Prof. Dr. Engin Özgül danışmanlığındaki tezler
10 tez · Dokuz Eylül University
Planlı eskitme konusunda tüketicilerin bilgi ve bilinç düzeyinin analizine yönelik bir araştırma
Yaklaşık yüz yıldır var olan planlı eskitme stratejisinin günümüzde iki önemli yürütücüsü vardır. Bunlar: büyümeci ekonomi ve küresel rekabet koşullarında karar veren işletmeler ile tüketim kültürü içinde sürekli "yeni" beklentileri olan tüketicilerdir. Bu iki karar merkezinin etkileşimi sonucunda gerçekleşen planlı eskitme ise aşırı kaynak kullanımı ve çevre kirliliğine yol açmaktadır. Günümüzde aşırı tüketimin neden olduğu sorunlara karşı küresel çevrede bir bilinçlenme görülmektedir. Bolluğa ve israfa dayalı tüketimden, tüm insanlığın refahını düşünen, duyarlı tüketime doğru bir yönelim söz konusudur. Bu tezin amacı, işletmeler tarafından uygulanan farklı türlerdeki planlı eskitme stratejilerine yönelik tüketicilerin bilgi, bilinç düzeylerinin belirlenmesi ve tüketicilerin bilinçli tüketim eğilimlerini de göz önünde tutarak sergiledikleri tüketim davranışlarıyla ilişkilerini incelemektir. Araştırmanın amacı doğrultusunda farklı yaş, cinsiyet, eğitim, meslek ve gelir düzeyine sahip kolayda örneklem yoluyla seçilen 28 katılımcıyla yüz yüze derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edinilen bulgular sonucunda araştırma sorunuyla oluşturulan nitel araştırma soruları cevaplanmıştır. Katılımcıların planlı eskitme bilgi, bilinç düzeyleriyle ürünleri uzun ömürlü kullanım davranışları arasında bir ilişki bulgulanmıştır. Ayrıca katılımcıların bilinçli tüketici boyutlarıyla planlı eskitme bilinç düzeyleri arasında bir paralellik olduğu bulgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Tüketici Davranışı, Tüketim Kültürü, Tüketici Bilinci, Ürün Eskimesi, Planlı Eskitme
Çevresel belirsizlik ortamında KOBİ'lerin girişimsel pazarlama faaliyetlerinin işletme performansına etkileri: İzmir ilinde bir araştırma
Bu araştırma, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) ve sahip/yöneticilerinin yapısal özelliklerini belirleyerek, girişim odaklılık ve pazar odaklılık değişkenlerinin çevresel belirsizlik ortamında girişimsel pazarlama aracılığı ile işletme performansını etkileyip etkilemediğini ortaya koymak üzere yapılmıştır. Çevresel belirsizlik ortamının yoğun bir şekilde hissedildiği günümüz koşullarında KOBİ'lerin performansına dair bir model ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırma İzmir ilinde bulunan 10 ve üzeri çalışanı olan işletmeler çerçevesinde yapılmıştır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak yüz yüze anket yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya dahil olan değişkenler, girişim odaklılık, pazar odaklılık, girişimsel pazarlama, işletme performansı ve çevresel belirsizlik değişkenleri olmuştur. Bu değişkenler ile oluşturulan araştırma modeli için veri analiz yöntemi olarak yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılmıştır ve araştırma modelinin teorik altyapısı deneysel olarak doğrulanmıştır. Bu analizlerin dışında KOBİ'lerin sahip/yöneticilerin yapısal özelliklerine göre farklılaştıkları noktalar belirlenmiştir. Veri analizleri sonucunda araştırmada önemli bulgular elde edilmiş ve raporlanmıştır. Girişimsel pazarlama değişkeninin tam aracılık etkisinin mevcut olduğu yapısal model çevresel belirsizlik ortamında da çalışmış ve iyi uyum değerleri elde edilmiştir. Girişimsel pazarlama boyutlarının işletme ve yöneticilerinin profillerine göre farklı düzeylerde algılandığı ve uygulandığı tespit edilmiş ve raporlanmıştır. Yine sahip/yöneticilerin girişimcilik eğitimine göre girişimsel pazarlama uygulama düzeylerinin farklılaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca işletme sahipleri veya yöneticilerinin eğitim düzeylerine göre girişimsel pazarlama boyutlarının farklı derece algılandığı ve eğitim düzeyinin sadece akademik başarıyı değil iş hayatında elde edilen başarıyı da destekleyebileceği ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Girişimsel Pazarlama, Girişimcilik, Çevresel Belirsizlik, Girişim Odaklılık, Pazar Odaklılık.
