Theses supervised by Prof. Dr. Murat Peker
13 theses · Afyon Kocatepe University
8. sınıf öğrencilerinin LGS'de sorulan üslü ve kareköklü ifadelerle ilişkili sorularda karşılaştıkları kavram yanılgıları
Bu araştırmanın amacı, 8. sınıf öğrencilerinin Liselere Geçiş Sistemi (LGS) merkezi ortak sınavında matematik alt testinde sorulan üslü ve köklü ifadeler kazanımları ile ilişkili beceri temelli sorularda kavram yanılgılarını ve öğrencilerin bu sorular hakkındaki görüşlerini belirlemektir. Araştırma, bu amaçtan yola çıkarak nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve kolay ulaşılabilir durum örneklemesi birlikte kullanılarak belirlenmiştir. Afyonkarahisar ilinde 2022-2023 eğitim öğretim yılında 8. sınıfta öğrenim görmekte olan 156 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından hazırlanan "Üslü ve Köklü İfadeler Başarı Testi" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" aracılığıyla elde edilmiştir. Üslü ve Köklü İfadeler Başarı Testi LGS merkezi sınavı matematik alt testinde sorulmuş 10 adet beceri temelli soruyu içermektedir. Bu test 156 öğrenciye uygulanmıştır. Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile 156 öğrenci arasından belirlenmiş 16 öğrenci ile görüşmeler yapılmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizleri sonucunda öğrencilerin üslü ve köklü ifadeler konularında yaşamış oldukları daha önceden tespit edilmiş ve ilgili literatüre girmiş 17 farklı yanılgıya rastlanmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından ilgili literatürde bulunmayan 8 farklı yanılgı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda bu yanılgıların önüne geçilmesi için araştırmacı tarafından bazı öneriler sunulmuştur. Bunun yanı sıra araştırmada görüşme yapılan öğrencilerin LGS merkezi ortak sınavlarında sorulan beceri temelli sorular hakkındaki görüşlerine ve önerilerine de yer verilmiştir.
6. ve 7. sınıf öğrencilerinin öğrenme stilleri ve matematiksel problem çözme becerilerinin incelenmesi
Bu araştırmada, ortaokul 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin matematiksel problem çözme becerilerinin baskın öğrenme stillerine göre farklılığı incelenmiş, bununla birlikte araştırmada 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerileri ile matematik not ortalamaları arasındaki ilişki, öğrencilerin problem çözme becerilerinin sınıf düzeyine, cinsiyete, anne ve baba eğitim durumuna göre farklılığı da incelenmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Uşak il merkezinde öğrenim gören ortaokul 6. ve 7. sınıf öğrencilerinden 315 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmada veri toplamak amacıyla öğrencilerin matematiksel problem çözme becerilerini belirlemek için Salman (2012) tarafından geliştirilen "Problem Çözme Başarı Testi", öğrencilerin baskın öğrenme stilini belirlemek için Kolb (1985) tarafından geliştirilen ve 2005 yılında revize edilen "Kolb Öğrenme Stili Envanteri", Öğrencilerin sınıf seviyeleri, cinsiyetleri, matematik not ortalamaları, anne ve babalarının eğitim durumlarını belirlemek için "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanında, bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis-H testi ve Spearman Brown korelasyon katsayı analizi kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre öğrencilerin problem çözme becerileri ile matematik not ortalamaları arasında orta düzeyde, pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Problem çözme başarı testinin genelinden ve problemi anlama, planı uygulama, kontrol alt testlerinden elde edilen puanların sınıf düzeyine göre 7. sınıflar lehine anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Problem çözme başarı testinin genelinden ve tüm alt testlerinden elde edilen puanların cinsiyete göre kızlar lehine anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Diğer taraftan problem çözme başarı testinin genelinden ve kontrol alt testi dışındaki tüm alt testlerinden elde edilen puanların anne eğitim durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği, problem çözme başarı testinin genelinden ve tüm alt testlerinden elde edilen puanların ise baba eğitim durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Son olarak öğrencilerin en fazla sahip olduğu baskın öğrenme stili sırasıyla değiştiren, özümseyen, yerleştiren ve ayrıştıran olarak bulunmuştur. Problem çözme başarı testinin genelinden ve problemi anlama alt testi dışındaki tüm alt testlerinden elde edilen puanların öğrenme stillerine göre anlamlı farklılık gösterdiği, ayrıştıran öğrenme stili baskın olan öğrencilerin problem çözme becerilerinin değiştiren öğrenme stili baskın olan öğrencilerin problem çözme becerilerinden daha iyi olduğu görülmüştür.
