Theses supervised by Doç. Dr. Şenay Sezgin Nartgün
13 theses · Bolu Abant İzzet Baysal University
Öğretmenlerin iş etiğine ilişkin algılarını yansıtan karşılaştırmalı kültürel bir araştırma: Türkiye - Avusturya örneği
Bu araştırmanın amacı Türkiye ve Avusturya'daki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda görevli sınıf ve branş öğretmenlerinin karşılaştırmalı olarak iş etiği tutum ve davranış algılarını belirlemektir. Bu doğrultuda öğretmenlerin iş etiği tutum ve davranış algıları belirlenmiş ve öğretmenlerin demografik özelliklerinin, bu algılar üzerinde etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2016-2017 eğitim öğretim yılında Türkiye, Bolu ili merkez ilçelerinde görev yapmakta olan 200 sınıf ve branş öğretmeni ve Avusturya, Viyana ili merkez ilçelerinde görev yapmakta olan 57 sınıf ve branş öğretmeni oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu ve İş Görenin İş Etiği Tutum ve Davranış Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek için araştırmacı tarafından yeniden açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Veriler yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, Mann-Whitney-U ve Kruskal Wallis H testleri ile analiz edilmiştir. Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır; Araştırma sonuçlarına göre, hem Türk hem Avusturyalı öğretmenlerinin iş etiği tutum ve davranış algıları yüksek düzeydedir. Ülkelere (Türkiye ve Avusturya) göre, öğretmenlerin iş etiği tutum ve davranış algılarında bireysel alt boyutta anlamlı farklılık yoktur. Fakat örgütsel alt boyutta anlamlı bir farklılık vardır. Türk öğretmenlerin örgütsel boyutta iş etiği tutum ve davranış algıları daha yüksektir. Cinsiyete göre, Türk öğretmenlerin iş etiği tutum ve davranış algılarında anlamlı bir fark yokken, Avusturya'da örgütsel alt boyutta ve toplam ölçek puanında anlamlı bir fark vardır. Bu bağlamda, kadın öğretmenlerin iş etiği tutum ve davranış algısı erkek öğretmenlere göre daha yüksektir sonucuna ulaşılmıştır. Branşa göre, Türk öğretmenlerin iş etiği tutum ve davranış algısında örgütsel alt boyutta; Avusturya'da bireysel ve örgütsel alt boyutlarda anlamlı farklılık yoktur. Ancak, Türkiye bireysel alt boyut ve toplam ölçek puanında, Avusturya'da ise toplam ölçek puanında anlamlı fark vardır. Bu bağlamda, sınıf öğretmenlerinin iş etiği algısı branş öğretmenlerinden daha yüksektir. Çalışma süresi değişkenine göre, Türkiye'de bireysel alt boyutta ve Avusturya'da örgütsel alt boyutta anlamlı fark vardır. Bu bağlamda, 0-5 yıl arası çalışma süresi olan öğretmenlerin iş etiği tutum ve davranış algısı, 6-10, 11-15, 16 ve üzeri çalışma süresi olanlardan daha yüksektir. Anahtar Kelimeler: Ahlak, Etik, İş Etiği, İlkokul Öğretmeni
Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel destek ile sosyal kaytarma davranış düzeylerine ilişkin görüşleri
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel destek algısı ile sosyal kaytarma davranışına ilişkin görüşlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin kişisel özelliklerinin örgütsel destek algısı ile sosyal kaytarma davranış düzeyleri üzerinde etkisi olup olmadığı tespit edilmiş ve algılanan örgütsel destek ile sosyal kaytarma davranışı arasındaki ilişki durumu ortaya konmuştur. İlişkisel tarama modeli ile yürütülen araştırmanın çalışma evrenini 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Bolu il merkezindeki 18 ortaöğretim kurumunda görev yapmakta olan 856 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma evreninin tamamına ulaşılmaya çalışılmış ve geriye dönen 432 veri toplama aracından 428 tanesi değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmanın verileri, öğretmenlerin verdikleri görüşler doğrultusunda, kişisel bilgi formu, Algılanan Örgütsel Destek Ölçeği ve Sosyal Kaytarma Ölçeği ile toplanarak betimsel istatistik yoluyla analiz edilmiştir. Veriler SPSS paket programı ile çözümlenmiş ve verilerin analiz sürecinde aritmetik ortalama, standart sapma, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis ve Spearman rho korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin örgütsel destek algılarına yönelik görüşlerinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Algılanan örgütsel destek ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin puanlar incelendiğinde en yüksek puanın katılıyorum düzeyinde "yönetsel destek" ve "adalet" boyutlarında, en düşük puanın ise "öğretimsel destek" boyutunda olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin sosyal kaytarma davranışına yönelik görüşlerinin ise düşük seviyede olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin sosyal kaytarma davranışına, algılanan örgütsel destek ve örgütsel desteğin alt boyutlarına ilişkin görüşleri bağımsız değişkenlere göre incelenmiş, sosyal kaytarma davranışının cinsiyet, öğrenim durumu ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı fark ortaya koymaz iken çalışılan okul türü ve okulda çalıştığı mevcut süre değişkenlerine göre ise anlamlı fark ortaya koyduğu bulunmuştur. Algılanan örgütsel destek ölçeğinin toplamda, cinsiyet ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği; ancak öğrenim durumu, okul türü ve okulda çalışılan süre değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Algılanan örgütsel desteğin "öğretimsel destek" alt boyutu cinsiyet, öğrenim durumu ve mevcut okulda çalışılan süre değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken çalışılan okul türü ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Algılanan örgütsel desteğin "yönetsel destek" alt boyutu cinsiyete göre anlamlı farklılık ortaya koymazken öğrenim durumu, çalışılan okul türü, mevcut okulda bulunduğu süre ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık ortaya koymaktadır. Algılanan örgütsel desteğin "adalet" alt boyutuna ilişkin öğretmen görüşleri ise cinsiyet ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemekle birlikte öğrenim durumu, okul türü ve bulunduğu okulda çalışma süresine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin algıladıkları örgütsel destek düzeyleri ile sosyal kaytarma davranış düzeylerine ilişkin görüşleri arasında negatif yönlü, düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca sosyal kaytarma davranışının algılanan örgütsel destek ölçeğinin "öğretimsel destek" alt boyutu ile arasında pozitif yönlü, orta düzeyde, "yönetsel destek" alt boyutu ile arasında negatif yönlü, düşük düzeyde ve "adalet" alt boyutu ile arasında negatif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Destek Algısı, Sosyal Kaytarma
Pedagojik formasyon programı öğrencilerinin bilişsel esneklik ve özyeterlik düzeyleri
Bu araştırmanın genel amacı; Abant İzzet Baysal Üniversitesinde 2015-2016 eğitim öğretim yılında Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programına devam eden öğretmen adaylarının görüşleri doğrultusunda, öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ve öz yeterlikleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Abant İzzet Baysal Üniversitesinde Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programına devam eden kız ve erkek öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma evrenini temsil edecek düzeyde 669 öğretmen adayı örneklem yöntemi ile belirlenmiştir. Birinci bölüm, araştırmaya katılanların kişisel bilgilerini toplamak amacıyla oluşturulan bölümdür. İkinci bölümde Bilişsel Esneklik Ölçeği, üçüncü bölümde ise Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama aracı üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öğretmenlerin kişisel bilgilerini elde etmek amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır. İkinci bölümde öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeylerini ölçmek için Bilgin (2009) tarafından geliştirilen Bilişsel Esneklik Ölçeği, üçüncü bölümde ise öğretmen adaylarının öz yeterlik düzeylerini ölçmek için Tschannen-Moran ve Hoy (2001) tarafından geliştirilmiş (Teacher‟s Sense of EfficacyScale-TSES) ve Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya tarafından (2005) Türkçeye uyarlanmış olan Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programından yararlanılarak çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, Mann Whitney U testi, Kruskal Walles analizi ve Sperman rho korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının toplam puanda ve tüm alt boyutlarda bilişsel esneklik ve öz yeterliklerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının bilişsel esneklik ile öz yeterlik düzeylerine ilişkin görüşleri arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Bilişsel Esneklik, Özyeterlik, Pedagojik Formasyon,