Marka adı seçiminde ses sembolizminin etkisi
Marka adları aktardıkları anlam açısından hem işletmeler hem de tüketiciler için büyük önem arz etmektedir. İşletmeler için değiştirilmesi en zor marka unsurlarından olan marka adları, işletmenin aktarmak istediği marka kimliği ve yaratmak istediği marka imajı için kritik bir role sahiptir. Tüketiciler için ise marka adları, ürüne ilişkin çıkarımlarda bulunulacak ve karar vermeyi kolaylaştıracak bir ipucu olarak değerlendirilmektedir. Bu anlamda işletmeler için marka adının tüketicilere aktardığı mesajları anlamanın çok daha önemli olduğunu söylemek mümkündür. Bu mesajlar marka adının kendi anlamından kaynaklanabileceği gibi ses sembolizmi olarak ifade edilen ve o markayı oluşturan seslerin (ünlü ve ünsüzlerin) aktardığı anlama göre de oluşabilmektedir. Bu tez çalışmasında Türkçedeki marka adlarının kendi anlamlarının ötesinde marka adlarındaki sesler (ünlü-ünsüzler) aracılığıyla o marka adına sahip ürünün özellikleri hakkında bir mesaj aktarıp aktaramadığını ortaya koymak için iki deney gerçekleştirilmiştir. Marka adındaki ünlü ve ünsüzler 11 farklı ürün özelliği açısından test edilmiştir. Deney 1'e toplam 778 ön lisans ve lisans öğrencisi katılırken Deney 2'ye 130 lisansüstü öğrencisi katılmıştır. Toplam 908 kişiden toplanan veriler Deney 1 ve Deney 2 kapsamında ayrı ayrı analiz edilerek bulgular ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonuçları marka adındaki ünlü ve ünsüzlerin, o marka adını taşıyan ürünlerin; boyutu, inceliği, ağırlığı, hızı, gücü, yumuşaklığı, keskinliği gibi özellikleri hakkında fikir verdiğini ortaya koymuştur. Marka adında ön ünlü ve sızıcı ünsüz olan marka adları marka adında arka ünlü ve patlayıcı ünsüzler olan marka adlarına göre; daha küçük, daha hafif, daha yumuşak ve daha kadınsı olarak tanımlanmıştır. Ses sembolizmi etkilerinin Türkçede de geçerli olduğunu ortaya koyan bu çalışma, uygulamacılara marka adındaki seslerin taşıdığı anlamları dikkate alarak aktarılabilirliği yüksek, arzu edilen mesajları vurgulayan güçlü markalar yaratma imkânı da sunmuş olacaktır.
Mobil uygulamalarda sosyal medya pazarlamasının marka değeri üzerine etkisi: "Funimate" mobil uygulaması instagram hesabı örneği
Her sektörün içinde bulunduğu sosyal platformlar mobil uygulamalar için de pazarlama stratejilerinin etkili bir şekilde uygulanabileceği alanlardır. Gelişen teknoloji ile birlikte sosyal medyanın gücü artmakta ve markalar da bu gücü marka bilinirliğini arttırmak ve marka imajına pozitif katkı sağlamak amacıyla kullanmaktadır Sosyal medyanın bu alandaki yaygın kullanımı, bir marka olarak mobil uygulamalar açısından da büyük fırsatlar sunmaktadır. Bu noktadan hareketle araştırmada bir marka olarak mobil uygulamaların sosyal medyadaki faaliyetlerinin marka değeri üzerindeki etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda "Funimate" isimli mobil uygulamanın sosyal medya hesabını takip eden, çeşitli ülkeden 404 kişiden anket yoluyla bilgi toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre markanın sosyal medyada paylaştığı bilgi kalitesinin marka sadakatine pozitif bir etkisinin olduğu ve markanın sosyal mecralarda hayranlarıyla ne kadar etkileşimde olursa marka çağrışımını o kadar pozitif yönde etkilediği sonucuna varılmıştır.
