Theses supervised by Prof. Dr. Emel Ceyhun Sabır
15 theses · Çukurova University
Yara örtücü ve yapay doku alanlarında tekstil kompozitlerinin kullanımı ve performans araştırması
Tez çalışmasında yara örtücü ve yapay doku alanlarında tekstil kompozitlerinin kullanımı ve performansına yönelik geniş kapsamlı araştırma yapılmıştır. Literatürdeki araştırmaların genellikle belirli bir yapay doku, yara çeşidi veya yara örtüsü üzerine olduğu görülmüştür. Bu tez çalışmasında litaratürde çok geniş olarak bu şekilde yeralan yara örtücü ve yapay doku alanındaki güncel çalışmalar tekstil yüzeyleri kapsamında verilmiştir. Öncelikle, vücutta sağlıklı epitel doku kaybından dolayı oluşan yaralar ve çeşitleri tanımlanmış, yara örtücülerin performasını değerlendirebilmek için yaranın iyileşmesi incelenmiş, yara örtücü çeşitleri, tekstil ve kompozit bazlı yara örtücü malzemeleri, özellikleri ve yara örtücülerden beklenen performansa yönelik çalışmalar değerlendirilmiştir. Çalışmanın devamında, doğal ve yapay yara örtücü çeşitlerini üretildikleri malzemlere göre, etken madde içeriğine göre modern yara örtücüler şeklinde modern yara örtücüler verilmiştir. Anahtar Kelime: Yara örtücüler, yapay doku, kompozit tekstil.
İş güvenliğinde fiziksel risk etmenlerinin tespitinde iş etüdü tekniğinin kullanımı-bir tekstil işletmesi örneği
Bu tez çalışmasında tekstil boya terbiye işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliğinde fiziksel risk etmenlerinin iş etüdü tekniği kullanılarak detaylı analizi yapılmıştır. Çalışmada seçilen fiziksel risk etmenleri gürültü, aydınlatma, sıcaklık ve bağıl nemdir. İş etüdü çalışmaları ve fiziksel risk etmenleri ölçümleri Çukurova bölgesinde faaliyette bulunan büyük ölçekli bir tekstil boya terbiye işletmesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada işletmedeki üretim aşamaları, her aşamada yürütülen faaliyetler iş etüdü formlarıyla, doğrudan gözlem yoluyla kaydedilmiştir. Tüm faaliyetlerin fiziksel risk etmenleri iş etüdü tekniği ile birlikte değerlendirilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği kapsamında seçilmiş işletmede tehlikelerin tespit edilmesi, yok edilmesi, risklerin öngörülerek değerlendirilmesi, risklerin tamamen ortadan kaldırılması ya da zararların en aza seviyeye indirebilmesi için yapılacak çalışmalar ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, Tekstil, Boya-Terbiye İşletmesi, İş Etüdü, Fiziksel Risk Etmenleri.
Bir konfeksiyon fabrikasında seçilmiş ergonomik risklerin iş sağlığı ve güvenliği kapsamında analizi ve risk değerlendirmesi
Sanayinin hızlı bir şekilde gelişmesi ile beraber çalışma hayatında iş sağlığı ve güvenliği konusu büyük öneme sahiptir. İnsanın sağlıklı, güvenli ve konforlu bir şekilde çalışma hayatını sürdürebilmesi için ergonomi bilim dalı çalışanlar açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada hazır giyim sektöründe ergonomi ve iş kazalarının oluşmasına ait ergonomik riskler değerlendirilmiştir. Risk değerlendirme metotları arasında sıkça kullanılan Fine Kinney metodu kullanılmıştır. Ergonomi alanında yapılmış araştırmalardan yola çıkarak hazır giyim işletmelerinde ergonomik risklerin olduğu tespit edilmiş ve çözüm önerileri ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, Konfeksiyon İşletmesi, Ergonomi, Ergonomik Risk Değerlendirmesi, Fine Kinney
Denim ve Spor Giyim Kumaşlarında Soya Elyafının Kullanımı ve Performansı
Bu tez çalışmasında denim ve spor giyim ürün grubu kumaşlarda atkı ipliğinde kullanılmak üzere, pamuk ve pamuk/soya karışım iplikleri üretilmiştir. İplikler %100 pamuk, %70-30 pamuk-soya, %90-10 pamuk-soya ve %50-50 pamuk-soya, şeklinde dört harman kullanılmıştır. İplikler Ne10 ve Ne16 şeklinde iki farklı numarada üretilmiştir. Çözgü ipliği numarası sabit tutulmuştur ve Ne9,8'dir. İpliklere kalite kontrol testleri uygulanmıştır. Bu ipliklerle denim ve spor giyim amaçlı şeklinde iki kumaş türü ve elastansız ve elastanlı mamül kumaşlar üretilmiştir. Tez çalışmasında optimizasyon tekniği olarak Taguchi Metodu kullanılmıştır. Tez çalışmasında soya lifinin iplik ve kumaş (spor giyim/denim) kalite parametrelerine etkisi ortaya konmuş ve istatiksel olarak da araştırılmıştır.