Sınıf öğretmenlerinin örgütsel muhalefet, örgütsel politika ve politik davranış algıları arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, Bolu ili merkez ve diğer ilçelerde görev yapan sınıf öğretmenlerinin örgütsel muhalefet, örgütsel politika ve politik davranış algılarını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin örgütsel muhalefet ile örgütsel politika ve politik davranış algıları belirlenmiş, öğretmenlerin demografik bilgilerinin bu algılar üzerinde etkisi olup olmadığı tespit edilmiş, örgütsel muhalefet, örgütsel politika ve politik davranış algıları arasındaki ilişki incelenmiştir.İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan bu araştırmanın evrenini, 2013–2014 eğitim öğretim yılında Bolu ili merkez ve ilçelerindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. 2013–2014 eğitim öğretim yılında evrende bulunan öğretmen sayısı 652'dir (Bolu Milli Eğitim Müdürlüğü). Bu doğrultuda çalışma, evrenin tümü üzerinde uygulanmış olup örneklem belirleme yoluna gidilmemiştir. Ancak bu öğretmenlerden 261'inden geri dönüş sağlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler "IBM SPSS Statistic 20" paket programına işlenmiş ve araştırma ile ilgili veriler çözümlenmiştir. Verilerin analizinde ise Kolmogorov-Smirnov testi, frekans, yüzde, standart sapma, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Spearman Rho korelasyon analizi ve basit regrasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel muhalefet algıları incelendiğinde en yüksek ortalamanın "çoğunlukla" düzeyinde 'kişisel nedenler' alt boyutunda olduğu, en düşük ortalamanın ise "nadiren" düzeyinde 'haber uçurma' alt boyutunda olduğu görülmektedir. Çalışmaya katılan sınıf öğretmenlerinin toplam ölçek puanındaki ortalamalarının ise "ara sıra" düzeyinde olduğu görülebilmektedir. Öğretmenlerin örgütsel politika ve politik davranış algıları incelendiğinde en yüksek ortalamanın "kısmen katılıyorum" düzeyinde 'örgüt politikaları ve uygulamaları' alt boyutunda olduğu, en düşük ortalamanın ise "hiç katılmıyorum" düzeyinde 'çıkarcılık' alt boyutunda olduğu görülmektedir. Çalışmaya katılan öğretmenlerin toplam ölçek puanındaki ortalamalarının ise 'kısmen katılıyorum' düzeyinde olduğu görülmektedir. Bu durumda araştırmaya katılan sınıf öğretmenlerinin, örgütsel politika ve politik davranış algılarının kısmen katılıyorum düzeyinde olduğu söylenebilir.Örgütsel muhalefet algıları ile örgütsel politika ve politik davranış algıları demografik bilgilere göre incelenmiş, öğretmenlerin cinsiyet, yaş, hizmet yılı, sendika üyeliği, öğrenim durumu ve çalıştıkları yerleşim yeri değişkenlerine göre öğretmen algıları 'çıkarcılık' alt boyutunda anlamlı fark ortaya çıkarmıştır.Ayrıca örgütsel muhalefet ile örgütsel politika ve politik davranış algıları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Örgütsel Muhalefet, Örgütsel Politika, Politik Davranış,İlkokul, Öğretmen.
Yönetici ve çalışma arkadaşları desteği ile yaşam doyumuna ilişkin öğretim elemanlarının algıları
Bu araştırma yönetici ve çalışma arkadaşları desteği ile yaşam doyumuna ilişkin öğretim elemanlarının algılarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Çalışma evreni, 2014-2015 eğitim öğretim yılı süresince Abant İzzet Baysal Üniversitesinde çalışmakta olan 778 öğretim elemanından oluşmaktadır. Çalışmaya katılan öğretim elemanı sayısı 317 kişidir. Araştırmada "Yaşam Doyumu Ölçeği", "Çalışma Arkadaşları Desteği Ölçeği", "Yönetici Desteği Ölçeği" ve demografik özellikleri belirlemek adına kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde Korelasyon Analizi, Kruskal Wallis H Testi ve Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, öğretim elemanlarının yaşam doyumları cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken, mesleki kıdem, kurum kıdemi, medeni durum ve unvana göre istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Öğretim elemanlarının çalışma arkadaşları desteği algıları cinsiyet, yaş ve medeni durum değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermezken mesleki kıdem, kurum kıdemi ve unvan değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Öğretim elemanlarının yönetici desteği algıları ise cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, medeni durum ve unvan değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken, kurum kıdemi değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Ayrıca yaşam doyumu ile çalışma arkadaşları ve yönetici desteği arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu bulunmuştur. Araştırma bulguları, ele alınan değişkenlerin kuramsal çerçevesi ve diğer araştırma bulguları göz önünde tutularak tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Öğretim Elemanı, Yaşam Doyumu, Yönetici Desteği, Çalışma Arkadaşları Desteği.