Sosyal medya reklamlarının satın alma eğilimine etkisi: Kozmetik sektörü
İlk çağlarda duvar resimleriyle başlayan insanlığın reklam macerası yüzyıllar boyunca gelişerek devam etmiştir. 1971'de e-posta gönderilmesiyle başlayan sosyal medya, günümüzde en çok kullanılan reklam mecrası haline gelmiştir. Kozmetik sektörü ise Dünyada 390 milyar euro, Türkiye'de 26.4 milyar TL pazar boyutuna sahip büyük bir sektördür. Ve sosyal medyada kozmetik ürünleri hakkında oldukça fazla sayıda içerik paylaşılmaktadır. Kozmetik tüketicileri bu paylaşımlardan etkilendikleri için kozmetik firmaları tanıtımlarını yapmak için sosyal medya reklamlarını tercih etmektedirler. Tezde reklam, sosyal medyanın gelişim süreci, sosyal medya kullanıcı sayıları, sosyal medyanın tüketicilerin satın alma süreçlerine etkisi, kozmetik sektörü ve sektördeki pazarlama uygulamaları açıklanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, ana kütlesini İzmir'de ikamet eden 18 yaşını doldurmuş, sosyal medya ile bağlantısı olan kozmetik ürün tüketicisi olan 544 kişiye anket uygulanmıştır. Araştırmanın bulguları olarak, sosyal medya reklamlarının satın alma eğilimine pozitif yönde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bu bulguların yanı sıra sosyal medyanın bilgi edinme, yararlanma ve kullanım açılarından kullanıcılar üzerinde olumlu etkisi olduğu ortaya çıkartılmıştır. Sosyal medyayı aktif kullanan tüketicilerin sosyal medyadaki ürün bilgileri, fotoğraf video ve yorumlardan olumlu yönde etkilendiği bulgulanmıştır.
Öznel yaşam tatmini açısından Para Kazanma Motivasyonu Ölçeğinin Türkçeye uyarlanmasına ilişkin bir araştırma
Modern insan yaşamında pek çok birey neredeyse tüm zamanını para kazanmaya ya da bu para kazanırken çektiği acılardan kurtulmaya harcamaktadır. Günlük yaşantısını sürdüren modern insan bu durumu insan yaşamı içerisindeki doğal bir süreç olarak algılamaktadır. Fakat farklı bireyler para konusunda farklı tutumlara sahiptir. Bu tutumlar zaman içinde değişmektedir. Herkesin cebinde bulunduğu halde insanlar para hakkında pek çok fantastik fikre sahiptir. Neredeyse bütün kayda değer insan faaliyetleri para için yapılır. Kimsenin, kimseye para vermediği bir dünyada kimse gökdelenler dikmez ya da uçaklarla, insanları dünyanın bir ucundan diğer ucuna taşımaz. Devletler dahi bireylerden vatandaşlık sorumluluklarını parasal yollarla yerine getirmesini bekler. Peki insanlar paralarını gerçekten ihtiyaçları için mi kazanır? Ya da insanlar neden para kazanmak ister? Para mutluluk getirir mi? Bu soruların basit birer cevabı yoktur. Bireylerin para konusundaki davranışları ve motivasyonları bireyler arasında hatta zaman içinde kendi kendilerinden farklılık göstermektedir. Bunları ölçmek için de farklı bilimsel araçlar geliştirilmiştir. Bu çalışma para tutumlarını daha iyi anlamakta kullanılabilecek bir ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasıdır. Srivastva vd. (2001) tarafından geliştirilen ölçek insanların mutluluk düzeylerini de dikkate alarak para kazanma motivasyonlarını ölçmektedir. Srivastva vd.'nin (2001) para tutum ölçeği ve Diener vd.'nin öznel yaşam tatmini ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ile Türk literatürüne para kazanma motivasyonlarını verimli bir şekilde ölçebilen bir ölçek kazandırılmıştır.
