Theses supervised by Doç. Dr. Güzin Mukaddes Sevinçer
11 theses · İstanbul Gelişim University, İstanbul Kent University
Yeme bağımlılığı ve dürtüsel davranış arasındaki ilişkinin incelenmesi
Son yıllarda obezite ve yeme bozukluklarının artmasıyla yeme problemi önemli bir durum haline gelmiştir. Yeme bozukluklarını, obeziteyi ve yeme bağımlılığını etkileyen değişkenlerin neler olduğu merak uyandırmış bu konuda yapılan çalışmaların sayısında artış olmuştur. Çalışmamızın çıkış noktası olan yeme bağımlılığı, bağımlılığın semptomlarına paralel değerlendirilmiştir. Yeme odaklı bozuklukların, madde bağımlılığı tanı kriterleriyle benzerlik gösterdiği literatür çalışmalarında görülmüştür. Alkol-madde bağımlılığında görülen belirtilerle yeme bağımlılığının benzerlik gösterdiğini savunan çalışmalar bulunmaktadır. Bağımlılık, kullanılan maddenin beyinde haz bölgesini uyarmasıyla oluşmaktadır. Yeme bağımlılığında ise şeker, tuz, yağ ve karbonhidrat içeriği zengin olan maddelerin beynin haz bölgesinde hareketliliğe neden olduğu görülmüştür. Yürütülen araştırmalarda bu maddelerin bağımlılığa neden olduğu görülmektedir. Yeme bağımlılığının fizyolojik, psikolojik ve sosyal açıdan problemlere neden olur. Bir sağlık problemi olan obezitede, yeme bağımlılığının varlığı hastalığın gidişatını olumsuz etkilemektedir. Dürtüsellik düşünmeden karar verme, riskli davranışlar sergileme ve davranışların sonucunu planlamadan sadece o an doyumu sağlamaya yönelik harekete geçme ile karakterizedir. Bireylerde dürtüsel davranış ve bağımlılık ilişkisi literatür çalışmalarında görülmüş, aralarında ilişki olduğu bulunmuştur. Literatür çalışmaları doğrultusunda yeme bağımlılığının dürtüsel davranışla olan ilişkisini araştıran çalışmalar sınırlı düzeyde kalmıştır. Yeme bağımlılığının dürtüsel davranışla olan ilişkisine alan çalışmalarında son zamanlarda daha çok yer verilmeye başlanmıştır. Araştırmanın örneklemi 18 yaş üstü bireyler ve yakınları olmak üzere 298 katılımcıdan oluşmuştur. Örneklem seçimi basit-rastgele örneklem seçimi türüne göre yapılmıştır. Katılımcıların aydınlatılmış onamları alınmıştır. Veriler sosyodemografik bilgileri ve yaşam biçimini, alışkanlıkları kapsayan yapılandırılmış bir anket formu ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular IBM SPSS versiyon 21.0 (IBM Corp. Released 2012. Armonk, NY, USA) paket programı ile yapılmıştır. Veriler değerlendirilmeye alınırken tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (sayı, ortalama, standart sapma vd.) kullanılmıştır. Araştırma veri toplama süreci Haziran 2020 – Eylül 2020 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Veri toplama süreci her bir katılımcı için yaklaşık 15 dakika sürmüştür. Araştırmanın veri toplama aşamasında sosyodemografik veri formu ve anketler Google veri form-anket aracılığı ile 298 kişiye ulaşılmıştır ve 3 kişinin ilgili formları 18 yaş üstü kriterini taşımadığı için geçerli sayılmamıştır. Çalışma grubunun %66,8'i kadınlardan %33,2'si ise erkeklerden oluşmakta ve toplam 295 kişi dahil olmuştur. Bu araştırma Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği ve UPSS Dürtüsel Davranış ölçeği kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma bulgularımızın sonucuna göre; katılımcıların "Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği" toplam semptom skoru ile "UPPS Dürtüsel Davranış Ölçeği" alt boyut ve toplam puanları arasındaki korelasyonlar incelendiğinde; sıkışıklık alt boyut puanı ile pozitif yönde, zayıf-orta düzeyde, toplam ölçek puanı ile ise pozitif yönde, zayıf düzeyde, her ikisi ile de istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Çalışmamızda Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği toplam semptom skoru ile önceden tasarlama, heyecan arayışı ve sebatsızlık alt boyut puanları arasında saptanan korelasyonlar ise zayıf düzeydedir ve istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır. Araştırmamızın örneklem grubu sınırlıdır. Tartışmaya açık olan yeme bağımlılığı kavramı üzerinde çalışmalar kısıtlıdır ve gelecekte yapılacak olan çalışmaların yeme bağımlılığı problemi olan kişilerle yürütülmesi literatüre katkı sağlaması açısından önem taşımaktadır. Araştırma konumuzun literatürde sınırlı çalışılması ve ülkemizde de yeterli sayıda çalışma bulunmaması da daha dikkatle incelenmesi gereken bir konu olması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Çalışmamızda bulunan psikolojik değişkenlerle ilişkili daha çok çalışma yapılması psikoloji alanına katkı sağlayacaktır.
