Theses supervised by Prof. Dr. Halil Halis Arıoğlu
11 theses · Çukurova University
Çukurova bölgesinde ikinci ürün susam (Sesamum indicum L.) tarımında farklı ekim yöntemlerinde oluşturulan farklı bitki yoğunluklarının verim ve kalite üzerindeki etkileri
Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma Alanında 2012 yılında ikinci ürün yetiştirme sezonunda yürütülen bu çalışmada, farklı ekim yöntemlerinin ve ekim sıklıklarının susamda verim ve önemli tarımsal özelliklere etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada; tek sıralı klasik ekim yönteminde ve çift sıralı ekim yönteminde 5, 10, 15, 20 ve 25 cm sıra üzeri olacak şekilde ekim yapılmıştır. Ekimde; Muganlı-57 susam çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; dekardaki bitki yoğunlu azaldıkça, tohum veriminin belirli bir noktaya kadar arttığı saptanmıştır. Klasik ve çift sıralı ekim yönteminde sıra üzeri mesafenin 15 cm' den daha fazla olması, dekara tohum veriminde azalmaya neden olmuştur. Tohum verimine, dal sayısı, bitki başına kapsül sayısı, bitki boyu ve bin tohum ağırlığı gibi özelliklerin olumlu ve önemli düzeyde etkilediği belirlenmiştir. Dekara en yüksek tohum verimi, 15 cm sıra üzeri mesafesinde ve çift sıra ekim yöntemiyle yapılan ekimlerden elde edilmiştir (112.97 kg/da). Dekardaki bitki yoğunluğu arttıkça, bitki boyu ve protein oranı artmıştır. Fakat her iki ekim yönteminde de birim alandaki bitki yoğunluğu azaldıkça, bin tohum ağırlığı, kapsül sayısı, dal sayısı, yağ oranı ve yağ verimi değerleri artmıştır.
İkinci ürün soya tarımında farklı dozlarda uygulanan azotlu gübrenin verim ve bazı tarımsal özelliklere etkisi
Bu çalışma; Çukurova bölgesin ikinci ürün koşullarında farklı dozlarda uygulanan azotlu gübrenin, soya da bazı tarımsal ve kalite özellikleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Ç.Ü.Z.F. Tarla Bitkileri Bölümüne ait deneme arazisinde 2016 yıllında yürütülmüştür. Bu çalışmada Atakişi soya çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Dokuz farklı azot (0, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16 ve 18 kg/da N) dozunun uygulandığı deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuş ve yürütülmüştür. Yapılan deneme sonucunda elde edilen veriler; azot uygulamalarının soya bitkisinin 1000 tohum ağırlığı ve dal sayısı dışındaki incelenen diğer tüm özelliklerini önemli derecede etkilediğini ortaya koymuştur. En yüksek tohum verimi, 374.57 kg/da ile 18 kg/da N uygulamasından, en düşük tohum verimi ise 305.93 kg/da ile 0 kg/da N uygulamasında elde edilmiştir. Genellikle artan azot dozları soyanın bitki başına bakla sayısı, tanedeki protein oranı, bitki boyu gibi çeşitli agronomik özelliklerini olumlu yönde etkilemiştir.
Ana ürün yerfıstığı tarımında bakteri (Rhizobium sp.) ve azotlu gübre uygulamalarının bazı tarımsal ve kalite özellikleri üzerine etkisi
Bu çalışma Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma Alan'ında 2015 ve 2016 yıllarında tesadüf blokları deneme desenine göre kurulmuştur. Bakteri ve farklı dozlardaki (0, 4, 8, 12, 16, 20 ve 24 kg da-1) azot gübresinin Halisbey yerfıstığı çeşidi üzerine etkileri incelenmiştir. Araştırma sonucunda; farklı dozlarda uygulanan azot gübresinden elde edilen dekara meyve verimleri, 470.2-600.9 kg da-1 arasında değişmektedir. En yüksek dekara verim 20N (600.9 kg da-1) ve 20N+B (600.1 kg da-1) uygulamalarından elde edilmiştir. En düşük dekara verim ise hiç uygulama yapılmayan Kontrol (470.2 kg da-1) uygulamasından alınmıştır. 16N ve 20N dozlarındaki azotlu gübre uygulamalarının; bitki başına meyve sayısı, bitki başına meyve ağırlığı, 100 meyve ağırlığı, 100 tohum ağırlığı, ikinci kalite meyve ağırlığı oranı, dekara verim, iç oranı, yağ verimi ve hasat olgunluğu üzerine etkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca 24N+B uygulamasının da bitki boyu, ikinci kalite meyve sayısı oranı, protein oranı ve oleik asit oranı üzerine etkili olduğu belirlenmiştir.