Ortaokul matematik ders kitapları ve eğitim yazılımlarındaki üslü sayılar konu anlatımlarının çoklu temsiller açısından incelenmesi
Daha sonra doldurulacaktır.Bu çalışmanın amacı ortaokul matematik ders kitapları ve öğretmenlerin kullanımına açık olan Morpa Kampüs eğitim yazılımının 5, 6, 7. ve 8. sınıf "Üslü Sayılar" konu içeriğinde bulunan temsil türlerini ve sorulardaki temsiller arası geçişleri incelemektir. Çalışma nitel bir araştırma olup her bir kaynaktaki temsiller ve sorulardaki temsiller arası geçişler doküman analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada veri kaynağı olarak Millî Eğitim Bakanlığı tarafından basılmış veya onaylanmış 5, 6, 7. ve 8. sınıf matematik ders kitapları ile Morpa Kampüs eğitim yazılımı "Üslü Sayılar" konusu ders içerikleri kullanılmıştır. Çalışmada, önceki araştırmalarda sınıflandırılan cebirsel, sözel, model, tablo, grafik, gerçek yaşam temsilleri kullanılarak üslü sayılar konusunda yer verilen temsiller ve temsiller arası geçişler belirlenmiştir. Araştırma sonucunda ders kitapları ve eğitim yazılımına ilişkin her iki kaynak türünde de tüm sınıf seviyelerinde en çok kullanılan temsil türünün cebirsel temsiller olduğu belirlenmiştir. Yine her bir kaynak türünde de tüm sınıf seviyelerinde cebirsel temsillerden sonra en çok kullanılan temsil türünün sözel temsiller olduğu tespit edilmiştir. Hem ders kitaplarında hem de Morpa Kampüs eğitim yazılımında model, tablo ve gerçek yaşam temsillerine çok az oranda yer verildiği, grafik temsiline ise hiç yer verilmediği görülmüştür. Temsiller arası geçişlere ilişkin sonuçlar incelendiğinde ise her iki kaynak türünde de tüm sınıf seviyelerinde cebirsel soru cebirsel çözüm temsiller arası geçişinin en çok kullanıldığı belirlenmiştir. Cebirsel soru - cebirsel çözüm temsiller arası geçişinin kullanım oranının 5. sınıf ders kitabında %37,5 olduğu, diğer kaynaklarda ise %56,1 ile %88,5 arasında değiştiği görülmüştür. İkinci sırada en fazla kullanılan temsiller arası geçişin sözel soru - cebirsel çözüm temsilleri arasında olduğu, bu geçişin en fazla %31,3 olarak görüldüğü belirlenmiştir. Diğer temsiller arası geçişlerin çok az oranda kullanıldığı görülürken, gerçek yaşam sorusu - cebirsel çözüm temsiller arası geçişlerinin her iki kaynak türünde de az da olsa tüm sınıf seviyelerinde kullanıldığı görülmüştür. Grafik gibi bazı temsiller arası geçişlerin ise hiç kullanılmadığı tespit edilmiştir. Son olarak temsiller arası geçiş çeşitliliği bakımından 5. ve 8. sınıflarda ders kitabının, 6. sınıfta ise Morpa Kampüs eğitim yazılımının daha zengin olduğu, 7. sınıfta temsil çeşitliliği bakımından her iki kaynağın da eşit durumda olduğu görülmüştür. Her iki kaynak türünde de temsiller arası geçişlerin en çok 8. sınıf düzeyinde kullanıldığı tespit edilmiştir.