Rol çatışması ve rol belirsizliği ile değişime direnme düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri
Bu araştırmanın amacı, değişime direnme ile rol çatışması ve rol belirsizliğine ilişkin ortaokul öğretmenlerinin görüşlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda değişime direnme ile rol çatışması ve rol belirsizliğine yönelik öğretmen görüşleri belirlenmiş, öğretmenlerin kişisel özelliklerinin bu görüşler üzerinde etkisi olup olmadığı tespit edilmiş ve değişime direnme ile rol çatışması ve rol belirsizliğine ilişkin öğretmen görüşleri arasındaki ilişki incelenmiştir. İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan bu araştırmanın çalışma evrenini 2014-2015 eğitim öğretim yılında Bursa ili Nilüfer ve Osmangazi ilçelerindeki ortaokullarda görev yapmakta olan 2471 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, tesadüfi örneklem alma yöntemi ile belirlenmiştir. Ortaokullarda görev yapmakta olan 535 öğretmen ile yürütülmüş olan çalışmanın verileri ise kişisel bilgi formu, değişime direnme ölçeği ile rol çatışması ve rol belirsizliği ölçeği ile toplanarak SPSS 20 paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde ise aritmetik ortalama, standart sapma, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis ve Spearman rho korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre değişime direnme davranışlarına yönelik öğretmen görüşlerinin, düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Değişime direnme ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin puanlar incelendiğinde ise en yüksek puanın 'bilişsel katılık' boyutunda, en düşük puanın ise 'rutini arama' boyutunda olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, rol belirsizliği ve rol çatışmasına ilişkin görüşlerinin ise oldukça düşük olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin rol çatışması, rol belirsizliği, değişime direnme ve değişime direnme ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin görüşleri kişisel değişkenlere göre incelenmiştir. Öğretmenlerin rol çatışması ve rol belirsizliği ile değişime direnme ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin görüşlerinde kişisel değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. Öğretmenlerin rol çatışması düzeyleri ile değişime direnme düzeylerine ilişkin görüşleri arasında pozitif yönde, çok düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Öğretmenlerin rol belirsizliği düzeyleri ile değişime direnme düzeylerine ilişkin görüşleri arasında negatif yönde, çok düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Rol Çatışması, Rol Belirsizliği, Değişime Direnme
Öğretmenlerin örgütsel destek ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri ile insiyatif iklimi arasındaki ilişki
Bu çalışmanın amacı ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, örgütsel destek, örgütsel özdeşleşme ve insiyatif iklimi düzeylerine yönelik görüşleri tespit edilerek, öğretmenlerin demoğrafik özelliklerine göre öğretmenlerin örgütsel destek, örgütsel özdeşleşme ve insiyatif iklimi düzeyleri arasında anlamlı fark olup olmadığını ve öğretmenlerin insiyatif iklimi ile örgütsel destek ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasında anlamlı ilişkinin olup olmadığını saptamaktır. Bu araştırma ile ilgili veriler 2014–2015 eğitim öğretim yılında Bolu ili Anadolu liselerinde görev yapmakta olan (n=240) öğretmenden toplanmıştır. Bu çalışma ile ilgili nicel veriler Derinbay (2011) tarafından geliştirilen Örgütsel Destek Ölçeği (ÖDÖ) , Loga (2003) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği (ÖÖÖ) ve Kurt, Duyar ve Yakut (2015) tarafından Türkçe'ye çevrilmiş olan İnsiyatif İklimi Ölçeği ile toplanmıştır. Veriler SPSS 20 paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, Kruskal Wallis, Mann Whitney U ve Spearmen Sıra farkları Korelâsyon testleri kullanılmıştır. Araştırmaya ilişkin bulgulardan bazıları şunlardır: Öğretmenlerin örgütsel destek, örgütsel özdeşleşme ve insiyatif iklimi düzeylerine yönelik görüşleri incelendiğinde, örgütsel özdeşleşme ve insiyatif iklimi düzeylerine ilişkin görüşleri "kararsızım" düzeyinde, örgütsel destek düzeyinin alt boyutlarından olan öğretimsel destek ve adalet destek boyutlarında "katılıyorum", yönetsel destek boyutlarında ise "Kısmen'' düzeyinde görüş bildirmektedirler. Benzer şekilde öğretmenlerin örgütsel desteğin alt boyutlarında ve toplam ölçekte görüşleri ise "katılıyorum" düzeyinde olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin örgütsel destek, örgütsel özdeşleşme ve insiyatif iklimi düzeylerine ilişkin görüşleri demografik bilgilere göre anlamlı fark olup olmadığı incelenmiş, buna göre örgütsel destek, insiyatif iklimi düzeylerinde ve örgütsel desteğin tüm alt boyutlarında, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, mesleki kıdem, yaş, sendika değişkenine göre anlamlı fark bulunmamıştır. Diğer taraftan öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeyine ilişkin görüşleri, cinsiyet, medeni durum, mesleki kıdem, sendika değişkenine göre anlamlı fark bulunmazken, yaş ve eğitim durumu değişkenine göre ise anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin insiyatif iklimi ile örgütsel destek ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasında anlamlı ilişkinin olup olmadığı incelenmiş, buna göre öğretmenlerin insiyatif iklim düzeyi ile örgütsel özdeşleşme, örgütsel destek ve örgütsel desteğin alt boyutlarından olan destek toplam, destek yönetsel ve destek adalet düzeyleri arasında düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılırken, öğretmenlerin insiyatif iklimi ile örgütsel desteğin alt boyutlarından öğretimsel destek düzeyleri arasında ilişki ortaya çıkmamıştır.