İşletmelerin yenilik performansının arttırılmasında üniversite - sanayi işbirliğinin rolü: Ar-ge veya tasarım merkezlerine sahip işletmeler üzerine bir uygulama
Hızla büyüyen teknoloji ve bilgi tabanlı ekonomiler, üniversiteler ve sanayi arasındaki etkileşimin gelişmesine odaklanmaktadır. Bu yaklaşım, işletmelerin yalnızca bilgi kaynaklarından faydalanması ve rekabet avantajı sağlaması için değil, aynı zamanda bilimsel bilgi yaratma ihtiyacını kabul etmesi ve üniversitelerle birlikte çalışması gerektiğine vurgu yapmaktadır. Üniversitelerle Ar-Ge tabanlı işbirliklerinin arttırılması, işletmeler tarafından daha fazla bilgi alışverişi yoluyla yenilikler geliştirmek için bir araç olarak algılanmaktadır. Üniversite ve sanayi etkileşiminin işletmelerin yenilik performansı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılan bu çalışma ile hem bir durum tespiti yapılmış hem de mevcut durumun iyileştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur. Elde edilen bulgular neticesinde Üniversite - Sanayi İşbirliği ile işletmelerin yenilik performansı arasında olumlu bir ilişki olduğu görülmüştür. Üniversite - Sanayi İşbirliği ile yeni ürün sayısı, Ar-Ge proje sayısı, patent ve faydalı model sayısı, yeni fikir sayısı, bilimsel yayın sayısı ve verimlilik artışı kiterleri çerçevesinde işletmelerin yenilik performanslarında artış yaşandığı görülmüştür. İşletmelerin Üniversite - Sanayi İşbirliğine yönelik tatmin seviyesinin yüksek olması işbirliği projelerinin de artmasını beraberinde getirmiştir. Artan işbirliği proje sayısı ise, işletmelerde ek istihdam ihtiyacını doğurmuştur. Araştırmaya dahil olan işletmeler; genel performanslarını da doğrudan etkileyecek şekilde pazar performansı, üretim performansı, finansal performans ve çalışan performansı konularında da önemli faydalar elde etmiştir. Bilgi transferinin yetersiz olması, fon desteklerinin geç ödenmesi ve iletişim eksikliği işletmelerin Üniversite - Sanayi İşbirliği sürecinde karşılaştıkları sorunlar arasında öncelikli olarak ifade edilmektedir. Karşılaşılan sorunların çözümüne yönelik olarak işletmeler tarafından sunulan öncelikli öneriler ise; akademisyenlerin işbirliği projelerinde daha fazla görev alması için teşvik edilmesi, proje destek oranlarının ve üst limitlerinin arttırılması ve Üniversite - Sanayi İşbirliğini arttıracak daha fazla aktivitenin yapılması olarak sıralanmaktadır.
Ulusal yenilik ve girişimcilik sisteminin geliştirilmesinde kuluçka merkezlerinin etkisi
Küreselleşen rekabet ortamının bir sonucu olarak yenilik ve teknoloji kavramları günümüzde önem kazanmaya başlamıştır. Bundan dolayı yeni kurulan girişimler artık teknolojik ve yenilikçi fikirlere ağırlık vermektedir. Ulusların yenilik sistemlerini geliştirebilmelerinin bir yolu da teknoloji tabanlı kuluçka merkezlerinden geçmektedir. Yenilikçi fikir ve ürün geliştirilmesine katkıda bulunan kuluçka merkezlerinin girişimler için önemli bir yeri bulunmaktadır. Girişimler kuruldukları ilk yıllarında yok olup gitmemek, zorlukları aşabilmek için kuluçka merkezi gibi yenilik ve teknoloji politika araçlarına ihtiyaç duymaktadır. Kuluçka merkezi programları ortak mekan kullanımı, mentörlük, yönetim desteği ve eğitim gibi girişimleri destekleyen hizmetler sunmaktadırlar. Bu çalışma kapsamında ulusal yenilik ve kuluçka merkezi kavramları tanımlanarak, dünyadaki ve Türkiye'deki uygulamaları üzerinde durulmuştur. Kuluçka merkezinde uygulanan yenilikçi faaliyetlerin, programların, geliştirdikleri fikir ve ürünlerin, faydalandıkları fon desteklerinin, üniversite-sanayi işbirliğinin ulusal yenilik sistemini geliştirdiği görülmektedir.