8. sınıf öğrencilerinin LGS'de sorulan cebir sorularına ilişkin görsel akıl yürütme becerilerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) Merkezi Ortak Sınavlarında sorulan cebir sorularına ilişkin 8. Sınıf öğrencilerinin görsel akıl yürütme becerilerini araştırmaktır. Bu araştırmada sınıf düzeyi olarak sadece 8. Sınıf ele alındığından tek durum, orta ve yüksek seviyedeki öğrencilerin görsel akıl yürütme becerilerinin analizi yapıldığından dolayı da iç içe geçmiş analiz birimi ele alınması nedeniyle durum çalışması desenlerinden iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubundaki öğrencilerin belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, Afyonkarahisar ili Merkez ilçesindeki devlet okulları arasından seçilen üç ortaokulun 2023-2024 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 8. sınıf öğrencileri içerisinden belirlenen 18 öğrenci oluşturmaktadır. Belirlenen her bir okuldan orta ve yüksek başarı düzeyine sahip üçer olmak üzere toplam altı öğrenci seçilmiştir. Böylece her okuldan altışar öğrenci olmak üzere çalışma grubu 18 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmacı tarafından hazırlanan "Cebir Testi" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları Formu" veri toplama araçları kullanılarak araştırmanın verileri toplanmıştır. Cebir Testinde kullanılan sorular 2018-2023 yılları arasında LGS merkezi ortak sınavlarında sorulan matematik alt testine ait cebir konu alanı ile ilgili kazanımları içeren sorular içerisinden seçilmiş 15 sorudan oluşmaktadır. Cebir Testi 18 öğrenciye uygulanmıştır. Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları Formu kullanılarak 18 öğrenci arasından belirlenmiş 6 öğrenci ile görüşmeler yapılmıştır. Veri analizi "betimsel analiz" kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen veriler, Geçici ve Türnüklü (2021)'nün önerdiği kavramsal çerçeveden yola çıkılarak analiz edilmiştir. Araştırmada, katılımcıların en çok tercih ettikleri görsel temsil çeşidinin çizim temsili olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte tablo temsilini tercih eden katılımcılar da vardır. Resim temsilini ise hiçbir öğrencinin kullanmadığı görülmüştür. Farklı görsel temsilleri kullanabilen öğrencilerin soruları çözerken matematiksel düşünmeyi gerçekleştirebilmek için gerekli olan adımları kolaylıkla tamamlayabildikleri belirlenmiştir. Görsel temsiller arası geçiş yapabilen öğrencilerin daha başarılı oldukları görülmüştür. Başarı seviyesi yüksek olan öğrencilerin diğer öğrencilere göre matematiksel düşünmeye geçiş bileşenleri olan özelleştirme, varsayımda bulunma, doğrulama ve genelleme yapma adımlarında daha başarılı oldukları görülmüştür.
Fatih Projesi kapsamındaki Z-kitap uygulamasının 7. sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik tutum, motivasyon ve başarısına etkisi
Bu tez çalışmasında, eşitlik ve denklem konusunun öğretiminde FATİH Projesi kapsamındaki Z-kitap uygulamasının 7. sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik tutum, motivasyon ve başarısına etkisi incelenmiş ve elde edilen bulgular doğrultusunda öneriler geliştirilmiştir. Araştırmada yarı-deneysel model kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 40 (20'si deney ve 20'si kontrol) ilköğretim yedinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Kontrol grubunda eşitlik ve denklem konusunun öğretimi sürecinde MEB tarafından belirlenen ders kitapları ve program doğrultusunda öğretim yapılmış, deney grubunda ise buna ilave olarak Z-kitap uygulaması ile öğretim yapılmıştır. Araştırmada veri toplamak için, Aşkar (1986) tarafından geliştirilen Matematik Dersine Yönelik Tutum Ölçeği, Keller (2010) tarafından geliştirilen, Dinçer ve Doğanay (2016) tarafından uyarlama çalışması yapılan Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği ile araştırmacı tarafından geliştirilen eşitlik ve denklem konusuna ilişkin Matematik Başarı Testi ön-test ve son-test olarak uygulanmıştır. Elde edilen veriler normal dağılım göstermesi durumunda bağımsız örneklem t-testi, normal dağılım göstermemesi durumunda ise Mann-Whitney U-testi ve Non-Parametric ANCOVA (Quade Method) kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda Z-kitap uygulamalarının öğrenci ders başarısı ve motivasyon üzerinde istatistiksel olarak etkili olmadığı, matematik dersine yönelik tutum üzerinde ise istatistiksel olarak etkili olduğu görülmüştür.