Bazı soya çeşitlerinin farklı lokasyonlarda verim ve önemli tarımsal özelliklerinin belirlenmesi
Bu araştırma, bazı soya çeşitlerinin ikinci ürün koşullarında Adana, Hatay ve Şanlıurfa illerinde verim ve önemli tarımsal özelliklerini belirlemek amacıyla 2017 sezonunda yürütülmüştür. Denemelerde materyal olarak Arısoy, Atakişi, May 5312, Blaze, Nova, Asya, Lider, Bravo, Sa88, Ataem-7 ve Mona çeşitleri kullanılmıştır. 3 lokasyondaki veriler birleştirilerek bölünmüş parseller deneme desenine göre varyans analizi yapılmıştır. Araştırmada, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bakla sayısı, dal sayısı, tohum verimi, bin tohum ağırlığı, protein oranı, yağ oranı ve yağ verimi gibi tarımsal özellikler incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre denemeye alınan çeşitlerin tohum verimi değerleri; Adana ilinde 291.9-504.5 kg/da arasında değişmiş olup, en yüksek değerler Arısoy (504.5 kg/da) ve Atakişi (501.4 kg/da) çeşitlerinde, Hatay ilinde 158.4-367.1 kg/da arasında değişmiş olup, en yüksek değerler Arısoy (367.1 kg/da) ve Sa88 (294.2 kg/da) çeşitlerinde, Şanlıurfa ilinde ise 75.1-361.6 kg/da arasında değişmiş olup, en yüksek değerler Asya (361.6 kg/da) ve Arısoy (359.2 kg/da) çeşitlerinde tespit edilmiştir.
Çukurova koşullarında yetiştirilen bazı virginia tipi yerfıstığı çeşitlerinin önemli kalite özelliklerinin belirlenmesi
Bu araştırma, Çukurova bölgesi ana ürün koşullarında bazı Virginia tipi yerfıstığı çeşitlerinin kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Ç.Ü.Z.F Tarla Bitkileri Bölümü deneme arazisinde 2018 yılında yürütülmüştür. Denemelerde materyal olarak Arıoğlu-2003, Batem-Cihangir, Batem-5025, Brantley, Flower -22, Halisbey, NC-7, NCV-11, Osmaniye 2005, Sultan ve Wilson yerfıstığı çeşitleri kullanılmıştır. Denemede dekara meyve verimi, yağ oranı, yağ verimi, protein oranı, palmitik asit oranı, stearik asit oranı, oleik asit oranı, linoleik asit oranı, linolenik asit oranı, gadoleik asit oranı, araşidik asit oranı, behenik asit oranı, lignoserik asit oranı, O/L oranı, iyodin değeri incelenmiştir. Elde edilen verilere göre, yerfıstığı çeşitlerinin, yağ oranı %47.7 ile %43.5, oleik asit içeriği %79.53 ile %48.58, linoleik asit içeriği %31.24 ile %3.24, linolenik asit içeriği %0.598 ile 0.045 arasında değişim göstermiştir. Dekara meyve verimi değerleri ise 864.0-380.4 kg/da arasında değişim göstermiştir. En yüksek meyve verimi değeri Sultan yerfıstığı çeşidinden elde edilmiştir.
Arısoy x Calland melezlemesinden elde edilen ileri soya hatlarının (F7) farklı lokasyonlardaki verim potansiyelleri ile önemli tarımsal özelliklerin belirlenmesi
Bu araştırma; Arısoy x Calland soya çeşitlerinin melezlenmesinden elde edilen ileri kademedeki soya ıslah hatları ile bazı soya çeşitlerinin farklı lokasyonlardaki, verim potansiyellerini ve önemli tarımsal özelliklerini belirlemek amacı ile 2018 yılı ikinci ürün koşullarında, bölünmüş parseller deneme desenine göre yürütülmüştür. Denemelerde materyal olarak Arısoy, Lider, Asya, Blaze çeşitleri ile Arısoy x Calland çeşitlerinin melezlenmesinden elde edilen F7 kademesindeki 22 ileri soya ıslah hatları kullanılmıştır. Araştırmada, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bakla sayısı, dal sayısı, tohum verimi, bin tohum ağırlığı, protein oranı, yağ oranı ve yağ verimi gibi önemli tarımsal özellikler incelenmiştir. Elde edilen araştırma sonuçlarına göre denemeye alınan çeşitlerin ve ıslah hatlarının tohum verimi değerleri adana lokasyonunda 312.6-457.9 kg/da, Tarsus lokasyonunda ise 224.6-421.4 kg/da arasında değişim göstermiştir. Adana lokasyonunda en yüksek tohum verimi H-3 (457.9 kg/da) ve H-21 (455.9 kg/da) hatlarından elde edilirken, Tarsus lokasyonunda Arısoy çeşidinden ve H-2 (409.4 kg/da) ıslah hattından elde edilmiştir. H-2, H-5, H-6 hatlarının da standart olarak kullanılan çeşitlere göre daha yüksek verim ve kalite değerlerine sahip olduğu gözlenmiştir.