School administrators' views on leadership capacity and anxiety about the use of the authority
The purpose of this research is put forward the views on leadership capacity and anxiety about the use of the authority of primary and secondary school administrators. That schools located in Ankara' s Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle districts. For this purpose determined the the views on leadership capacity and anxiety about the use of the authority of school administrators, demographic characteristics of school administrators have determined whether there is any impact on these views and examined the realationship between the leadership capacity with the anxiety about the use of the authority. The population of the research carried out by the relational scanning model, constitute administrators of schools in the primary and secondary levels in Ankara' s Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Yenimahalle districts. In 2015-2016 academic year, 1619 primary and secondary school administrators were in the population. These administrators consists of 513 principals, 35 chief deputy principals and 1071 deputy principals. With the method of determining convenient sample, reached 403 school administrators from 321 of them in return is provided. The data obtained in the study, "IBM SPSS 22 statistics package" research program related data processed and resolved. For analysis of the data the Kolmogorov-Smirnov test, frequency, percentage, standard deviation, Mann-Whitney U, kruskal-Wallis, spearman's Rho correlation analysis and simple regression analysis were used. When views on the anxiety of using the authority of school administrators is examined, the highest average seen on sub dimension of 'staff works' with the level of "I worry very little". The lowest average seen on sub dimension of 'administration works' with the level of "I worry very little". Overall average level of anxiety of using the authority of the school administrators surveyed is on the level of "I worry very little". When views on the leadership capacity of school administrators is examined, the highest average seen on sub dimension of 'co-operation and shared responsibility' with the level of "We are making good progress here". The lowest average seen on sub dimension of 'shared school vision' with the level of "We are making good progress here". Overall average leadership capacity of the school administrators surveyed is on the level of "We are making good progress here". The school administrators' views on the leadership capacity and anxiety about the use of the authority has been examined according to demographic information. School administrators' views on the anxiety of using the authority has emerged a significant difference in the sub dimension of "educational works" according to gender variable and in the sub dimension of "school discipline scheme works" according to age variable. A statistically significant correlation could not be determined between school administrators' views on the leadership capacity with the anxiety about the use of the authority. Keywords: Leadership Capacity, Authority, Anxiety, School Administrator
İlk ve ortaokul öğretmenlerinin idareye karşı hak arama durumlarına ve hesap verebilirlik düzeylerine ilişkin algıları
Bu araştırmanın genel amacı; Bolu ili merkez ilçe ilk ve ortaokullarında görevli öğretmenlerin hak arama durumlarına ve hesap verebilirlik düzeylerine ilişkin algılarını tespit etmektir. Araştırmanın evrenini, 2012 – 2013 eğitim öğretim yılında Bolu ili merkez ilçesindeki ilk ve ortaokullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Evren kapsamında 35 ilk ve ortaokul, toplam 1012 ilk ve ortaokul öğretmeni bulunmaktadır. Araştırma evrenini temsil edecek düzeyde 25 ilk ve ortaokul ve bu okullarda görev yapan 447 öğretmen tabakalı örneklem yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama aracı üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öğretmenlerin kişisel bilgilerini elde etmek amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır. İkinci bölümde öğretmenlerin hesap verebilirlik düzeylerine ilişkin algılarını belirlemek için " Öğretmenlerin Hesap Verebilirlik Algıları", Görev ve Sorumluluk, İletişim, Beklentiler ve Engeller alt boyutlarını içerecek biçimde araştırmacı tarafından ölçek geliştirilmiştir. Üçüncü