Ortaokul matematik öğretim programlarının karşılaştırılması: 2009-2013-2017-2018
Bu araştırmanın amacı 2009, 2013, 2017 ve 2018 yıllarında yenilenen ve güncellenen ortaokul matematik dersi öğretim programlarının vizyonlarını, yaklaşım ve felsefelerini, amaçlarını, beceri/yetkinliklerini, değerlerini, ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarını, öğrenme ve alt öğrenme alanlarını, kazanımlarını ve ders sürelerini karşılaştırılarak, programların benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Araştırmada örneklemin belirlenmesinde evreni doğru temsil etmesi açısından seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçsal örneklemenin bir boyutu olan ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Ölçüt olarak Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından basımı yapılan 2009, 2013, 2017, 2018 Ortaokul Matematik Öğretim Programları kitapçıkları baz alınmıştır. Verilerin toplanmasında doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılarak veriler çözümlenmiştir. Verilerin analizi sonucunda programın vizyonu ve felsefesi için ayrı bir bölümün sadece 2009 ortaokul matematik öğretim programında bulunduğu tespit edilmiştir. Programlar felsefeleri açısından incelendiğinde ise farklılaştığı tespit edilmiştir. Genel amaçlar bakımından ise 2009, 2013 ve 2017 Ortaokul Matematik Öğretim Programları benzerlik gösterirken 2018 Ortaokul Matematik Öğretim Programında amaçların farklı bir şekilde ele alındığı tespit edilmiştir. En fazla becerinin 2009 programında yer aldığı, 2009 ve 2013 programlarının becerilerinin büyük ölçüde benzerlik gösterdiği ve becerilerin sadeleştirilip en temel becerilerin 2017 ve 2018 programlarında yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. 2017 ve 2018 öğretim programlarında ilk kez değerler kavramından bahsedildiği sonucuna ulaşılmıştır. Yetkinlik bölümünün ilk kez 2018 öğretim programında yer aldığı saptanmıştır. Programlar öğrenme alanları bakımından ele alındığında ise her birinin 5 öğrenme alanına sahip olduğu fakat isimlerinde bazı değişiklikler olduğu belirlenmiştir. Kazanım sayılarının git gide azalırken, ders sürelerinin arttığı tespit edilmiş ve dört programda da hem süreç hem sonuç odaklı değerlendirme anlayışı olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Ortaokul matematik dersi, öğretim programı, karşılaştırma
İlkokul matematik dersi öğretim programında önerilen ölçme değerlendirme araçlarına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri (Afyonkarahisar il örneklemi)
Bu çalışmada ilkokul matematik dersi öğretim programlarında önerilen ölçme değerlendirme araçlarına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri araştırılmıştır. Bu amaca yönelik olarak genel tarama (survey) yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Afyonkarahisar il merkezindeki ilkokullarda görev yapan 251 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak 3 farklı görüş anketi kullanılmıştır. Görüş anketlerinin ilki, yenilenen ilkokul matematik dersi öğretim programlarındaki ölçme araçları hakkında sınıf öğretmeni görüş anketi, ikincisi yenilenen ilkokul matematik dersi öğretim programlarındaki ölçme araçlarını uygulatma sıklığı hakkında sınıf öğretmeni görüş anketi, üçüncüsü ise sınıf öğretmenlerinin matematik dersinde öğrencileri değerlendirmede kullandıkları değerlendirme araçları hakkındaki görüş anketidir. Verilerin analizinde, görüşlerin belirlenmesine yönelik olarak betimsel istatistik kullanılmıştır. Cinsiyet, hizmet süresi, mezun olunan fakülte, mezun olunan program değişkenlerine göre farklılıkların analizinde bağımsız örneklemler için t-testi kullanılmıştır. Çalışmada ulaşılan bulgulara göre şu sonuçlara ulaşılmıştır: Sınıf öğretmenlerinin 2005-2018 arası ilkokul matematik dersi öğretim programlarında yer alan ölçme araçları hakkındaki bilgi düzeyleri ile ilgili görüşleri genel olarak çok iyi düzeydedir. Bununla birlikte ölçme araçları içerisinde yapılandırıcı grid ve tanılayıcı dallanmış ağaç yönteminin diğerlerine göre az bilinen yöntem olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkenine göre bilgi düzeylerinde kısmen anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Bu farklılıklar, açık uçlu soru, boşluk doldurma, eşleştirme ve essay tipi klasik yazılı sorularda kadın öğretmenler lehinedir. Hizmet süresi faktörüne göre bilgi düzeylerinde kısmen anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Bu farklılıklar, açık uçlu sorular, çoktan seçmeli sorular, eşleştirme soruları, rubric (dereceli puanlama anahtarı), tanılayıcı dallanmış ağaç ve matematik tutum