Sosyal medya kullanımının tüketicilerin gösterişçi tüketim eğilimleri üzerine etkisi
Çalışmada gün içerisinde sosyal medya kullanım süresi ile kullanım yoğunluğunun gösterişçi tüketim eğilimi üzerine etkisi ve bu üç olgu açısından tüketicilerin demografik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla genel sosyal medya kullanımı ve gösterişçi tüketim eğilimi ölçekleri kullanılarak, İzmir ilinde kota örneklemesi yoluyla 432 kişi ile anket yapılmıştır. Araştırmada tüketicilerin gösterişçi tüketim davranışı sergilemelerine ilişkin 5 nedene sahip oldukları ve sosyal medya kullanım yoğunluğunun ise 3 boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; sosyal medya kullanımı ve kullanım süresi ile gösterişçi tüketim eğilimleri demografik değişkenlere göre farklılaşmakla birlikte; gün içerisinde sosyal medya kullanım süresi, sosyal medya hesabına girme sıklığı ve diğer kullanıcılar ile etkileşime girme yoğunluğunun gösterişçi tüketim eğilimi ile ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. Öte yandan gün içerisinde sosyal medya kullanım süresi ve sosyal medya hesabına girme sıklığının gösterişçi tüketim eğilimini açıklama yüzdesinin hayli düşük olduğu sonucuna varılmıştır.
Dijital pazarlama faaliyetlerinin verimliliğinin karşılaştırılmalı analizi
Arama motoru reklamcılığı, internet reklamcılığının en önemli kanallardan biridir. Çünkü şirketlerin müşteri kitlesini ve marka bilinirliğini arttırmaya yardımcı olmaktadır. Dünyanın en büyük arama motoru olan Google'ın reklam verme platformu Adwords ile şirketlerin web sitelerinin arama sonuçlarında üst sıralara çıkarılması sağlanmaktadır. Böylelikle şirketler ürün ve hizmetlerini geniş kitlelere tanıtabilme imkanı bulmaktadır. Bu nedenle çoğu şirket arama motoru reklamcılığına yönelerek rekabeti yükseltmektedir. Ayrıca şirketlerin kısıtlı bütçesinin olması en etkili reklamın yapılmasını gündeme getirmektedir. Bütçenin doğru yönetilebilmesi için optimizasyon yapılması gerekmektedir. Optimizasyonu arama motoru reklamcılığının önemli yapıtaşlarından biridir. Bu çalışmada arama motoru reklamcılığı hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca arama motoru reklamcılığında en başarılı reklam verme platformu olan Google Adwords tanıtılmıştır. Uygulama olarak online kitap satışı yapan firmanın Google AdWords üzerinden yapılan arama ağı ve alışveriş kampanyaları hazırlanmıştır. Bir yıllık veriler incelenerek sonuçlar ve bulguları değerlendirilmiş ve bir sonraki çalışmanın etkinliğini arttırmak için önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışmanın amacı, arama motoru reklamcılığı türlerinden arama ağı ile alışveriş kampanyalarının verimliliklerinin karşılaştırmalı analizinin yapılmasıdır. Araştırma sonucunda alışveriş kampanyasının arama ağı kampanyasına göre daha verimli olduğu görülmüştür. Alışveriş kampanyası ile hem daha düşük maliyetlerle doğru hedef kitleye ulaşılabilmekte hem de daha yüksek dönüşüm elde edilmektedir.