Tekstil takviyeli kompozitlerin balistik amaçlı kullanım performansının araştırılması
Bu tez çalışmasında, balistik malzeme üretiminde tekstil takviyeli kompozitler araştırılmış ve performansları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tezde balistikle ilgili koruyuculuk seviyelerine yönelik bilgiler verilmiş, tekstil takviyeleri lif ve kumaş olarak ayrı ayrı incelenmiş, daha sonra tekstil takviyeli balistik kompozitlerle ilgili güncel yapılmış çalışmalar özellikle performansları ele alınarak verilmeye çalışılmıştır. Çalışmalarda özellikle Kevlar kumaş takviyelerin kompozit balistik üretiminde farklı katmanlar halinde kullanıldığı görülmüştür. Kumaş yapısı olarak bezayağı kumaş yapısının daha yüksek performans verdiği, en az 20 kat kumaş yapısının kullanılmasının etkili bir balistik performans gösterdiği görülmüştür. UHMWPE lif demetlerinin takviye olarak lif (filament iplik) olarak en iyi performanslı malzeme olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Balistik, Kompozit, Kumaş, Balistik lif, Balistik Performans
PVA/kitosan ve PEO/kitosan kompozit nanoliflerin elektroeğirme yöntemi ile üretimi ve karakterizasyonu
Bu tez çalışmasında, elektrospinning teknolojisi ile kitosan nanolifleri üretilmiştir. Kitosan nanoliflerini elde etmek için, polivinil alkol ve polietilen oksit şeklinde iki yardımcı malzeme kullanılmıştır.İki yardımcı polimer ile üretilen kitosan nanoliflerinin kapsamlı bir analizi gerçekleştirilmiştir.Kitosan/polivinil alkol ve kitosan/polietilen oksit farklı polimerik karışımları için viskozite, elektriksel iletkenlik ve yüzey gerilimi testleri uygulanmıştır.Elde edilen nanolifler FESEM, FTIR, XRD testleri ile değerlendirilmiş ve en uygun nanolifin belirlenmesi için istatistiksel ANOVA testler yapılmıştır.Nanolif numunelerinin Gram pozitif organizma olarak Staphylococcus aureus ve Gram negatif organizma olarak Klebsiella pneumoniae mikroorganizmalarına karşı antibakteriyel aktivitesi disk difüzyon yöntemi kullanılarak araştırılmıştır.
Textile-based lithium-ion battery investigation
The development of smart textile, flexible electronic devices and sensors that can be integrated into clothes, glasses, watches, and even skin requires a flexible source of energy. Textile-based lithium-ion batteries (LIBs) are the most important candidate to secure this energy. In this thesis, a series of inks and structures for lithium batteries were examined. Where special emphasis was placed on the selectivity of electrode materials and their preparation methods. The electrochemical properties of the electrodes were also examined using the Gamry device. A textile-based LIB was also manufactured and the electrochemical characterization has been tested by using the coin cell battery test system OPT-BST8-WA. The charge and discharge capacities of manufactured coin cells have been investigated. The capacitance of the produced battery was 268.43 mAh g^(-1). Keywords: Textile-based lithium ion batteries; Flexible electrodes; Oxide nanoparticles; Textile storage energy
Production and analysis of physio-mechanical properties of jute and hemp fiber reinforced unsaturated polyester matrix hybrid composites
Today, the environmental problem is a major concern around the world. Although synthetic fiber reinforced composites have wide applications in different fields due to their higher mechanical strength and stiffness, their processing and production is still a major source of environmental hazards. The main disadvantages of natural fiber reinforced composites (NFRC) are their low mechanical strength, less adhesion between fiber and resin, which can be compensated by hybridization of fibers and surface treatment. In this study, three different fiber-reinforced polyester resin hybrid composites with hemp and jute fibers, 30%, 50% and 70% by volume, were produced and the analysis of the mechanical properties of the composites was investigated. Before the reinforcement process, the fibers were subjected to alkali treatment with 3% and 5% NaOH concentration in order to eliminate the adhesion problem between the fiber-matrix and improve the mechanical properties. The composites were produced by hand lay-up method in hybrid form with varying layer arrangement of jute (J) and hemp (H) fibers (J/H/H/J and H/J/J/H). The composites were subjected to mechanical tests for tensile, bending and impact strength. Among all composites, 3% alkali treated composites were found to have the best tensile strength, tensile modulus, flexural strength, flexural modulus and impact strength compared to the others. 30% fiber reinforced composites showed the best tensile strength, tensile modulus and 70% fiber reinforced composites showed the best flexural and impact strength. In terms of fiber layer, J/H/H/J hybrid fiber layer composites exhibited better mechanical properties than H/J/J/H layer composites, except for impact strength. Keywords: Natural fiber reinforced composite, Hemp fiber, Jute fiber, Sodium hydroxide, Tensile strength, Flexural strength, Impact strength.