Yetişkinlerde ayrılma anksiyetesi ile duygusal yeme arasındaki ilişki
Bu araştırmanın temel amacı, yetişkinlerde ayrılma anksiyetesi ile duygusal yeme arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Araştırmanın diğer amacı, yetişkinlerde ayrılma anksiyetesi ile duygusal yeme değişkenlerinin katılımcıların sosyodemografik özelliklerine göre karşılaştırılmasıdır. Araştırma örneklemini, İstanbul ili sınırlarında yaşayan 18-60 yaş arasındaki 482 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan katılımcıların 346'sını (%71.8) kadınlar, 136'sını (%28.2) erkekler oluşturmaktadır. Katılımcıların örnekleme seçiminde basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında Hollanda Yeme Davranışı Anketi, Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği ve Sosyodemografik Veri Formu kullanılmıştır. İstatistiksel analizler IBM SPSS versiyon 21.0 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel önemlilik için p<0,05 değeri kabul edilmiştir. Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği kesme puanına göre, katılımcılardan 165'i (%34.2) yetişkin ayrılma anksiyetesi semptomları göstermektedir. Kadınlarda erkeklerden, 18-25 yaş grubunda olanlarda diğer yaş gruplarından, bekarlarda evlilerden yetişkin ayrılma anksiyetesi sıklığı istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir. Katılımcıların Duygusal Yeme alt boyutundan aldığı puanlara bakıldığında ise; kadınlar erkeklerden, bekarlar evlilerden, intihar girişiminde bulunanlar diğer katılımcılardan, istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek puanlara sahiptir. Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği ile Hollanda Yeme Davranışı Anketi alt boyutları (duygusal yeme, dışsal yeme ve kısıtlayıcı yeme) arasındaki korelasyon ilişkisine bakıldığında; Duygusal ve Dışsal Yeme alt boyut puanları ile Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönde, zayıf-orta düzeyde, istatistiksel olarak anlamlı korelasyon ilişkisi tespit edilmiştir. Buna karşılık Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği toplam puanı ile Kısıtlayıcı Yeme alt boyut puanı arasında bulunan korelasyon istatistiksel olarak anlamlı değildir.
Yetişkinlerde ayrılma anksiyetesi ve nomofobi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi ve Nomofobi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın örneklemi 18 yaş üstü 264 kişiden oluşmaktadır. Bunlardan 166'sı kadın 98 i erkektir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; "Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi" toplam puanı ile "Nomofobi Ölçeği" bütün alt boyut ve toplam puanları içinde pozitif yönde yönde, zayıf-orta yada orta düzeyde, istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar saptanmıştır.