bölümde ise öğretmenlerin hak arama durumlarına ilişkin algılarını ölçmek için Şen (2006), tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin İdareye Karşı Hak Arama Durumu" adlı anketi sınırlandırılarak "Haklarımız ve Sorumluluklarımız" ile "Hukuki Haklarımızı Kullanma Tutumlarımız" boyutları kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programından yararlanılarak çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, Mann Whitney U testi, Kruskal Walles analizi ve Sperman rho korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: İlk ve ortaokul öğretmenleri hak arama durumlarına ilişkin algıları genel toplamına yönelik "Katılıyorum" düzeyinde görüş belirtirken, hesap verebilirlik düzeylerine ilişkin algıları genel toplamına yönelik "Çoğu Zaman" düzeyinde görüş bildirmişlerdir. İlk ve ortaokul öğretmenlerinin hak arama algılarına ilişkin görüşleri; cinsiyet, medeni durum, yaş ve görev değişkenlerinde anlamlı fark ortaya çıkarmazken, hak arama ölçeğinin hakları kullanma boyutunda mesleki kıdem değişkeninde ve hakları bilme alt boyutunda sendikal durum değişkeninde anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. İlk ve ortaokul öğretmenlerinin hesap verebilirlik algılarına ilişkin görüşleri; medeni durum, yaş ve sendikal durum değişkenlerinde anlamlı fark göstermezken, diğer değişkenlerde anlamlı fark tespit edilmiştir. Öğretmen görüşleri; cinsiyet değişkenine göre görev ve sorumluluk ile beklentiler boyutlarında, kıdem değişkenine göre görev ve sorumluluk boyutunda, görev değişkenine göre ise görev ve sorumluluk, beklentiler ve iletişim boyutlarında anlamlı fark ortaya çıkarmıştır. İlk ve ortaokul öğretmenlerinin hak arama ve hesap verebilirlik algılarına ilişkin görüşleri arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İlk okul öğretmeni, ortaokul öğretmeni, yönetim, hak, hak arama, hesap verebilirlik
Öğretmen görüşlerine göre sendikaların okul yaşamına etkileri ve eğitim çalışanlarının sendikalara üye olmama nedenleri
Bu araştırma sendikaların, ilköğretim öğretmenlerin okul yaşamına etkilerini ve sendikalara üye olmayan öğretmenlerin sendikalara üye olmama nedenlerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Bolu ili merkez ilçe belediye sınırlarında yer alan resmi ilköğretim okullarında (N=24) görevli yönetici ve öğretmenler (N=919) oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem alma yolu tercih edilmemiştir. Evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmış, araştırma tarihi itibari ile görev yapan 919 öğretmen ve yöneticiye veri toplama aracı dağıtılmıştır. Dağıtılan veri toplama araçlarından 365?i geri dönmüş, geri dönen veri toplama araçlarının 360?ı değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma, öğretmenlerin sendikalara üyeliklerinin öğretmenlerin okul yaşamına etkilerinin cinsiyet, yaş, branş, kıdem ve öğrenim durumu değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek ve öğretmenlerin eğitim sendikalarına üye olmama nedenlerinin cinsiyet, yaş, branş, kıdem, medeni durum, okuldaki görev, sendika üyeliği, sendika tanıma ve öğrenim durumu değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek üzere hazırlanan ilişkisel tarama modelinde bir çalışmadır. Araştırmada 4 bölümden oluşan veri toplama aracı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde SPSS istatistik programı kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde; tüm bağımsız değişkenler için, frekans, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri ortaya konmuştur. İkili değişkenler arasındaki farklılığı test etmek amacıyla ilişkisiz grup t testi, ikiden fazla kategorisi bulunan değişkenler arasındaki farklılığı test etmek için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. İki sınıflamalı değişken arasındaki anlamlı farklılığı tespit etmek amacıyla kaykare (Chi-Square Test x^2) testi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p< 0,05 kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda; katılımcıların, eğitim politikalarının belirlenmesinde eğitim sendikalarının görüşünün alınmasını istediği, eğitim sendikalarını, demokrasinin gelişimi açısından faydalı ve yararlı gördüğü, sendikaları mesleki gelişim açısından hizmet içi faaliyetleri bakımından ve öğretmenlerin özlük haklarını geliştirmede yetersiz gördüğü, sendikaların siyasi ve ideolojik faaliyetlerde bulunmasının katılımcıların