ölçeği araçlarında olup hizmet süresi az olan öğretmenler lehinedir. Mezun olunan fakülte değişkenine göre doğru yanlış soruları ve problem çözme için değerlendirme ölçeği aracında eğitim fakültesi mezunu olmayan sınıf öğretmenleri lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Mezun olunan programa göre ise kısa cevaplı sorular ve problem çözme için değerlendirme ölçeği aracında sınıf öğretmenliği programı dışındaki bölümlerden mezun sınıf öğretmenleri lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Çalışma sonuçlarına göre sınıf öğretmenlerinin 2005-2018 arası ilkokul matematik dersi öğretim programlarında yer alan ölçme araçlarından, doğru-yanlış, boşluk doldurma, çoktan seçmeli ve eşleştirme sorularını her zaman, açık uçlu, kısa cevaplı sorular, ürün dosyası (portfolyo), akran değerlendirme ve essay tipi klasik yazılı sorularını çoğu kez, matematik günlüğü, kontrol listesi, grup değerlendirme formu ve tanılayıcı dallanmış ağacı kısmen, yapılandırılmış grid sorularını ise nadiren uygulattıkları tespit edilmiştir. Cinsiyet, mezun olunan fakülte ve program değişkenine göre sınıf öğretmenlerinin ölçme araçlarını uygulatma sıklıklarında anlamlı bir fark bulunmazken, hizmet süresi faktörüne göre portfolyo aracında hizmet süresi az olan öğretmenler lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre sınıf öğretmenlerinin 2005-2018 arası ilkokul matematik dersi öğretim programlarında yer alan değerlendirme araçlarından tanılayıcı dallanmış ağacı kısmen, diğerlerini çoğu kez kullandıkları görülmüştür. Cinsiyet faktörüne göre tanılayıcı dallanmış ağaç yönteminin kullanılma sıklığı konusunda erkek sınıf öğretmenleri lehine anlamlı bir farklılık elde edilirken; hizmet süresi, mezun olunan fakülte ve mezun olunan program değişkenlerine göre farklılık bulunmamıştır. Anahtar Kelimeler: Matematik dersi, öğretim programı, ölçme ve değerlendirme araçları, ilkokul, sınıf öğretmenleri görüşleri.
İlkokul 3. sınıf öğrencilerinde kavram karikatürlerinin matematik dersindeki akademik başarıya etkileri
Bu araştırmanın amacı ilkokul 3. sınıf matematik dersinde kullanılan kavram karikatürlerinin öğrencilerin matematik dersine yönelik tutumları, matematik kaygıları ve matematik başarıları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada nicel ve nitel verilerin toplanıp, analiz edilmesi ve yorumlanmasıyla gerçekleştirilen karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında ilkokul 3. sınıf matematik dersi "Sayılar" ve "Ölçme" öğrenme alanlarına yönelik kavram karikatürleri hazırlanmıştır. Hazırlanan kavram karikatürlerinin, öğrencilerin matematik dersine yönelik tutumları, matematik kaygıları ve matematik başarıları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla deneysel desenlerden yarı deneysel desen, ön test-son test kontrol gruplu şekilde uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 52 (27 deney grubu ve 25 kontrol grubu) ilkokul 3. sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada ön test ve son test olarak kullanılan üç farklı ölçme aracından birincisi; Aşkar (1986) tarafından geliştirilen "Matematik Tutum Ölçeği" öğrencilerin matematik dersine yönelik tutumlarını belirlemek amaçlı kullanılmıştır. İkincisi, Şentürk (2010) tarafından geliştirilen "İlköğretim Öğrencileri için Matematik Kaygı Ölçeği" araştırmaya katılan öğrencilerin matematik kaygısını belirlemek amaçlı kullanılmıştır. Üçüncüsü ise bu araştırma için geliştirilen "Sayılar" ve "Ölçme" öğrenme alanlarındaki kazanımları kapsayan "Akademik Başarı Testi"dir. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde bağımsız örneklemler için t-testi ve Mann-Witney U testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde ise kavram karikatürü ile ders işlenişine yönelik öğrenci görüş formu ile öğrenci görüşleri elde edilmiştir. Araştırmada nitel bölüme ait verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda; matematik dersinde kavram karikatürü kullanımının 3. sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilemesi beklenirken etkisi olmadığı, öğrencilerin matematik kaygıları üzerinde de etkisi olmadığı, öğrencilerin matematik dersindeki akademik başarılarını artırmada etkili olduğu tespit edilmiştir. Nitel verilerin analizi sonucunda; öğrencilerin daha önce kavram karikatürünü görmedikleri, öğrencilerin kavram karikatürleri ile ders işleme süreci, kavram karikatürlerinin derse olan katkısı ve diğer derslerde de uygulanması ile ilgili olumlu görüşte oldukları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kavram karikatürü, akademik başarı, matematik kaygısı, tutum.