Obezite cerrahisi için başvuran hastalarda alkol ve sigara kullanımı ile depresyon ilişkisi
Giriş: Obezite, günümüz çağının her geçen gün artmakta olan en önemli sorunlarından biri haline gelmiştir. Fazla kilonun alınmasıyla vücudun rutin fonksiyonlarını yerine getirememesine neden olan obezitenin oluşumunda birçok faktör etkili olmaktadır. Bu faktörlerin başında kalıtsal, ruhsal, sosyal ve biyolojik faktörler gelmektedir. Obez kişiler psikolojik olarak da etkilenmektedir. Obezite yüzünden sosyal yaşamı da olumsuz etkilenen bu kişiler zaman zaman toplum tarafından dışlanmaktadırlar. Bu dışlanma sonucu kişide olumsuz benlik algısı, karamsarlık, umutsuzluk gibi olumsuz tutum ve düşünceler gelişmektedir. Zamanla yalnızlaşan birey, alkol ve sigara gibi sağlıksız başa çıkma yöntemlerine başvurabilmektedir. Obez bireyler tüm bu olumsuz durumlardan kurtulmak için çeşitli tedavi yöntemlerini denemektedirler. Bu yöntemlerin en etkilisi olarak, son günlerde daha çok artış gösteren bir tedavi yöntemi olan obezite cerrahisi dikkat çekmektedir. Amaç: Bu araştırmanın amacı, obezite cerrahisi için başvuran hastaların alkol ve sigara kullanımı ile depresyon arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemi 18 yaş üstü, Vücut Kitle İndeksi 30 kg/m2 üstü, obezite cerrahisi düşünen 207 obez bireyden oluşmaktadır. Çalışma 01/10/2021– 01/11/2021 tarihleri arasında, internet üzerindeki obezite siteleri ve gruplarındaki katılımcılar ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler; Yazılı Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu, Beck Depresyon Envanteri (BDE), Alkol Kullanım Bozukluklarını Tanıma Testi (AUDIT) ve Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FBNT) kullanılarak yapılmıştır. Ölçekler katılımcılara Google Form linki üzerinden gönderilmiştir. Araştırmanın istatistiksel analizleri bilgisayar ortamında SPSS 22. 0 (Statistical package for the Social Sciences) kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel önemlilik için (p<0,05) değeri kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin %53,6'sı kadın, %46,4'ü ise erkektir. Çalışmaya katılan bireylerin %37,7'si obez %62,3'ü ise ileri derecede obezdir. Erkek katılımcıların AUDIT puan ortalamaları, kadın katılımcılarınkinden istatistiksel açıdan anlamlı ve daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte; kadın katılımcıların BDE puan ortalamaları erkek katılımcılarınkinden istatistiksel açıdan anlamlı ve daha yüksek bulunmuştur. İleri derecede obez grubunda yer alan katılımcıların AUDIT puan ortalamaları, obez grubunda yer alan katılımcıların test puan ortalamalarından daha yüksek bulunmuştur. Ailesinde obezite bulgusu olan katılımcıların BDE puan ortalamaları, ailesinde obezite bulgusu olmayan katılımcılarınkinden daha yüksektir. Korelasyon sonuçlarına göre AUDIT puan ortalamaları ile BDE puan ortalamaları arasında istatiksel açıdan anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca erkek katılımcıların, ayrı yaşayan katılımcıların, üniversite mezunlarının, gelir düzeyi çok iyi olan katılımcıların, yalnız yaşayan katılımcıların AUDIT puan ortalamaları diğer katılımcılara göre istatistiksel olarak daha yüksek ve anlamlıdır. Çalışan katılımcıların, çalışmayan katılımcılara göre FBNT puan ortalamaları istatistiksel olarak daha yüksek ve anlamlıdır. Kadın katılımcıların, evli katılımcıların, üniversite mezunlarının, gelir düzeyi çok yetersiz olan katılımcıların, ailesi ile yaşayan katılımcıların BDE puan ortalamaları diğer katılımcılara göre istatistiksel olarak daha yüksek ve anlamlıdır. Bireylerin yaşı ile AUDIT toplam puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Bireylerin yaşı ile FBNT toplam puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Obezitenin nedenleri ve sonuçlarında farklı faktörlerin etkili olabileceği belirtilmektedir. Sigara kullanımı, alkol kullanımı ve depresyon bu faktörlerden bazılarıdır. Obez hastalarda depresif bozukluk yüksek oranda görülmektedir. Alkol kullanımı ve depresyondan herhangi birinin varlığı diğeri için tetikleyici olabilmektedir. Alkol kullanan bireylerin depresyon puan ortalamaları, kullanmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. İleri derecede obez olan bireylerin alkol kullanımları, obez olan bireylere kıyasla daha fazladır. Obezitenin önemli bir halk sağlığı problemi olması ve genel popülasyonda depresif bozuklukların ve alkol, sigara tüketiminin yüksek oranda olması göz önünde bulundurulduğunda daha büyük gruplarla çalışılması psikoloji alanına katkı sağlayacaktır.