sendikalara üye olmasını engellediği, eğitim sendikalarının örgütlenmelerini yanlış stratejilerle yaptığını düşündüğü, saptanmıştır. Sendikaların okul yaşamına etkilerine ilişkin sendika üyesi olamayan katılımcıların görüşlerinde; cinsiyet, branş, yaş, öğrenim durumu ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Sendikaların okul yaşamına etkilerine ilişkin sendika üyesi olan katılımcıların görüşlerinde; cinsiyet, yaş, öğrenim durumu ve kıdem değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Branş değişkenine göre herhangi bir maddeye ilişkin görüşlerinde anlamlı fark bulunmamıştır. Öğretmenlerin sendikalara üye olmama nedenlerinin sendikalardan kaynaklanan problemler ve sosyal problemler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin sendikalara üye olmamalarına ilişkin görüşlerinde öğretmen boyutunda cinsiyet, medeni durum, sendika üyeliği ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı fark bulunmuştur. Sendikalardan kaynaklanan problemler ve sosyal problemler boyutlarında sendikaları tanıma değişkenine göre anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmenlerin eğitim sendikalarına üye olmama nedenlerine ilişkin branş ve okuldaki görev değişkenlerine göre anlamlı fark göstermemiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen, Sendika, Sendikal faaliyet, Eğitim sendikası, Sendika üyeliği,
Öğrencilerin problemli internet kullanımı ve siber zorbalık davranışlarına ilişkin görüşleri
Bu araştırmanın amacı Bolu ilinde meslek liselerinde öğrenim gören öğrencilerin problemli internet kullanımı ve siber zorbalık davranışlarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırma betimsel bir yönteme sahip olup, katılımcılarını 10. ve 12. sınıfta okuyan 563 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler Bolu'da var olan Mimar İzzet Baysal Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi, Merkez Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi, Behiye Baysal Ticaret Meslek Lisesi, Bolu Ticaret Meslek Lisesi ve Zübeyde Hanım Kız Teknik ve Meslek Liselerinden toplanmıştır. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği" ve "Siber Zorbalık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel istatistikler, t-testi, tek yönlü varyans Analizi (ANOVA), Tukey HSD testi ve çoklu doğrusal regresyon analiz teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin problemli internet kullanım düzeyleri "oldukça uygun", ancak siber zorbalık tutumları "bazen" seçeneğinde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin problemli internet kullanımı alt boyutları olan sosyal fayda/rahatlık ve internetin olumsuz sonuçlarında "oldukça uygun", aşırı kullanımda ise "biraz uygun" seçeneğinde yoğunlaştıkları saptanmıştır. Cinsiyete göre meslek lisesi öğrencilerinin problemli internet kullanımı ile siber zorbalık düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılaşma saptanmıştır. Erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre siber zorbalık tutumları ile problemli internet kullanım düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Yaşa göre ise anlamlı bir farklılaşma olmadığı belirlenmiştir. Problemli internet kullanımının alt boyutlarıyla birlikte (aşırı kullanım, sosyal fayda/rahatlık, internetin olumsuz sonuçları) internette geçirilen süreye göre istatistiksel olarak anlamlı farklılaştığı görülmüştür. 0-3 saat internet kullanan öğrencilerin 3-6 saat ve 6 saatten fazla internet kullanan öğrencilere göre problemli internet kullanımı ve alt boyutlarına göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. 3-6 saat internet kullanan öğrencilerle 6 saatten fazla internet kullanan öğrenciler arasında ise anlamlı farklılaşma olmadığı tespit edilmiştir. Siber zorbalık tutumunun internette geçirdiği süreye göre istatistiksel olarak anlamlı farklılaştığı görülmüştür. 0-3 saat internet kullanan öğrencilerin siber zorbalık düzeyleri 3-6 saat internet kullanan öğrenciler ile 6 saatten fazla internet kullanan öğrencilerden anlamlı derecede düşük olduğu, 3-6 saat internet kullanan öğrencilerle 6 saatten fazla internet kullanan öğrencilerin siber zorbalık düzeyinde anlamlı farklılaşma olmadığı saptanmıştır. Regresyon analizi sonucuna göre, internette geçirilen süre ve problemli internet kullanımının, siber zorbalık üzerinde %13,8' lık varyans açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır.