Ortaokul öğrencilerinin cebirsel düşünme düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Afyonkarahisar il örneklemi)
Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin cebirsel düşünme algı düzeylerini ölçen bir ölçek geliştirmek ve öğrencilerin cebirsel düşünme algı düzeylerini cinsiyet, sınıf düzeyi, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, ailenin gelir düzeyi, bulmaca çözme/akıl oyunları oynama sıklığı gibi çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmada genel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın ölçek geliştirme aşamasının örneklemini 2018-2019 eğitim-öğretim yılında, Afyonkarahisar il merkezinde öğrenim gören 290 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın alan uygulaması ve DFA aşamasının örneklemini ise 2019-2020 eğitim-öğretim yılında, Afyonkarahisar il merkezinde öğrenim gören 472 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucu 26 maddeden oluşan üç faktörlü (Cebirsel Modelleri Anlama, Matematiksel Yapıları Çözümleme ve Cebirsel İfadeleri Kullanma Durumu) nihai ölçek oluşturulmuştur. Geliştirilen ölçek Afyonkarahisar ilinde öğrenim görmekte olan 472 ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Alan uygulaması verileri ile doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Elde edilen tüm değerler ile beklenen kritik değerler karşılaştırıldığında, mükemmel ve iyi uyum indekslerinin karşılandığı görülmüştür. Kurulan ölçüm modeli ile temel parametre tahminleri modeli verilerle uyum sağlamıştır ve üç faktörlü yapı doğrulanmıştır. Ölçeğin güvenirlik analizi sonucu Cronbach alfa katsayısı 0.934 olarak hesaplanmıştır. Geliştirilen ölçeğin alan uygulamasından elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanında bağımsız örneklemler için t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre ölçeğin geneli ve alt faktörlerinde cinsiyete göre ortaokul öğrencilerinin cebirsel düşünme algı düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, ailenin gelir durumu ve bulmaca çözme/akıl oyunları oynama sıklığı değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Bu farklılıkların sınıf düzeyine göre 6. sınıfta öğrenim görmekte olan öğrenciler lehine, anne ve baba eğitim durumuna göre anne ve babasının eğitim düzeyi üniversite olan öğrenciler lehine, ailenin gelir durumuna göre aylık gelir düzeyi 4000 TL ve üzerinde olan öğrenciler lehine, bulmaca çözme/akıl oyunları oynama sıklığına göre ise sık sık bulmaca çözen/akıl oyunları oynayan öğrenciler lehine olduğu görülmüştür.
Ortaöğretim matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırılması: 2011-2013-2017-2018 programları
Bu çalışmanın amacı 2011, 2013, 2017 ve 2018 yıllarında güncellenen ortaöğretim matematik dersi öğretim programları ile 2017 ve 2018 yıllarında hazırlanan ortaöğretim fen lisesi matematik dersi öğretim programlarının genel ve özel amaçlarını; perspektif ve vizyonlarını; yeterlilik, beceri ve yetkinlik alanlarını; temel felsefelerini ve yaklaşımlarını; konu, kazanım ve öğrenme-alt öğrenme alanlarını; ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarını karşılaştırarak benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Çalışma nitel bir araştırmadır. Veriler doküman analizi yöntemiyle elde edilmiş, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve karşılaştırılmıştır. Bulunan sonuçlara göre incelenen programların genel amaçlarının Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçları ile paralel olduğu, 2013 programından 2018 programlarına doğru gidildikçe daha özel amaçlardan daha genel amaçlara yer verildiği ve bireylerin tek boyutlu değil çok boyutlu gelişiminin hedeflendiği görülmüştür. 2011-2013 programlarının daha çok matematiksel bilgi, matematiksel problem çözme ve modelleme becerileri üzerine odaklandığı; 2017-2018 programlarının ise sadece matematik yeterliliği üzerine değil, bireye hayatı boyunca sahip olacağı, sosyal hayatında kullanacağı yeterlilik ve yetkinlik alanları üzerine de odaklandığı görülmüştür. Bütün programların öğrenci merkezli, bilginin hazır olarak değil öğrencinin kendi yaşantıları yoluyla yapılandırdığı eğitim süreçlerini içeren bir anlayışa sahip olduğu belirlenmiştir. 2013 yılından itibaren programlarda yaşanan sadeleştirmeler nedeniyle, 2011 programından 2018 programlarına doğru gidildikçe konu ve kazanım sayılarında belirgin azalışlar görülmüştür. Programların ölçme-değerlendirme yaklaşımlarının benzer özellikler içerdiği gözlemlenmiştir. Programların sonuç değerlendirmenin yanında süreç değerlendirmeye vurgu yaptığı, ölçme-değerlendirme sürecinde bireysel farklılıkları dikkate alabilmek için fazla sayıda ölçme aracının kullanılmasını önerdiği, öğrencilerin hem kendilerini hem diğer arkadaşlarını değerlendirmelerine olanak tanınması yönünde görüşlerini öne çıkardığı görülmüştür.