Covid-19 döneminde kaygı düzeyi ile duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Giriş: Dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını kısa sürede tüm insanlığın gündemi haline gelmiştir. Salgının ortaya çıkmasıyla kaçınılmaz olarak yaşam kalitemizde düşüş yaşanmış ve günlük yaşantımızdaki alışkanlıklarımız tamamen değişime uğramıştır. Karantina ile birlikte evde geçirilen sürenin artması, sürekli olarak takip edilen pandemi gelişmeleri, artan endişeler ve kişideki duygu durumları beslenme durumunu etkilemektedir. Bu çalışma da Covid-19 sürecinde bireydeki kaygı düzeyi ile duygusal yeme davranışını arasında ilişki incelenmektedir. Amaç: Yapılan bu çalışmayla 18-65 yaş arası bireylerin Covid-19 döneminde bireylerin kaygı düzeyi ve duygusal yeme davranışı arasında ilişki olup olmadığını saptamak amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırmanın evreni İstanbul'da yaşayan 353 kişiden oluşmuştur. Katılımcıların örneklemi seçiminde basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise 18-65 yaş aralığında rastgele ve gönüllülük esasına göre seçilen kişiler oluşturur. Araştırmada Sosyodemografik Veri Formu, Covid-19 Korku Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) kullanılmıştır. Araştırmadaki istatistiksel analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel önemlilik için p<0,05 değeri kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırma dahilinde kişisel bilgi formunu ve anket sorularını yanıtlayan 350 katılımcının %59.5'i kadın, %40.5'i erkektir. Katılımcıların %32.9'u evli, %63.1'i bekârdır. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda Covid-19 korkusu ölçek puanı ve Beck anksiyete ölçek puanları arasında pozitif yönlü, orta düzey anlamlı bir korelasyon tespit edilmiştir. Hollanda Yeme Davranışı anketi alt ölçekleri kısıtlayıcı yeme ve duygusal yeme ile Covid-19 korkusu ölçeği arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Dışsal yeme ve Covid-19 korkusu ölçeği arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Beck anksiyete ölçeği ile duygusal yeme ve dışsal yeme alt ölçekleri arasında anlamlı bir korelasyon tespit edilmiş, kısıtlayıcı yeme alt ölçeği ile anlamlı bir korelasyon tespit edilmemiştir. Tartışma: Çalışmaya katılan kadınların Covid-19 korkusu, anksiyete puanı, kısıtlayıcı yeme, duygusal yeme ve dışsal yeme puanları erkeklerden anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. 18-35 yaş aralığındaki bireylerin anksiyete puanları, duygusal yeme, dışsal yeme puanları 35-50 yaş gurubundan anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Katılımcılar VKİ' ne göre değerlendirildiklerinde normal, fazla ve obez kilolu bireylerin kısıtlayıcı yeme puanları zayıf kilolu olanlardan anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Covid-19 korkusu ölçek puanı duygusal yeme alt ölçeği ve Beck anksiyete ölçeği arasında pozitif yönlü anlamlı bir korelayon saptanmış olup, bireyin Covid-19 sürecinde kaygı düzeyinin duygusal yeme davranışını arttırdığı gösterilmiştir.
Evli bireylerde eşlerin duygu dışavurum tarzları ile bağlanma stillerinin, baş çıkma tutumlarını yordaması
Giriş: Evli bireylerin önünde yaşam boyunca bir çok engel ve problem ortaya çıkmaktadır. Bu problemlere karşı nasıl bir cevap verdikleri kişiler arasındaki uyum ve mutlu bir evliliği belirleyen etmenlerdendir. Bununla beraber bireylerin belirledikleri bağlanma stilleri yine bu problemlerin çözümünde benimsenen yollarda yön göstericidir. Bireylerin yetişkinlik çağında benimsedikleri bağlanma stilleri temelde dört temel boyutta ele alınmaktadır. Bunlar; güvenli bağlanma, kaygılı-kararsız bağlanma, güvensiz bağlanma ve kaçınmacı bağlanma olarak adlandırılmaktadır. Bu başa çıkma davranışları evli bireylerin duygu dışavurum şekilleri ile de ilişki içerisindedir. Duyguların dışavurumu, duygusal deneyimi gözlenebilir sözel