Tünel kalıp ve ahşap kalıp yapı uygulamalarının iş güvenliği yönünden incelenmesi ve fine-kinney metodu ile risk analizi
İnşaat sektörü iş sağlığı ve güvenliği açısından çeşitli riskler içermektedir. Özellikle kalıp aşamasındaki riskler ise hayati önem taşımaktadır. Büyük çaplı konutların inşaat süreçlerinde genellikle tünel kalıp ve ahşap kalıp uygulamaları vardır. Bu çalışmada, Elâzığ ilinde yapımı devam eden büyük çaplı konut şantiyelerindeki Tünel kalıp ve Konvansiyonel kalıp uygulamaları incelenerek iki kalıp sisteminin karşılaştırılması yapılmıştır. Tünel kalıp ve ahşap kalıp ekiplerinin maruz kalabileceği tüm tehlike kaynakları tespit edilmiştir. Tespit edilen tehlikeler için Fine-Kinney risk analizi yapılarak olası riskleri kontrol altında tutmaya yönelik önlem ve tavsiyeler belirtilmiştir. Büyük çaplı inşaatların tamamlanma sürecinin oldukça kısa olması, birçok imalat kalemlerinin aynı anda çalışmaya başlamasına, inşaat sürecindeki işlerin olması gerekenden daha hızlı yapılmasına sebep olduğu görülmüştür. İş süreçlerinin hızlı ilerlemesi, kalıp ekiplerinin çalışma alanlarındaki tehlikeye maruz kalma sıklıklarında değişikliğe sebebiyet verdiği, bu sebeple risk değerlendirme süreçlerinde frekans değerinin, riskin önlem düzeyini belirlemede ayırt edici değişken olduğundan hesaba katılmasının önemli olduğu saptanmıştır.
İş sağlığı ve güvenliğinde fiziksel risk etmenlerinin bulanık hata türü ve etkileri analizi ile değerlendirilmesi-hazır giyim işletmesi örneği
Bu tez çalışmasında, bir hazır giyim işletmesinde fiziksel risk etmenlerine bağlı olarak çalışanların maruz kalabileceği riskler HTEA ve Bulanık HTEA risk değerlendirme yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Ayrıca HTEA ve Bulanık HTEA yöntemleri ile elde edilen sonuçlar kıyaslanarak yöntemlerin etkinliği ve yeterliliği araştırılmıştır. İşletmede fiziksel risk etmenlerine dair ölçümler yapılırken ulusal ve uluslararası standartlarda yer alan yöntem ve değerler kullanılmıştır. Bulanık HTEA yönteminin modellemesi için MATLAB programının bir eklentisi olan "Fuzzy Logic Designer" kullanılmıştır. Bulanık HTEA yöntemini kullanarak işyerindeki risklerin daha etkin ve doğru bir şekilde değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.