4. sınıf kesirler ünitesinin öğretiminde 3B yazıcıların kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi
Araştırmada, ilkokul 4. sınıf matematik dersi, kesirler ünitesinin öğretiminde, 3B yazıcıların öğrencilerin akademik başarılarına olan etkisinin belirlenmesi ve bu yazıcılar hakkında öğrencilerin görüşlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma, 2019-2020 eğitim-öğretim yılı birinci yarıyılında Afyonkarahisar'da bulunan bir devlet ortaokulunun dördüncü sınıflarında öğrenim gören 38 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Rastgele olarak belirlenmiş deney ve kontrol gruplarında 19'ar öğrenci bulunmaktadır. Araştırmada, nicel ve nitel araştırma desenlerinin bir arada yer aldığı gömülü karma deseni kullanılmıştır. Üç boyutlu yazıcıların kesirler ünitesi öğretiminde öğrencilerin akademik başarılarına olan etkisini belirlemek amacıyla araştırmanın nicel kısmında yarı-deneysel desenlerden eşitlenmemiş kontrol gruplu öntest-sontest modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde ise sadece deney grubuna uygulanan yapılandırılmış görüşme formundaki açık uçlu sorular ile araştırmanın katılımcılar üzerinde ne gibi bir etki yarattığı, katılımcıların 3B yazıcılar hakkındaki görüşleri, 3B yazıcıların matematik dersinde kullanımı ve matematik dersine etkisi sorularak uygulama hakkında dönütler alınmıştır. Ayrıca deney grubu öğrencilerinden uygulamanın devam ettiği süreç boyunca günlük tutmaları istenmiştir. Deney grubundaki öğrencilere ilgili ünite konuları, üç boyutlu yazıcılar yardımıyla hazırlanan etkinliklerle desteklenmiş 5E öğrenme halkası modeline uygun ders planları kullanılarak anlatılırken, kontrol grubundaki öğrencilere ise 5E öğrenme halkası modeline uygun mevcut programa göre anlatılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; Kesirler Ünitesi Akademik Başarı Testi (KÜABT), deney grubundaki öğrencilerin dört hafta boyunca beraber yaptıkları etkinliklerin gözlemlenmesi ve baştan sona tüm sürecin değerlendirilmesi amacıyla Öğrenci Günlük Formu ile yine sadece deney grubundaki öğrencilere uygulanan Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler, istatistik programı ile analiz edilmiş, deney ve kontrol gruplarının öntest ve sontest puanlarının birlikte normal dağılım göstermemesi nedeniyle non-parametrik ANCOVA testi kullanılmıştır. 4. Sınıf matematik dersinde normal öğretim programı çerçevesinde 5E öğrenme halkası modeline uygun 3B yazıcıların kullanıldığı etkinliklerin uygulandığı deney grubu ve normal öğretim programı çerçevesinde 5E öğrenme halkası modeline uygun öğretimin yapıldığı kontrol grubunun KÜABT öntest puanlarına göre düzeltilmiş KÜABT sontest puanları arasında manidar bir farklılığın olduğu görülmüştür. Ayrıca, bu araştırmada nitel verilerin analizi için nitel veri analiz programı kullanılmıştır. Deney grubu öğrencilerinin süreç boyunca tuttukları günlükler betimsel analize tabi tutulmuştur. Sadece deney grubu öğrencilerinden dokuz öğrenci ile yapılan yapılandırılmış görüşme verilerinin analizi ise içerik analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda, 3B yazıcıların kullanıldığı derslerde öğrencilerin çok zevk alıp eğlendikleri, konuyu daha kolay öğrendikleri tespit edilmiştir. Ayrıca öğrenciler ünite konularını daha iyi anladıklarını, yapılan etkinliklerin hayal güçlerini geliştirdiğini, iş birliği yapmayı öğrendiklerini ve derslerin sıkıcı olmadığını belirtmişlerdir.