ya da sözel olmayan davranışlarla aktarmaktır. Amaç: Bu araştırmanın amacı evli bireylerin başa çıkma stratejilerinde duygu dışavurumu ve bağlanma stilleri arasındaki etkinin incelenmesidir. Bu maksatla araştırma içerisinde ilişkisel tarama modeli benimsenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırmada evli bireyler arasından basit tesadüfi örneklem yöntemi ile seçilen 406 kişi üzerinde anket uygulaması yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Duygu Dışavurum Tarzları Envanteri, İlişki Ölçekleri Anketi ve Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analizi IBM SPSS v.26 yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada tanımlayıcı istatistiksel analizler kapsamında frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık değerleri raporlanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek maksadıyla Pearson Korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenler üzerindeki etkilerini incelemek maksadıyla ise Çoklu Doğrusal Regresyon Analizleri gerçekleştirilmiştir. Analizlerde anlamlılık düzeyi için sınır değer .05 olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Aktif başa çıkma üzerinde mutluluk duygusu öteki odaklı dışavurumun (β=0,120; p<0,05), öfke duygusu sözel dışavurumun (β=0,322; p<0,01), güvenli bağlanmanın (β=0,211; p<0,01) ve kayıtsız bağlanmanın (β=0,245; p<0,01) olumlu yönde, saplantılı bağlanmanın (β=-0,172; p<0,01) ise negatif yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Plan yapma üzerinde mutluluk duygusu ben odaklı dışavurumun (β=0,141; p<0,05), öfke duygusu sözel dışavurumun (β=0,273; p<0,01), güvenli bağlanmanın (β=0,216; p<0,01) ve kayıtsız bağlanmanın (β=0,157; p<0,01) olumlu yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. yararlı sosyal destek kullanımı üzerinde mutluluk duygusu ben odaklı dışavurumun (β=0,209; p<0,01), üzüntü duygusu gizleme dışavurumunun (β=0,128; p<0,05), öfke duygusu misilleme (β=0,119; p<0,05) ve sözel dışavurumun (β=0,223; p<0,01), güvenli bağlanmanın (β=0,170; p<0,01) ve saplantılı bağlanmanın (β=0,119; p<0,05) olumlu yönde, öfke duygusu serinkanlı dışavurumun (β=-0,241; p<0,01) ise negatif yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Duygusal sosyal destek kullanımı üzerinde üzüntü duygusu gizleme dışavurumunun (β=0,139; p<0,05), öfke duygusu yüze yansıtma (β=0,246; p<0,01) ve sözel dışavurumun (β=0,155; p<0,01), güvenli bağlanmanın (β=0,168; p<0,01) ve saplantılı bağlanmanın (β=0,129; p<0,05) olumlu yönde, öfke duygusu serinkanlı dışavurumun (β=-0,175; p<0,01) ve kayıtsız bağlanmanın (β=-0,209; p<0,01) ise negatif yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Pozitif yeniden yorumlama üzerinde mutluluk duygusu ben odaklı dışavurumun (β=0,136; p<0,05), üzüntü duygusu gizleme dışavurumunun (β=0,147; p<0,05), öfke duygusu sözel dışavurumun (β=0,315; p<0,01), güvenli bağlanmanın (β=0,143; p<0,01) ve kayıtsız bağlanmanın (β=0,163; p<0,05) olumlu yönde, saplantılı bağlanmanın (β=-0,139; p<0,01) ise negatif yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Kabullenme üzerinde üzüntü duygusu gizleme dışavurumunun (β=0,218; p<0,01), güvenli bağlanmanın (β=0,138; p<0,05) ve saplantılı bağlanmanın (β=0,131; p<0,05) olumlu yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Şakaya vurma üzerinde mutluluk duygusu öteki odaklı dışavurumun (β=0,158; p<0,01), öfke duygusu serinkanlı dışavurumun (β=0,181; p<0,01) ve güvenli bağlanmanın (β=0,213; p<0,01) olumlu yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Dini olarak başa çıkma üzerinde mutluluk duygusu ben odaklı dışavurumun (β=0,125; p<0,05), korkulu bağlanmanın (β=0,148; p<0,05) ve saplantılı bağlanmanın (β=0,126; p<0,05) olumlu yönde, öfke duygusu saldırganca dışavurumun (β=-0,208; p<0,05) ve güvenli bağlanmanın (β=-0,138; p<0,05) ise negatif yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Soruna