PES/VİS karışımlı dokuma kumaş üreten entegre tekstil işletmesinin ürün geliştirme sürecinde iş etüdü çalışması - ür-ge, dokuma, terbiye ve mamul kumaş kalite kontrol bölümleri
Günümüzde işletmelerin piyasadaki rekabet güçlerini koruyabilmek için ürettikleri ürünlerin birim maliyetlerini gerçeğe en yakın şekilde takip etmeleri, denetlemeleri ve azaltma çalışmaları yapmaları kaçınılmazdır. Bunun için işletme ve üretim maliyetlerinin saptanması gereklidir ve bu maliyetler toplanan etüt bilgilerinin doğruluğuna bağlıdır. Aynı zamanda işletmelerin kaynaklarını en iyi şekilde kullanabilmeleri için hangi ürünü, nasıl ve ne kadar zamanda ürettiklerini bilmeleri için planlama yapmaları önemli bir gereksinimdir. Ürünlerin geçtiği tüm aşamalarda iş (zaman) etüdü ve maliyetlerin analizi ile sürecin denetlenmesi, süreç içindeki darboğazların ve iyileştirme gereken durumların belirlenmesi sağlanabilmektedir. İş Etüdü ile üretim planlama fonksiyonları daha rahat işler ve yöneticiler kararlarını daha kolay verirler. Tekstil işletmelerin verimliliği için etken olmayan sürelerin tespitinin önemi çok büyüktür. Üretim süreci içinde farkedilmeyen etken olmayan sürelerin ortaya çıkartılması, yok edilmesi ve standart üretim sürelerinin hesaplanarak işçilik zamanlarının bunlara göre atanması, üretimin sürecinin verimliliğini arttırmakla beraber, ücretlendirmeye de temel teşkil eder. Bu çalışmada, seçilmiş bir büyük ölçekli tekstil boya-terbiye işletmesinin ÜR-GE, dokuma, terbiye ve kalite kontrol bölümlerinde iş etüdü metodu kullanılarak zaman etüdü çalışması yapılmıştır Materyal olarak PES/VIS harmanlı dış giyimlik kumaşlar seçilmiştir. Etüt çalışması dört farklı konstrüksiyonda üretilen kumaşa göre yapılmış olup, kumaş farklılıklarının etüt verilerine etkisi incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: PES/VIS kumaş, Tekstil boya-terbiye işletmesi, verimlilik, İş etüdü, Zaman etüdü
Soya ve viskon liflerinin, r-PET ve polyester lifleri ile harmanlanmasıyla üretilen vortex ve ring ipliklerin ve bu ipliklerden üretilen örme kumaşların performans ve konfor özelliklerinin araştırılması
Bu tez çalışmasında yenilikçi, rejenere ve bitkisel bir protein lifi olan soya lifi ile rejenere selüloz viskon lifinin polyester ve r-PET lifleri ile farklı oranlarda karışımlarından Vortex ve ring eğirme teknolojileri ile iplikler ve bu ipliklerden mamul süprem örme kumaşlar üretilmiştir. Bu ipliklerin ve kumaşların seçilmiş performans özellikleri ve kumaşların konfor parametreleri araştırılmıştır. Lif karışımları (harman) %20/80 Soya/r-PET, %20/80 Soya/PES, %20/80 PES/r-PET, %100 PES, %20/80 Viskon/r-PET ve %20/80 Viskon/PES şeklindedir. İplik numunelerine düzgünsüzlük, mukavemet, tüylülük ile neps, kalın, ince yer analizleri yapılmıştır. Kumaşların konfor özelliklerinin tayini için, hava geçirgenliği, dökümlülük tayini, su emme, eğilme dayanımı, bağıl su buharı geçirgenliği ve ısıl direnç testleri, performans analizleri için, patlama mukavemeti, kütle kaybı ve boncuklanma tayini ölçümleri yapılmıştır. Termofizyolojik konfor, kumaşlarda sıcaklık, soğukluk hissi, ısı ve kütle transferi, su buharı geçirgenliği ve ısıl direnç testleri ile tespit edilir. Araştırmada yapılan testlerin sonuçları yorumlandığında, lif cinsinin değişmesine bağlı olarak ısıl direnç ve bağıl su buharı geçirgenlik değerinin değiştiği görülmüştür. Soya karışımlı kumaşın bağıl su buharı geçirgenlik değerinin viskona göre yüksek olduğu, soya lifinin, örme kumaşların ısıl direnç değerlerini arttırdığı, dolayısı ile soyanın ısıl iletkenliğinin daha düşük olduğu görülmüştür. Vortex ipliklerdeki tüylülüğün ring ipliklere göre düşük olması nedeni ile, boncuklanma ve hava geçirgenliği avantajı sağladığı, hava geçirgenliğinin yüksek olmasının, termal konfora katlkı sağladığı tespit edilmiştir.
