Theses supervised by Prof. Dr. Mehmet Hilmi Uçan
10 theses · Afyon Kocatepe University
Çocuk edebiyatı yazarı ve çizeri olarak Feridun Oral'ın çocuk edebiyatımızdaki yeri ve eğitsel değerler
Çalışmada; Feridun Oral'ın yazarı ve çizeri olduğu çocuk kitapları, çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Bu bağlamda örneklemde yer alan on beş çocuk kitabı, doküman analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bu çözümleme, tasarım özellikleri ve içerik özellikleri ana başlıkları altında gerçekleştirilmiştir. Tasarım özellikleri başlığı altında sayfa, punto, boyut, kapak – cilt, resim; içerik başlığı altında ise konu – kurgu, izlek – tema, çevre, ileti, karakter, dil ve anlatım, yazınsal ve eğitsel ilkeler alt başlıkları altında gerçekleştirilmiştir. Çözümlemeler çerçevesinde Feridun Oral'ın çocuk edebiyatımızdaki yeri ve kitaplarında yer alan eğitsel değerler ortaya konmuştur.
Arkadaş Adlı Çocuk dergisi (çeviriyazı-inceleme)
Edebiyat, malzemesi dil olan güzel söz söyleme sanatıdır. Edebî ve estetik değeri olmayan sözlü ve yazılı kullanımlar edebiyatın konusu olamaz. Edebiyat, dil vasıtası ile insanların duygu ve düşüncelerini ifade etmesini sağlar. Aynı zamanda edebiyat toplumun bir ifadesi ve aynasıdır. Toplum, edebiyatın iyi kullanılmasıyla eğitilir ve terbiye edilirse temelleri sağlam olan bir uygarlık ortaya çıkacaktır. Çocuk edebiyatı ise çocuklarımızın yetiştirilmesinde, onların duygularına, düşüncelerine ve zevklerine seslenmeye çalışan, çocuğa görelik kavramını benimseyen ve çocukları eğitirken eğlendiren bir alandır. Eski harfli çocuk dergilerimizden olan "Arkadaş" 5 Kânûn-ı Sânî 1325/ 18 Ocak 1910 tarihinde otuz iki sayfalık yüklü hacmiyle yayımlanmaya başlamış ve on dört nüsha yayımlanarak 15 Temmuz 1326/ 28 Temmuz 1910 tarihinde yayın hayatını uzunca bir veda yazısı ile sonlandırmıştır. "Arkadaş Adlı Çocuk Dergisi" ismini taşıyan çalışmamız ile üzerinden bir asırdan fazla zaman geçmesine rağmen Latin harflerine aktarılmamış olan söz konusu çocuk dergisi tanıtılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Edebiyat, çocuk, çocuk edebiyatı, eski harfli çocuk dergisi, Arkadaş.
Marshall yardımı çerçevesinde yayımlanan eserlerin çocuk edebiyatı açısından incelenmesi
Çocuk edebiyatı, çocuğun duygu, düşünce ve eğitim dünyasında oldukça önemli bir işleve sahiptir. Çocuklara seslenirken çocuk bakış açısını yakalayan, özgün bir konuyu özenli bir biçemle işleyen edebî ürünler, okuyucularını düşündürüp eğlendirirken onların kişilik gelişimleri üzerine de önemli katkılarda bulunur.
Mavisel Yener'in masal kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, çocuk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Mavisel Yener'in masallarında verilmek istenen değerleri tespit etmek; incelenen masalların değerler eğitimindeki önemini ortaya çıkarmaktır. Araştırmada Mavisel Yener tarafından kaleme alınan otuz dört masal incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden görüşmeden faydalanılmış, literatür taraması ve içerik analizi yapılmıştır. Değerleri saptamak için otuz dört masal tek tek kodlanmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kuramsal çerçeveden bahsedildikten sonra ikinci bölümde Mavisel Yener'in hayatı, edebî kişiliği ve eserleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise masallardan elde edilen bulgular örneklerle sunulmuş, grafik ve tablolarla desteklenmiştir. Son olarak araştırmadan elde edilen sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda Mavisel Yener tarafından kaleme alınan otuz dört masalda on dokuz değer tespit edilmiştir. Bu değerler şunlardır: Sabır–kararlılık-inanç, özgüven, özdisiplin– çalışkanlık– zamanı verimli kullanma, dostluk-vefa, hoşgörü, sevgi, alçakgönüllülük, duyarlılık, sorumluluk, dürüstlük, güvenilirlik, saygı, adalet, cesaret, iyilik, yardımseverlik, paylaşma, merhamet, tutumluluk–kanaatkârlık.
