEB yöneticileri tarafından görmezden gelinmek ve MEB'de kariyer basamaklarının olmaması nedeniyle yükselememek olduğu tespit edilmiştir. Çift kariyerli öğretmenlerin, doktora eğitimi sürecinde daha çok mesleki sorun yaşadıkları görülmüştür. Özellikle kişisel açıdan aileyi ihmal etmek, farklı bir şehirde doktora yapmak ve maddi zorluklar; mesleki açısından ise aynı anda hem öğretmen hem öğrenci olmak ve yönetici engelinin öne çıktığı görülmektedir. Çift kariyerli öğretmenlerin, doktora öğrenimini tamamladıktan sonra mesleki sorunları, kişisel sorunlarından daha fazla olduğu ve kişisel açıdan hayal kırıklığı yaşadıkları tespit edilmiştir. Ancak bu sorunları güçlü bir iletişim kurarak, özverili olarak, fedakârlık yaparak, planlı olarak ve ailesinden hem manevi hem de maddi destek alarak çözdükleri bulunmuştur. Çift kariyerli öğretmenlerin, çift kariyerden mesleki beklentileri kişisel beklentilerden daha fazladır. Özellikle mesleki beklentilerinin üniversitede akademik kadro alıp, mesleğe akademisyen olarak devam etme isteğinin öne çıktığı görülmektedir. Çift kariyerli öğretmenlerin, MEB'den tıpkı üniversitelerde, Sağlık Bakanlığında ve Millî Savunma Bakanlığında olduğu gibi, malî ve özlük hakları da verilerek, unvana ve yükselmeye dayalı bir akademik kariyer bekledikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen, kariyer, çift kariyerlilik.
Koruma kapsamındaki özel gereksinimli öğrencilerin eğitim süreçlerine yönelik durum tespiti: Kurum görevlileri ve öğrenci görüşleri
Bu araştırmanın amacı koruma kapsamındaki özel gereksinimli öğrencilerin eğitim süreçlerinin kurum görevlileri ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesidir. Bu amaçla 2019–2022 yıllarında Antalya ili Büyükşehir merkezinde bulunan 7 hafif düzey zihinsel engelli öğrenci ve Antalya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünde görevli 1 yönetici, 2 rehber öğretmen, 1 Hemşire, 1 Öğretmen ve 1 Bakım personeli ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Öğrenciler ile yapılan görüşmeler ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş ve verilerin transkriptleri içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda elde edilen sonuçlara göre; koruma kapsamındaki özel gereksinimli öğrencilerin okulda ve okulun düzenlediği okul dışı etkinliklerde mutlu oldukları, okuldaki diğer öğrenciler ve öğretmenler ile iletişim kurarak etkileşim içerisinde oldukları fakat okul yöneticileri ile tam bir etkileşim içerisine giremedikleri görülmektedir. Koruma kapsamındaki özel gereksinimli öğrencilerin meslekler hakkında bilgi sahibi olmamaları meslekler ile ilgili ileriye dönük planlama yapamamalarına sebep olmaktadır. Okullarda görevli olan öğretmen ve yöneticiler ile Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerinde çalışan görevlilerin özel gereksimli öğrencilere mesleklerin tanıtımı ile ilgili eğitim vermeleri gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Kalabalık sınıflarda bulunan koruma kapsamındaki özel gereksinimi olan kaynaştırma öğrencilerinin gereksinimleri doğrultusunda yeterli eğitimi alamadıkları ve sınıfların tipik gelişim gösteren öğrencilere göre tasarlanmasından dolayı problemler yaşadıkları görülmektedir. Öğrencilerin yaşadıkları bu problemler karşısında okul rehberlik öğretmenlerinin daha aktif rol alması, okul yöneticilerinin ise sınıf ve derslikleri düzenlerken özel gereksinimi olan öğrencilerin gereksinimlerine göre düzenlemeler yapmaları gerektiği bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmaya göre özel gereksinimli öğrencilerin en az ortaöğretimi tamamlamaları gerektiği buna bağlı olarak yüksek öğrenim basamağını da erişimlerinin sağlanması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Özel eğitimde tanılama, değerlendirme ve yerleştirme bir bütün olarak ele alınmalı, sınıflara ilk defa yerleştirilen öğrencilerin gözlem ve takipleri çok iyi yapılarak gereksinimlerine uygun tanısı konulmamış öğrencilerin yeniden tanılama ve yerleştirilmeleri ile ilgili sürecin başlatılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır
Covid-19 pandemi döneminde okul müdürlerinin uzaktan eğitim hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı Covid-19 pandemi döneminde okul müdürlerinin uzaktan eğitim hakkında görüşlerinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda Antalya ilinin beş merkez ilçesinde (Muratpaşa, Konyaaltı, Aksu, Kepez, Döşemealtı), ilkokul ve ortaokullarda görev yapan, yöneticilikteki hizmet süreleri ortalama 13 yıl olan, 7 yüksek lisans, 9 lisans mezunu olmak üzere 16 okul müdürünün görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi ile betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. İçerik analizinde nitel araştırma paket programı NVIVO12'den yararlanılmıştır. Analiz aşamasında elde edilen veriler, kodlama listesinde yer alan alt-tema ve ana-tema altına yerleştirilmiştir. Son olarak, alt-tema ve ana-tema altına giren tüm ifadelerin frekans ve yüzdeleri belirlenerek tablo ile sunulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre; uzaktan eğitimin önündeki en önemli engel internet erişimi ve teknolojik materyal eksiğidir. Bu durum öğrencilerde motivasyon eksikliğine yol açmakta dolayısıyla derslere katılım istenilen seviyede olmamaktadır. Teknoloji kullanımı becerisi sınırlı olan öğretmenlerin süreci yönetmekte zorlandıkları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Pandemi, Covid-19, Uzaktan Eğitim, Okul Müdürleri
İlkokul bünyesindeki anasınıflarında çalışan öğretmenler ile 4-6 yaş Kur'an kurslarında çalışan öğreticilerin sınıf yönetimi açısından karşılaştırılması
Bu araştırmada Millî Eğitim Bakanlığına bağlı anasınıflarında çalışan okul öncesi öğretmenleri ile Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı 4-6 yaş grubu Kur'an kurslarında çalışan öğreticilerin sınıf yönetimi açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılında ilkokullarda görev yapan 10 okul öncesi öğretmeni ile 4-6 yaş grubu Kur'an kurslarında görev yapan 10 öğreticinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Verilerin analizinde; betimsel analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, sınıflarının bir günlük eğitimlerini planlamada okul öncesi öğretmenlerinin MEB 2013 okul öncesi eğitim programına paralel bir şekilde yaptıkları, öğreticilerin ise 4-6 yaş grubu Kur'an kursları öğretim programı doğrultusunda yürütemedikleri tespit edilmiştir. Sınıfı etkileyen fiziksel değişkenler ile ilgili olarak öğreticilerin bilgi düzeylerinin sınırlı kaldığı, öğretmenlerin ise daha ayrıntılı yanıtlar verdikleri elde edilmiştir. Sınıf kurallarını belirlerken ve uygularken, öğreticilerin olumsuz cümleler kurdukları ve cezalandırmaya yönelik tutum sergiledikleri, öğretmenlerin ise olumlu ifadeler kullanarak, bilgiye dayalı hareket ettikleri tespit edilmiştir. Sınıf içi iletişim kapsamında öğreticilerin çocuklarla olan iletişimlerinde olumsuz ifadeler kullandıkları tespit edilmiştir. İstenmeyen davranışların yönetiminde öğreticiler ile okul öncesi öğretmenlerinin uyguladıkları stratejiler arasında farklılıklar bulunmuştur. Sonuç olarak okul öncesi öğretmenlerinin sınıfın imkanlarına ve çocukların gelişim basamaklarına uygun bütünsel bir bakış açısıyla hareket ettikleri, Kur'an kurslarında eğitim veren öğreticilerin ise sınıf yönetimi açısından sınırlı kaldıkları, öğretmenler kadar sınıf yönetimine etki eden değişkenler ile ilgili yeterli bilgi ve beceriye sahip olmadıkları tespit edilmiştir.