İlköğretim okullarında örgütsel etkililik, mesleki doyum, işten ayrılma eğilimi
Araştırmanın amacı ilköğretim okullarının örgütsel etkililiği, öğretmenlerin mesleki doyumu ve işten ayrılma eğilimi konusunda öğretmen görüşlerini belirlemek ve ilköğretim okullarının örgütsel etkililiği, öğretmenlerin mesleki doyumu ve işten ayrılma eğilimi arasında anlamlı ilişkiler olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Bu araştırma karşılaştırmalı ilişkisel tarama modeline uygun olarak düzenlenmiştir. Araştırmanın evrenini İstanbul ili Anadolu yakasında görev yapan 23855 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini toplam 31 okulda görev yapan 816 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada Etkili Okul Ölçeği, Mesleki Doyum Ölçeği ve İşten Ayrılma Eğilimi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verileri, SPSS paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma verileriyle aritmetik ortalama ve Standart Sapmalar hesaplanmış, değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson Analizi ile ,05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir. Değişkenler arasındaki yordama düzeyinin belirlenmesi için Regresyon Analizi yapılmış, sonuçlar ,05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir. Modelin basit doğrusal regresyon için uygun olup olmadığını anlamak için tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin görüşlerine göre okulların örgütsel etkililik düzeyi yüksek, öğretmenlerin mesleki doyumu yüksek ve işten ayrılma eğilimi düşük olarak belirlenmiştir. Okulların örgütsel etkililiği ile öğretmenlerin mesleki doyumu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki, işten ayrılma eğilimi arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Öğretmenlerin mesleki doyumu ile işten ayrılma eğilimi arasında negatif yönde anlamlı ilişki belirlenmiştir. Okulların örgütsel etkililik düzeyinin öğretmenlerin mesleki doyumu ve işten ayrılma eğilimini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yordadığı tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular ve yorumlar ışığında, eğitim yönetimi alanında çalışmalar yapan araştırmacılara ve eğitimcilere yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Örgütsel Etkililik, Mesleki Doyum, İşten Ayrılma Eğilimi
Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve özdeşleşme düzeyleri ile birlikte çalışma yeterlikleri arasındaki ilişki
Araştırmanın amacı; ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve örgütsel özdeşleşme ile birlikte çalışma yeterlikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve öğretmenlerin demografik özelliklerine göre öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri ile birlikte çalışma yeterlikleri arasında istatistiksel bakımdan anlamlı farklılıklar olup olmadığını ve öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve örgütsel özdeşleşme düzeylerinin birlikte çalışma yeterliğinin yordayıcısı olup olmadığını saptamaktır. İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan araştırmanın evrenini 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Bolu il merkezindeki 18 ortaöğretim okulunda görev yapan 777 öğretmen oluşturmaktadır. Evrendeki tüm okullara ulaşılmıştır ve geri dönen veri toplama araçlarından 594 tanesi değerlendirilmeye alınmıştır. Araştırmada veriler, öğretmenlerden ölçek yolu ile toplanmıştır. Araştırmada dört bölümden oluşan ölçme aracı kullanılmıştır. Birincisi, ölçme araçları hakkında açıklayıcı kısa bilgi ile araştırmaya katılanlar hakkında bilgi toplamak amacıyla oluşturulan Kişisel Bilgi Formu'dur. Diğerleri ise öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme algılarını belirlemek amacıyla kullanılan Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği (Erdoğan, 2012), örgütsel özdeşleşme algılarını belirlemek amacıyla kullanılan Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği (Çakınberk, Derin ve Demirel, 2011) ve öğretmenlerin birlikte çalışma yeterlik algılarını belirlemek amacıyla kullanılan Birlikte Çalışma Yeterlikleri Ölçeği (Sünbül ve Arslan, 2006)'dir. Veriler SPSS 17 paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, t-testi, one-way ANOVA, Tukey ve Scheffe testleri ile korelasyon ve regresyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerine ve birlikte çalışma yeterliklerine ilişkin görüşleri "katılıyorum" düzeyindedir. Benzer şekilde öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerine ilişkin görüşleri içselleştirme ve özdeşleşme boyutunda ve toplam ölçekte "katılıyorum" düzeyindedir. En düşük ortalamaya sahip boyut "kararsızım" düzeyinde olan özdeşleşmenin sosyal kimlik boyutu olarak görülmektedir. Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve örgütsel özdeşleşme ile birlikte çalışma yeterliklerine ilişkin görüşleri demografik bilgilere göre incelenmiş, öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve özdeşleşme düzeyinde medeni durum değişkenine göre; birlikte çalışma yeterliğinde cinsiyete ve okuldaki çalışma süresine göre anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve özdeşleşme düzeyleri ile birlikte çalışma yeterliklerinde mesleki kıdem, yaş, çalıştıkları okul türü değişkenlerine göre anlamlı farklılık bulunmuştur, diğer taraftan öğretmenlerin branş ve eğitim durumuna göre ise anlamlı fark bulunmamıştır. Öğretmenlerin girdiği haftalık ders saati sayısına göre örgütsel sosyalleşme ve özdeşleşme düzeyi ile birlikte çalışma yeterliğinde; ders verdikleri öğrenci sayısı değişkenine göre özdeşleşmenin sosyal kimlik boyutunda anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri ile birlikte çalışma yeterlikleri arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Örgütsel sosyalleşme ve özdeşleşmenin öğretmenlerin birlikte çalışma yeterliğinin anlamlı yordayıcıları olduğu anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Örgütsel SosyalleĢme, Örgütsel ÖzdeĢleĢme, Birlikte ÇalıĢma Yeterliği.