Üzeyir Gündüz'ün çocuk kitaplarındaki eğitsel değerler
Çocuğun kişiliğinin, ruhunun ve bilincinin gelişmesinde çocuk kitaplarına büyük pay düşmektedir. Çocuğun gelişmeye başlaması anne karnında başlar. Yani çocuk ilk eğitimini aileden alır. Kişiliği, ruhu, bilinci ve yapısı ailenin temel taşlarıyla inşa edilir. Daha sonra ise bu şekillenme okulla beraber devam eder. Eğitim sayesinde çocuk yeni bir dil öğrenir ve yeni bir kimlik kazanır. Bu dil ve kimliğin kazanılmasında Türkçe kitapları, edebiyat ve çocuk kitapları büyük öneme sahiptir. Çocuk, aileden ve kitaplardan edindiği değerler aracılığıyla hayatına yön verir. Bu çalışmada günümüz çocuk edebiyatçılarından olan Üzeyir Gündüz'ün on dört kitabındaki eğitsel değerler; evrensel, millî, dinî, kişisel ve ahlaki değerler olarak sınıflandırılmış ve ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Üzeyir Gündüz, çocuk edebiyatı, değer, değerler eğitimi
Çocuk edebiyatı açısından Ülker Köksal'ın romanlarında değerler eğitimi
Bu araştırmanın temel amacı Ülker Köksal'ın romanlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde değerin tanımı, işlevi, özellikleri, sınıflandırılması, değerler eğitimi, değerler eğitimi yaklaşımları, Türk Millî Eğitim Sisteminde değerler, Türkçe dersinde değerler eğitimi, edebiyatın değerleri aktarmadaki rolü, roman türünün özellikleri, Ülker Köksal'ın hayatı, edebî kişiliği ile ilgili kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu çerçeve içerisinde de kavramların birbiriyle olan ilişkileri saptanmıştır. Araştırmada betimsel nitelikte tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini yazarın 1995-2007 yılları arasında yayınlanan sekiz romanı oluşturmaktadır. Değerler eğitimiyle ilgili yapılan araştırmalar göz önünde bulundurularak yirmi beş değer belirlenmiştir. Romanlar, belirlenen bu değerler noktasında tek tek taranmıştır. Tarama sonucunda elde edilen verilerin notları alınmıştır. Değerler de ayrı başlıklar halinde ele alınarak tanımlanmıştır. Değerlerin nasıl işlendiği romanlardan alıntılarla ortaya çıkarılmış ve sonuçlara ulaşılmıştır. İncelenen eserlerde en çok sevgi değerine yer verildiği tespit edilmiştir. Bu değerden sonra en çok dayanışma, arkadaşlık ve yardımseverlik değerleri işlenmiştir. Romanlarda iffetli olmayla ilgili hiçbir değere rastlanılmamıştır. Eserlerde en az işlenen değerler sırasıyla; vatanseverlik, hoşgörü, sağlıklı olmaya önem verme ve alçakgönüllü olma değerleridir. Romanlarda değerler eğitimi açısından olumsuz örnek teşkil edebilecek iletilere rastlanılmamıştır. Anahtar Kelimeler: Değer, Değerler Eğitimi, Ülker Köksal, Roman, Türkçe Eğitimi
Yavuz Bahadıroğlu'nun çocuk kitaplarının 2018 Türkçe öğretim programındaki temalar yönünden incelenmesi
Türkçe dersi, çocukların milli kültür ve değerlerinin oluşması için okullarda verilen eğitimde önemli yere sahiptir. Türkçe derslerinde; okuma becerisinin geliştirmesi ve okuma kültürünün oluşturulabilmesi için çocuk edebiyatı eserlerinden yararlanılabilir. Çalışmada; Yavuz Bahadıroğlu'nun çocuk kitapları,2018 Türkçe öğretim programında yer alan temalara göre incelenmiştir. Çalışma betimsel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Bu bağlamda örneklemde yer alan on altı çocuk kitabı, doküman analizi yöntemiyle özetlenmiş. Kitaplarda yer alan hikayeler 2018 Türkçe öğretim programındaki zorunlu ve seçmeli temalar yönünden incelenmiştir. İncelenen bölümlerde yer alan konular farklı tema başlıkları altında değerlendirilmiştir.
Çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından Behiç Ak'ın kitaplarında görsel tasarım, değerler ve metin ilişkileri
Bu çalışma, çocuk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Behiç Ak'ın resimli çocuk kitaplarının tasarım özelliklerini, resimleme tekniklerini inceleyen; resim-metin ilişkisini, hikâyelerdeki ve resimlerdeki değerleri çözümleyen bir araştırmadır. Amaçsal örneklem ile seçilen, Behiç Ak'ın kitapları arasından resim yoğunluğu en fazla olan on dört kitabı betimsel tarama yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Behiç Ak'ın "Bilyeler, Büyükanne ve Miyop Ejderha, Doğum Günü Hediyesi, Gökdelene Giren Bulut, Karadeniz'deki Yunus, Kedi Adası, Rüzgârın Üzerindeki Şehir, Uyurgezer Fil, Yüksek Tansiyonlu Çınar Ağacı" eserleri ile Tombiş Kitaplar Serisinde yer alan "Benim Bir Karışım, Bizim Tombiş Taştan Hiç Anlamıyor, Bizim Tombiş Fiyonk Makarnayı Çok Seviyor, Ben Ne Zaman Doğdum, Tombiş Maskeli Baloya Katılmak İstemiyor" isimli resimli çocuk kitapları incelenen eserlerdir. Bu hikâye kitapları dikkatlice okunmuş; resimleri incelenmiş; kitaplardaki değerler tespit edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılıp değerler tespit edilmiş; resimlerin metin ve değerler eğitimine katkısı yorumlanmıştır. İncelenen kitaplardan elde edilen bulgular örneklerle sunulmuş ve resimlerle desteklenmiştir. Son olarak araştırmadan elde edilen sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda Behiç Ak tarafından kaleme alınan kitapların, çocuklara uygun olduğu; okulöncesi ve temel eğitim seviyesindeki çocukların rahatlıkla okuyabileceği tespit edilmiştir. Kitapların, biçimsel yönden bazı kusurları olsa da barındırdığı değerler ile resimleme teknikleri açısından çocuğun gelişimine katkısı olacağı kanısına varılmıştır. Sanatçının eserlerindeki görseller incelendiğinde, grafik tasarım ilkelerinin göz önünde bulundurulduğu görülmektedir. Kitaplardaki görsellerin çizim teknikleri çocuğa ve çocuk edebiyatına uygun niteliktedir. Kitaplarda tespit edilen "dostluk, sevgi, doğa bilinci, hayvan sevgisi, paylaşma, dayanışma, adalet, sabır, sorumluluk, yardımseverlik, nezaket kuralları" gibi değerlerin resimlerle de çocuğa sezdirildiği, metnin ve değerlerin resimlerle desteklendiği görülmüştür. Tüm kitaplarda ortak olan değerler ise hayvan sevgisi, çevre bilinci, dostluk ve dayanışmadır. Behiç Ak, özellikle doğa ve hayvanlar konusunda çocuklarda farkındalık yaratmak istemiştir.
Hasan Aycın'ın çocuk kitaplarında eğitsel değerler
Günümüzde "Değerler Eğitimi" kavramı üzerinde sıkça durulmakta, değerlerimizin çocuklara aktarılabilmesi için çalışmalar yapılmaktadır. Değerler eğitiminde faydalanılabilecek nitelikli eserlere duyulan ihtiyaç da artmaktadır. Bu açıdan bakıldığında çocuk gelişimi için önemli iki tür olan masal ve çizgiyle eserler ortaya koymuş olan Hasan Aycın önemli bir sanatçıdır. Bu çalışmada, Hasan Aycın'ın yazar ve çizer olarak ortaya koyduğu roman ve masalları eğitsel açısından incelenmiştir. Çalışmada kaynak tarama metodu kullanılmıştır. Çözümlemeler sonucunda eserlerin çocuk edebiyatındaki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, masal, değer, değerler eğitimi, Hasan Aycın
Mustafa Ruhi Şirin'in masallarında ve öykülerinde eğitsel iletiler
Küreselleşmenin ve medyanın olumsuz etkilerini en aza indirmenin yollarından biri değerlerimizi çocuklarımıza ve gençlerimize aktarmaktır. Bir toplumda en çok kullanılan kelimeler, atasözleri ve deyimler, toplumsal davranışlar o toplumun neye değer verdiğinin de göstergesidir. Değerler daha çok sosyal öğrenme yoluyla etkili bir şekilde aktarılabilir. Ancak küreselleşen dünyada sosyal öğrenme olumlu değerlerin aktarılmasında yetersiz kalmaktadır. Çocuklara olumlu değerlerin kazandırılmasında kullanılabilecek farklı araçlar, farklı yöntemler önerilebilir. Bu araçlardan biri edebî eserlerdir. Çocuklara olumlu değerleri kazandıracak nitelikteki edebî eserlerin yazılması son derece önemlidir. Bu bağlamda Mustafa Ruhi Şirin çocuk edebiyatı alanında farklı türlerde eserler vermiş önemli bir yazarımızdır. Bu araştırmada Mustafa Ruhi Şirin'in masal ve öykü türündeki eserleri değerler aracılığıyla verilmek istenen eğitsel iletiler açısından incelendi. Araştırma sürecinde betimsel metotlardan kaynak tarama metodu kullanıldı. Anahtar Kelimeler: Mustafa Ruhi ŞİRİN, çocuk edebiyatı, değer, değerler eğitimi, eğitsel iletiler.