Çukurova'da kuru koşullarda ekim zamanlarına göre uygulanan değişik gübre dozlarının, yağlık ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) verim ve verim ögelerine etkisi
Bu araştırma, Çukurova bölgesi kuru koşullarında ekim zamanlarına göre uygulanan değişik gübre dozlarının, yağlık ayçiçeğinde ( Helianthus annuus L.) verim ve verim öğelerine etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada dört farklı ekim zamanında (25 Mart, 8 Nisan, 24 Nisan, 9 Mayıs), dört farklı dozda 20.20.0 kompoze gübre (NP) dozu (0 kg/da, 10 kg/da,15 kg/da, 20 kg/da) uygulaması yer almıştır. Araştırma Adana ili, Sarıçam ilçesi Dutluca mahallesinde bulunan arazide 2019 yılında yürütülmüştür. Araştırmada materyal olarak kullanılan P64LC108 ayçiçeği çeşidinde çıkış süresi, çiçeklenme süresi, olgunlaşma süresi, bitki boyu, tabla çapı, tohum iç oranı, yağ oranı, ham protein oranı, hektolitre ağırlığı, tohum verimi ve yağ verimi incelenmiştir. Elde edilen verilere göre ekim zamanı uygulamasının tohum iç oranı hariç, diğer özellikler üzerine etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Ekim zamanı geciktikçe; bitki boyu, tohum iç oranı, protein oranı, hektolitre ağırlığı, tohum verimi ve yağ verimi değerlerinde artış gözlenmiştir. İncelenen diğer özelliklere ait değerlerde ise azalışların olduğu belirlenmiştir. Gübre dozu arttıkça; bitki boyu, tabla çapı, yağ oranı, tohum verimi ve yağ verimi değerlerinde artış olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda dekara en yüksek tohum verimi, üçüncü ekim zamanında ve ekim öncesi 15 kg/da 20.20.0 taban gübresinden uygulanan parsellerden (462.2 kg/da) elde edilmiştir.
Ana ürün koşullarında yetiştirilen farklı büyüme özelliğine sahip yerfıstığı çeşitlerinde, sıra üzeri uzaklığının verim ve bazı tarımsal özelliklere etkisinin belirlenmesi
Bu araştırma, Çukurova bölgesi ana ürün koşullarında yetiştirilen farklı büyüme özelliğine sahip yerfıstığı çeşitlerinde, sıra üzeri uzaklığının verim ve bazı tarımsal özelliklere etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada 2 farklı yerfıstığı çeşidinde (NC-7 ve Halisbey), 5 farklı sıra üzeri uzaklığı (5, 10, 15, 20, 25 cm) kullanılmıştır. Araştırma Ç.Ü.Z.F. Tarla Bitkileri Bölümü deneme arazisinde 2019 yılında yürütülmüştür. Araştırmada kullanılan yerfıstığı çeşitlerinde; bitki başına meyve sayısı, bitki başına meyve ağırlığı, birinci kalite meyve sayısı oranı, 100 meyve ağırlığı, 100 tohum ağırlığı, iç oranı, meyve verimi, tohum verimi, protein oranı, yağ oranı ve yağ verimi gibi özellikler incelenmiştir. Elde edilen verilere göre sıra üzeri uzaklığı azaldıkça, yerfıstığı çeşitlerinde bitki başına meyve sayısı, bitki başına meyve ağırlığı, birinci kalite meyve sayısı oranı, 100 meyve ağırlığı ve 100 tohum ağırlığı değerlerinde azalışlar görülürken, iç oranı, meyve verimi, tohum verimi, yağ verimi değerlerinde artışlar gözlemlenmiştir. Yağ oranı değeri sıra üzeri uzaklığından etkilenmemiştir. Araştırma sonucunda dekara en yüksek meyve verimi değeri Halisbey çeşidinde, bitki yoğunluğunun en fazla olduğu 5 cm sıra üzeri uzaklıktan (761.7 kg/da) elde edilmiştir.