Ortaöğretim kurumlarında disiplin uygulamaları: Bir özel okul ile bir devlet okulunun karşılaştırılması
Bu araştırmanın amacı, bir devlet lisesi ve bir özel lisenin kayıt altına alınmış disiplin uygulamalarını, elde edilen veriler doğrultusunda karşılaştırmalı olarak incelemektir. Antalya ili Muratpaşa ilçesinde hizmet veren bir devlet lisesi ve bir özel lise araştırmanın çalışma grubu olarak seçilmiştir. 2014-2019 yılları arasındaki eğitim-öğretim dönemlerinde, bir devlet lisesi ve bir özel lisede disiplin kuruluna sevk edilen öğrencilerin demografik özellikleri ve disiplin kurulu uygulamaları incelenerek karşılaştırılmış, liselerin özelliklerine göre önemli farklılıklar gösterip göstermediği veya benzer özellikleri olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın verilerine okul disiplin kurulu karar defterleri, onur kurulu defterleri ve rehberlik servisi dokümanları incelenerek ulaşılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinin kullanıldığı bu araştırmanın modeli nitel durum çalışmasıdır. Okullar için ayrı ayrı oluşturulan tablo ile veriler toplanarak on beş alt probleme yanıt aranmıştır. Disiplin Kuruluna sevk edilen öğrencilerin demografik özellikleri, ailevi durumları, olumsuz davranışları, aldıkları cezalar ve okullarda uygulanan disiplin süreçleri elde edilen bulgular doğrultusunda yorumlanmış ve bu bağlamda bazı öneriler sunulmuştur.
Öğretim elemanlarının kariyerde durgunluk kaynaklarına ilişkin görüşleri
Bu araştırmanın amacı Akdeniz Üniversitesinde görev yapan öğretim elemanlarının kariyerlerinde durgunluğa yönelik görüşlerini tespit etmektir. Araştırma nitel ve nicel tekniklerin kullanıldığı karma yöntem araştırma desenindedir. Bu amaç doğrultusunda öğretim elemanlarının kariyerde durgunluğa maruz kalma nedenleri ile kariyerde yaşanan durgunluğa dair görüşlerinin cinsiyet, medeni durum, yaş, unvan, çalışılan örgütteki hizmet süresi, aynı unvandaki hizmet süresi değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırma Akdeniz Üniversitesi merkez yerleşkede 17 farklı fakültede görev yapan 310 öğretim elemanı ile yapılmıştır. Araştırmaya katılan öğretim elemanlarına araştırmacı tarafından geliştirilen ve sekiz alt boyuttan oluşan Kariyerde Durgunluk Kaynakları Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Çift Yönlü Varyans Analizi kullanılmıştır. Gruplar arasında anlamlı etkileşimlerin kaynağının saptanması için post –hoc yöntemlerinden Scheffe testi uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS for Windows 23.0 programı ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre araştırmaya katılan öğretim elemanlarından %43.87'sinin kariyerinde durgunluk yaşadığı, durgunluğun ailesel sebeplerinde çocuğun önemli etken olduğu, durgunluğun örgütten kaynaklı sebeplerinde kadro probleminin en önemli etken olduğu ve durgunluk yaşayan bireylerin daha çok doktora sonrası bu sürece girdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğretim elemanlarının cinsiyet, medeni durum, yaş, unvan, çalışılan örgütteki hizmet süresi, aynı unvandaki hizmet süresi değişkenlerine göre kariyerde yaşanan durgunlukla ilgili görüşleri arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir.
Eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretim üyelerine yönelik görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Eğitim Fakültesinde eğitim gören lisans öğrencilerinin bölüm ve sınıf düzeylerine göre öğretim üyelerine yönelik görüşlerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda öğretmen adaylarının bakış açısıyla öğretim üyelerinin sahip oldukları ve olması beklenen özellikleri incelenmiştir. Bu araştırma, nitel araştırma modeline uygun bir durum çalışmasıdır. Bu araştırmada bütüncül tek durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim-öğretim yılı içinde Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesinde eğitim gören Fen Bilgisi ve İngiliz Dili Eğitimi öğretmenliği 1., 2., 3., ve 4. sınıf lisans öğrencilerinden 53 kişi oluşturmaktadır. Çalışmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Görüşmeler odak grup çalışması şeklinde gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde ses kaydı yapılmıştır ve bu kayıtlar daha sonra yazılı hale getirilmiştir. Metinler üzerinde verilerin kodlaması yapılarak ve her araştırma sorusuna yanıt olabilecek veriler kendi içinde gruplandırılarak katılımcılardan doğrudan alıntılarla desteklenerek analiz edilmiştir. Veriler uzman görüşü de alınarak betimsel analiz ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgulara göre her iki öğretmenlik alanında da sınıf düzeyi arttıkça öğrencilerin öğretim üyelerine yönelik beklentilerinin arttığı görülmüştür. Öğretim üyelerinin mesleki özellikleri yönünden öğrencilerin izlenimlerinin olumsuz olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin, öğretim üyesinin bilgisinden çok onların davranışlarına ve öğretmenlik becerisine odaklanarak öğretim üyelerini rol model aldıkları tespit edilmiştir. Bu araştırmada öğrencilerin, öğretim üyesi kavramına yükledikleri olumsuz anlamların, olumlulardan daha fazla olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.
Dış paydaşların değerlendirmelerine göre Akdeniz Üniversitesinin kurumsal itibarı
Küreselleşme ile birlikte medya, yayın organları, internet gibi ortamlarda anlık bilgi aktarımının hızla artmasıyla, kaliteli ürünleri veya hizmetleri ayırt etmenin zorlaştığı bir döneme doğru gidilmektedir. Geçmişte üniversiteler geleneksel pazar endişesi taşımayan örgütlerken, günümüzde bu yaklaşım özel ve vakıf üniversitelerinin artmasıyla değişmektedir. Giderek büyüyen rekabetçi çevre, azalan fon kaynaklarıyla birlikte üniversiteleri büyümek için yeni fırsatlar aramaya zorlamaktadır. Artan rekabetle birlikte üniversiteler seçkin öğrencilerin ve akademisyenlerin çalışma ortamı olarak tercih edilmek, istenilen ve orijinal özelliklere sahip markalara dönüşmek için çaba göstermek zorunda kalmaktadır. Bu nedenle üniversiteler sağlam ve olumlu bir itibar oluşturmak için yatırımlarını artırmakta ve paydaş gruplarıyla etkileşim içine girmeye çaba göstermektedir. Bu araştırma bu kapsamda Akdeniz Üniversitesiyle ilişki içinde olan dış paydaşlarla görüşme biçiminde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada içerik analizi yapılmış, sonuçlar betimsel bir anlatım ile sunulmuş ve doğrudan anlatımlara yer verilmiş, ortaya çıkan temalar ve örüntüler çerçevesinde elde edilen bulgular araştırma hedefleri doğrultusunda sınıflandırılarak nitel araştırma paket programı NVIVO 12 kullanılarak açıklanmış ve yorumlaması yapılmıştır. Bulgulara göre Akdeniz Üniversitesinin bölge ihtiyaçlarını karşılama, kendini ulusal ve uluslararası alanda tanıtma ve halkla ilişkiler konusunda eksiklikleri olmasına rağmen kurumsal itibarının yüksek olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Yükseköğretim; Üniversite; Kurum İtibarı; İtibar Yönetimi; Dış Paydaşlar.