odaklanma üzerinde üzüntü duygusu yüze yansıtma dışavurumunun (β=0,303; p<0,01), öfke duygusu yüze yansıtma (β=0,138; p<0,05) ile misilleme (β=0,144; p<0,01) dışavurumlarının ve güvenli bağlanmanın (β=0,116; p<0,05) olumlu yönde, öfke duygusu serinkanlı dışavurumun (β=-0,102; p<0,05) ise negatif yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. İnkar üzerinde öfke duygusu misilleme (β=0,141; p<0,05) ile serinkanlı (β=0,289; p<0,01) dışavurumlarının, korkulu bağlanmanın (β=0,132; p<0,05) ve saplantılı bağlanmanın (β=0,129; p<0,05) olumlu yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Davranışsal olarak boş verme üzerinde öfke duygusu misilleme (β=0,155; p<0,01) ile serinkanlı (β=0,237; p<0,01) dışavurumlarının, korkulu bağlanmanın (β=0,146; p<0,05) ve saplantılı bağlanmanın (β=0,229; p<0,01) olumlu yönde, öfke duygusu sözel dışavurumun (β=-0,255; p<0,05) ise olumsuz yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Madde kullanımı tutumu üzerinde öfke duygusu misilleme dışavurumunun (β=0,132; p<0,05), korkulu bağlanmanın (β=0,149; p<0,05) ve saplantılı bağlanmanın (β=0,130; p<0,05) olumlu yönde, öfke duygusu sözel dışavurumun (β=-0,151; p<0,05) ise olumsuz yönde ve anlamlı etkilerinin olduğu görülmektedir. Sonuç: Analizler sonucunda duygu dışavurum ve başa çıkma ilişkisi açısından; mutluluk duygusu dışavurumunun sorun odaklı ve duygu odaklı işlevsel başa çıkma tutumlarını artırdığı, buna karşın öfke duygusu dışavurumunun ise işlevsel olmayan başa çıkma tutumlarını artırdığı tespit edilmiştir. Bağlanma stilleri ve başa çıkma ilişkisi açısından ise; güvenli bağlanmanın sorun odaklı ve duygu odaklı işlevsel başa çıkma tutumlarını artırdığı, buna karşın korkulu ve saplantılı bağlanmanın işlevsel olmayan başa çıkma tutumlarını artırdığı belirtilebilecektir. Anahtar Kelimeler: Duygu dışavurum tarzları, bağlanma stilleri, başa çıkma tutumları
Üniversite sınavına hazırlanan bireylerde duygu düzenleme, akıllı telefon bağımlılığı ve kaygı düzeyinin incelenmesi
Sınav döneminin getirdiği kaygıyla baş etmekte zorlanan ve duygu düzenlemede güçlük yaşayan öğrenciler kendilerini baskı altında hissetmekte ve çeşitli psikopatolojiler geliştirmektedirler. Aynı zamanda akıllı telefonlarındaki uygulamalar aracılığıyla yaşadıkları kaygılı ve stres verici koşullardan uzaklaşmak için akıllı telefonlarına daha fazla bağımlı hale gelmektedirler. Duygularını kendi kendine düzenlemekte zorlanan öğrencilerin kaygı düzeyleri ve bağımlılık düzeylerinin anlamlı ilişki içinde olacağı düşünülmektedir. Araştırmada nicel yöntemlerden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu lise son sınıf ve liseden bir önceki yıl mezun olan toplam 223 üniversiteye hazırlık öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak "Sosyodemografik Veri Formu", "Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği", "Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği" ve "Sınav Kaygısı Ölçeği" kullanılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 22 programıyla yapılmıştır. Değişkenlere ait gruplar arası karşılaştırmalarda Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Farkın hangi gruplardan kaynaklandığını tespit etmek için posthoc Bonferroni düzeltmeli Mann Whitney U testi kullanılmıştır. İlişkilerin tespit edilebilmesi için Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırmada kadınlar 159 (%71,30), erkekler 64 (%28) kişidir. Katılımcıların yaş ortalaması 17,78 ± 0,93'tür Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği puanları ile Duygu Düzenleme Ölçeği puanları arasında düşük düzey pozitif ilişki olduğu; Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği ile Sınav Kaygısı Ölçeği arasında düşük düzey pozitif ilişki olduğu; Duygu Düzenleme Ölçeği puanları ile Sınav Kaygısı Ölçeği puanları arasında ise orta düzey pozitif ilişki tespit edilmiştir.