Ana ürün ve ikinci ürün koşullarında farklı meyve özelliklerine sahip bazı yerfıstığı (Arachis hypogaea L.) çeşitlerinin hasat zamanlarına göre önemli tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışma; farklı pazar tipleri içerisinde yer alan ve farklı büyüme özelliklerine sahip bazı yerfıstığı çeşitlerinin, Çukurova bölgesi koşullarında ana ürün ve ikinci ürün olarak yetişebilme olanakları ile verim potansiyellerini ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 2015-2016 yıllarında, yürütülen bu çalışmada, deneme materyali olarak dört farklı pazar tipi (Virginia, Runner, Spanish ve Valencia) içerisinde yer alan, beş adet yerfıstığı çeşidi (Halisbey, NC-7, G.Green, Florispan ve G.Red) kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan denemeler; Ç.Ü. Ziraat Fakültesi, Araştırma ve Uygulama alanında, ana ürün ve ikinci ürün koşullarında olmak üzere iki farklı deneme şeklinde, bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurularak yürütülmüştür. İki yıllık ortalama değerlere göre, denemeye alınan yerfıstığı çeşitleri arasında incelenen özellikler bakımından, her iki yetiştirme döneminde de, hasat zamanlarına göre önemli farklılıklar saptanmıştır. Bitki başına meyve sayısı ve ağırlığı, birinci kalite meyve sayısı oranı, 100 meyve ve 100 tohum ağırlığı, iç oranı, hasat olgunluk indeksi, dekara meyve ve tohum verimi, yağ oranı ve ham yağ verimi, kabuk kırılma direnci ile hasat kaybına ilişkin değerlerde, hasat zamanı geciktirildikçe, her iki yetiştirme döneminde de önemli düzeyde artışlar, protein oranı ile ginefor kopma direncine ait değerlerde ise, önemli düzeyde azalmalar saptanmıştır. Ayrıca, denemeye alınan yerfıstığı çeşitlerine ait farklı zamanda hasat edilen tohumlara ait yağlarda; her iki yetiştirme döneminde de, hasat zamanı geciktirildikçe, stearik, oleik ve linolenik yağ asitleri içeriklerinde artış saptanırken, palmitik, lignoserik, linoleik, behenik ve araşidik yağ asitleri içeriklerinde ise azalmalar saptanmıştır.
Farklı gelişme dönemlerinde büyüme konisinde (tepe noktasında) oluşan zararın, soya bitkisinin büyüme ve gelişme üzerine etkileri
Bu çalışma; Çukurova bölgesi ikinci ürün koşullarında yetiştirilen soya bitkisinin tepe büyüme noktasında, farklı dönemlerde meydana getirilen mekanik zararın, bitkilerin büyüme ve gelişmesi üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, 2018 yılında, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma Alanında ve ikinci ürün yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Araştırmada; üç farklı vejetatif gelişme döneminde (V1, V2 ve V3) bitkilerin tepe büyüme noktaları koparılarak mekanik zarar meydana getirilmiştir. Materyal olarak, Arısoy ve Blaze çeşitleri kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan deneme bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuş ve yürütülmüştür. Araştırma sonucu, V1, V2 ve V3 vejetatif gelişme dönemlerinde meydana gelen aynı orandaki mekanik zararlanmaların, verime farklı oranlarda etki yaptığı tespit edilmiştir. En yüksek tohum verimi ilk üç yapraklı dönemde (V1) yapılan uygulamalardan (516.8-421.2 kg/da) elde edilmiştir. Erken vejetatif gelişme döneminde tepe noktasına (büyüme konisine) verilen mekanik zarar, alt boğumda bulunan tomurcukların sürerek daha fazla yan dal ve bakla oluşturması sonucu verim kaybını minimum düzeyde azaltmıştır.
Bakteri (Bradyrhizobium japonicum) ve azotlu gübre uygulamalarının ikinci ürün soya (Glycine max.. L.) tarımında verim ve bazı tarımsal özellikler üzerine etkilerinin belirlenmesi
Bu çalışma; Çukurova bölgesi ikinci ürün soya yetiştiriciliğinde, bakteri ve farklı dozlarda azotlu gübre uygulamalarının, verim ile bazı tarımsal ve kalite özellikleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, 2019 yılında, Atlas Tohum Ziraat Şirketinin Mersin ilinin Tarsus ilçesi Çiçekli Köyündeki Araştırma Alanında, bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuş ve yürütülmüştür. Araştırmada; Rhizobium Bradyjaponicum bakteri aşılaması ve altı farklı dozda azotlu gübre (0 kg/da N, 10 kg/da N, 15 kg/da N, 20 kg/da N, 25 kg/da N ve 30 kg/da N) uygulaması yapılmıştır. Materyal olarak, Arısoy çeşidi kullanılmıştır. Yapılana bu çalışmada; bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, dal sayısı, bakla sayısı, bakla başına tohum sayısı, 1000 tohum ağırlığı tohum verimi, hasat indeksi, biomass ağırlığı, yağ oranı, protein oranı ve yağ verimi gibi önemli özellikler incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, bakteri aşılamasının ve azotlu gübrelemenin verim ve incelenen özellik üzerine olumlu etkisinin olduğu görülmüştür. En yüksek tohum verimi (423.0 kg/da) bakteri aşılaması ile birlikte dekara 30 kg azotlu gübre uygulamasından elde edilmiştir.