Tekstil bazlı koruyucu donanımların hastanelerde kullanımının atık yönetimi kapsamında analizi
"Tekstil Bazlı Koruyucu Donanımların Hastanelerde Kullanımının Atık Yönetimi Kapsamında Analizi" isimli bu Yüksek Lisans tez çalışmasında Adana'da bir hastanede iş sağlığı ve güvenliği kapsamında tekstil ürünlerinden üretilen koruyucu donanımların 2024 yılı içerisinde kullanım verileri incelenmiştir. Aynı zamanda kullanılan bu koruyucu donanımların atık olarak toplanması, depolanması ve geri dönüşüm süreçleri izlenmiştir. Hastane veri toplamada Adana İl Sağlık Müdürülüğünden gereken izinler alınmıştır. Çalışma etik unsurlar içermemektedir. Bu çalışma ile tekstil ürünü koruyucu donanımların istatistiksel verileri, hastane birimleri arasındaki kullanım miktarları bir yıl içersindeki 12 aylık veriler analiz edilmiştir. Hastanenin birimlerde kullanılan tekstil bazlı koruyucu donanımlar arasındaki aylık kullanımlar, ilgili birim için 2024 yılı içerisinde atık yönetimine veri olabilecek gerçek bilgiler olarak analiz edilmiştir.
İş sağlığı ve iş güvenliği amacıyla kullanılan tekstil ve konfeksiyon ürünü seçilmiş kişisel koruyucu donanımlar ve standartları
Türkiye TÜIK verilerine göre Ocak 2025 yılı itibariyle toplam işgücü 35 milyon 534 bin kişi olup işsizlik oranı %14,9'dur. İşgücüne dâhil her dört kişiden biri sanayi sektöründe, yaklaşık %60'ı da hizmet sektöründe istihdam edilmektedir. Risk ortamı yüksek çalışma ortamında çalışan insan sayısının fazla olması İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) konusunu daha da ön plana çıkarmaktadır. Kişisel koruyucu donanımlar (KKD) iş sağlığı ve güvenliğinde üzerinde önemle durulan bir konudur. KKD, tehlike unsurundan bireyi koruyan, bireyi yalıtan bir önlem şeklidir. Bu çalışmada tekstil ve konfeksiyon sektöründeki teknolojilerle üretilen KKD'lerden laboratuvar önlüğü, tulum ve yelek donanımları malzeme, üretim ve strandartlar yönünden detaylı olarak araştırılmıştır. Ülkemizde güçlü bir sektör olarak tekstil ve konfeksiyon sektörünün İSG KKD materyalindeki rolü vurgulanmıştır.
Yenidoğan yoğun bakım ünitesi çalışma ortamının sağlık çalışanları açısından, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında, incelenmesi
Türkiye'de 31 Aralık 2022 itibariyle ülkenin toplam nüfusu 85,279,553 olup, Kasım 2020 yılı itibariyle toplam işgücü 31 milyon 574 bin kişi ve işsizlik oranı %10,3'tür. İşgücüne dahil her dört kişiden biri sanayi sektöründe, yaklaşık %60'ı da hizmet sektöründe istihdam edilmektedir. Risk ortamı yüksek çalışma ortamında çalışan insan sayısının fazla olması İş Sağlığı ve Güvenliği konusunu daha da ön plana çıkarmaktadır. Bu konuda ki yasal düzenlemeler 2012 yılında İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu haline gelmiştir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, sektör ve çalışan sayısı ayırt edilmeksizin bütün işyerlerini ve devlet memurları, özel işletme çalışanları ve serbest çalışanlar dâhil bütün çalışanları kapsar. Sağlık Bakanlığı da 64 ilde bulunan 81 Toplum Sağlığı Merkezi aracılığıyla iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri düzenlemekte ve 81 ilin tamamında en az bir merkez kurmayı planlamaktadır. Yenidoğan yoğun bakım üniteleri, büyük ölçekli hastanelerde uygulanan tedavi, bakım ve hizmetlerin uluslararası standartlara uygunluk, sağlıkta kalite standartlarını yakalamak, çalışan ve hasta sağlığının korunması için belirlenmiş fiziki şartlar ile hizmet, donanım ve personel asgari standartları çerçevesinde 1.,2.,3. Ve 4. düzey olarak seviyelendirilmektedir. Bu tez çalışmasında Yenidoğan yoğun bakım üniteleri iş sağlığı ve güvenliği açısından donanım, fiziki uygunluk, personel yeterliliği ve kişisel koruyucu donanımlar açısından incelemiştir. Anahtar Kelimeler: Yeni Doğan Yoğun Bakım Ünitesi, İş Sağlığı ve Güvenliği, Kişisel Koruyucular, Ortam Koşulları