Hamilelik döneminde yeme bozukluğu ile anksiyete ve depresyon arasındaki ilişki
Giriş: Hamilelik dönemi kadınların fizyolojik, sosyal ve psikolojik değişimleri yaşadığı bir süreçtir. Her kadın, hamilelik döneminde görülen değişikliklerle kendi kişilik özelliklerine uygun olarak baş eder. Fizyolojik değişimler, esasen bütün sistemleri etkileyebilmesine rağmen, başlıca kardiyovasküler sistem, üriner sistem, hematolojik sistem, immun sistem ve endokrin sistemde ortaya çıkmaktadır. Hamilelik döneminde oluşan bu değişimler temelde fetüsün gelişmesi ve büyümesi için gereken fizyolojik uyumun sağlandığı bir mekanizmadır. Ancak yaşanan fizyolojik değişimlerle birlikte hamilelik döneminde istenmeyen oluşumlarda ortaya çıkabilmektedir. Hamilelik döneminde ortaya çıkan bu istenmeyen durumlardan biri de yeme bozukluğu davranışıdır. Hamilelik döneminde aşırı ya da yetersiz kilo alınımı, birtakım olumsuz sonuçlara yol açan değişkenlik gösteren bir risk faktörüdür. Bu risklerin azaltılması amacıyla hamile kadınların optimum kilo alımlarının belirlenmelidir. Yüksek risk durumunda, morbidite ve mortaliteyi azaltmak amacıyla önlem alınmalıdır. Amaç: Bu çalışmada, hamilelik döneminde yeme bozukluğu ile depresyon ve anksiyete arasındaki ilişkiyi saptamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem:Bu araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Van ilinde hamileliğin 2 ve 3. trimesterinde (son 6 ay) olan 352 kadın katılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda bireylere Sosyo-demografik Form, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği, Beck Anksiyete ve Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizleri IBM SPSS versiyon 21.0 paket programı ile yapılmıştır. İstatistiksel önemlilik için p<0,05 değeri kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmanın sonucunda bireylerin kaçıncı kez hamile kaldıkları, daha önce psikiyatrik tanı alıp almamaları, medeni durumları, eğitim düzeyleri, hamilelik durumları, kürtaj olup olmamaları, önceki hamileliklerinin nasıl sonlandığı, önceki hamileliklerinin kaçıncı haftada sonlandığı, evlenme yaşları, kaç yıllık evli oldukları ve çocuk sayıları ile yeme bozuklukları, anksiyete ve depresyon arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Çoklu regresyon sonuçlarına göre, yeme bozukluğu bağımlı değişkeni puanlarına, anksiyete ve depresyon bağımsız değişkenlerinin % 62 oranında katkı sağladığı belirlenmiştir (R2=0,532). Çoklu regresyon modelinin istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,001). Bireylerin anksiyete ve depresyon puanları yeme bozukluğu puanları için önemli bir belirleyicidir. Anksiyete ile yeme bozuklukları arasındaki ilişkiyi gösteren Beta katsayısının (-0,543) yeme bozuklukları ile depresyon arasında Beta katsayısının (0,933) olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda hamilelik döneminde yeme bozukluğu ile anksiyete ve depresyon arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hamilelik, Hamilelik Döneminde Anksiyete, Hamilelik Döneminde Depresyon, Hamilelik Döneminde Yeme Bozukluğu
Sınırda kişilik bozukluğu özellikleri ve yeme bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Araştırmamızın amacı yeme bağımlılığı ile sınırda kişilik bozukluğu özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada veri toplama araçları olarak Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği, Borderline Kişilik Ölçeği, Sosyodemografik Form kullanılmıştır. Araştırmaya 583 kadın, 212 erkek olmak üzere toplam 795 gönüllü katılmıştır. Katılımcılar 18-62 yaş aralığındadır. IBM SPSS versiyon 21.0 programı verileri analiz etmek için kullanılmıştır. Araştırma sonucunda yeme bağımlılığı ve sosyodemografik özellikler ile arasındaki ilişkiye bakıldığında; cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), psikiyatrik ilaç kullanımı, intihar girişimi öyküsü, çocuklukta görülen obezite öyküsü ile ilişkili bulunmuştur. Sınırda kişilik özellikleri ile sosyodemografik özelliklere bakıldığında ise; cinsiyet, yaş, VKİ, psikiyatrik ilaç kullanımı, intihar girişimi öyküsü, sigara ve madde kullanım alışkanlığı ile ilişkili bulunmuştur. Yale yeme bağımlılığı ölçeği toplam puanı ile Borderline (sınırda) kişilik ölçeği toplam puanı ve tüm alt boyut puanları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Yeme bağımlılığı ve sınırda kişilik bozukluğu komorbid olarak görülebilmektedir. Sonuçların klinik çalışanlarına hastaları değerlendirme ve tedavi sürecinde yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Evli bireylerde evlilik doyumu ve akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişki
Giriş: Akıllı telefon bağımlılığı günümüzde gelişen teknolojilerle birlikte en önemli sorunlardan biri haline gelmiştir. Bunun evlilik ilişkisi içerisinde de olumsuz sonuçlara sebep olabileceği düşünülektedir. Amaç: Bu araştırmada akıllı telefon bağımlılığı, evlilik doyumu ve depresyon arasındaki ilişki incelenerek bu değişkenlerin sosyo-demografik özellikler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, 534 evli kadın ve erkek birey üzerinde internet ortamında doldurulan anketler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, Sosyo-demografik Bilgi Formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği (ATBÖ), Evlilik Yaşam Ölçeği (EYÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılarak elde edilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS (verisyon 21.0 IBM, USA) paket programı ile gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık için p<0,05 değeri kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların "Akıllı Telefon Bağımlılığı", "Evlilik Yaşamı" ve "Beck Depresyon" ölçekleri toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Akıllı telefon bağımlılığı ile evlilik doyumu toplam puanları arasında negatif yönde bir ilişki bulunurken; depresyon toplam puanı ile pozitif bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca katılımcıların evlilik özellikleriyle ilgili bilgiler ve akıllı telefon bağımlılığı puanlarının kıyaslanması sonucunda akıllı telefon bağımlılığı yüksek bireylerde cinsel yaşamın kötü etkilendiği bulunmuştur. Akıllı Telefon Bağımlılığı puanları ile araştırmaya katılan bireylerin sosyo-demografik özellikleri incelendiğinde ise; eğitim durumu, sosyo-ekonomik durum ve psikiyatrik hastalık tanısına ait karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Evlilik Yaşam Ölçeği puanları ile sosyo-demografik özellikler kıyaslandığında cinsiyet dışında bütün faktörlerle arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Beck Depresyon Ölçeği puanları ile katılımcıların sosyo-demografik özellikleri kıyaslandığında; cinsiyet, çalışma durumu ve psikiyatrik hastalık tanısı alma durumu ile depresyon puanlarında anlamlı istatistiksel fark bulunmuştur. Sonuç: Bu araştırmada, akıllı telefon bağımlılığının evlilik doyumu üzerinde olumsuz etki gösterdiği görülmektedir. Akıllı telefon bağımlılığı yüksek olan bireylerin evlilik doyumunun düşük olduğu sonucuna varılmıştır. Evlilik doyumuyla ilgili araştırmalar yapılırken akıllı telefon bağımlılığı faktörünün de dikkate alınmasının faydalı olacağı, ayrıca akıllı telefon bağımlılığı önleme ve müdahale çalışmalarında sosyo-demografik özelliklerin de dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir.
Yetişkin ayrılma anksiyetesi bozukluğu veyeme bozukluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Yeme bozuklukları genellikle ergenlik ya da genç erişkinlik döneminde başlaması, son yıllarda görülme sıklığının artması nedeniyle psikiyatrik hastalıklar içinde önemli bir hastalık grubunu oluşturmaktadır. Yakın zamana kadar bir çocukluk çağı bozukluğu kabul edilen ayrılma anksiyetesi bozukluğu DSM-5'de tüm yaş gruplarını içeren, yaşam boyu konabilen bir tanı olarak yer almıştır. Bu araştırmada yeme bozuklukları ile yetişkin ayrılma anksiyetesi arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Çalışmaya 2020 yılında başlanmış olup, evreni 18-65 yaş arasındaki kadın ve erkeklerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise toplam 444 gönüllüden oluşmaktadır ve bu kişilerden 338'i (%76,1) kadın, 106'sı (%23,9) erkektir. Gönüllüler, basit-tesadüfi örneklem modeliyle çalışmaya katılmıştır. Araştırmada; Bilgilendirilmiş Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği, Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketi kullanılmıştır. Bu çalışmaya katılanların, yeme bozukluğu puanı ve yetişkin ayrılma anksiyetesi puanları incelenmiştir. Bu ölçek puanlarının belli özelliklere göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Katılımcıların yeme bozukluğu puanlarını sosyodemografik özelliklerine göre fark olup olmadığı karşılaştırılmıştır. Bu çalışmada katılımcıların yeme bozukluğu puanlarıyla ayrılma anksiyetesi puanları arasındaki korelasyon incelenmiştir. Sonuç olarak araştırmadan elde edilen bulgulara göre Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği" alt boyut ve toplam puanları ile "Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği" toplam puanı arasındaki korelasyonlar incelendiğinde; "Beden Şekli İle İlgili Endişeler" alt boyut puanı ile "Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği" toplam puanı arasında pozitif yönde, zayıf-orta düzeyde, istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmıştır. "Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği" diğer alt boyut puanları ve toplam puanı ile "Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği" toplam puanı arasında saptanan korelasyonlar ise pozitif yönde, zayıf düzeyde, istatistiksel olarak anlamlıdır.