Ortaokul matematik öğretmenlerinin STEM eğitimi hakkındaki görüşleri
Bu araştırmanın amacı, ortaokul matematik öğretmenlerinin katıldıkları temel ve ileri seviye hizmet içi STEM eğitimleri ve STEM etkinliklerinin sınıf içi kullanımı hakkındaki görüşlerini incelemektir. Araştırma, bu amaçtan yola çıkarak nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Afyonkarahisar ilinde temel ve ileri seviye STEM eğitimine katılmış 12 ortaokul matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan açık uçlu 11 adet soru yöneltilmiştir. Toplanan veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizleri sonucunda hizmet içi STEM eğitimlerinin uygulamaya yönelik kısmının teorik kısma göre öğretmenler için daha faydalı geçtiği sonucuna ulaşılmıştır. İleri seviye STEM eğitimlerinde özellikle bilişim teknolojileri ön bilgisi eksikliğinin öğretmenlerin STEM uygulamalarında zorlanmasına neden olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların büyük bir bölümünün hizmet içi eğitimleri yeterli bulmadığı ve STEM etkinliklerini derslerinde kullanmadıklarını belirttikleri görülmüştür. Diğer taraftan öğretmenlerin STEM eğitimlerinde süreklilik sağlayamama nedeni olarak zaman problemini gösterdikleri ve bu nedenle derslerinde STEM etkinliklerini kullanmadıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin STEM'in öğrencilerde yaparak yaşayarak öğrenmeyi sağlama, yaratıcılığı geliştirme, matematiği somutlaştırma ve farklı bakış açılarını geliştirme gibi olumlu özellikler kazandıracağı düşüncesinde oldukları görülürken matematik öğretiminde uygulamanın zor olması, zaman ve planlama güçlüğü, matematikte ürün ortaya koyamama gibi bazı olumsuz düşüncelere de sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca matematiğin diğer disiplinlerle entegrasyonu hakkında da matematiği ilişkilendirmenin zor olduğu görüşünde oldukları belirlenmiştir. Ortaokul matematik kazanımlarının matematik temelli STEM etkinlikleri yapmak için yeterliği konusunda öğretmenlerin karşıt görüşlere sahip olduğu görülmüştür. Son olarak araştırmada STEM eğitimlerinde matematiğin merkeze alınması gerektiğine ve okulda uygulamaya yönelik eğitimler düzenlenmesinin gerektiğine yönelik bazı öneriler getirilmiştir.
Ortaokul matematik ders kitaplarının bağlam temelli öğrenme yaklaşımı açısından incelenmesi
Bu çalışmada, ortaokul 7. ve 8. sınıf matematik ders kitapları ile matematik uygulamaları kitaplarının bağlam temelli öğrenme yaklaşımı açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden metin analizi (doküman inceleme) yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İncelenen dokümanlar MEB tarafından basılmış olan 7. ve 8. sınıf matematik ders kitapları ile matematik uygulamaları kitaplarıdır. Belirlenen matematik ders kitapları konu anlatımı ve ölçme ve değerlendirme şeklinde ikiye ayrılarak incelenirken, matematik uygulamaları kitapları yalnızca ölçme ve değerlendirme olarak ele alınmıştır. Konu anlatımına ilişkin verilerin analizinde bağlam temelli bir öğretim materyalinin taşıması gereken nitelikler dikkate alınarak betimsel ve içerik analizi kullanılmıştır. Ölçme ve değerlendirmeye ilişkin verilerin analizinde ise bağlam temelli problemlerin geliştirilmesinde dikkate alınan Benckert kriterleri göz önünde bulundurularak betimsel ve içerik analizi kullanılmıştır. Veri analizinde araştırmacı ile iki farklı uzman verileri belirlenen kriter ve niteliklere göre değerlendirmiş ve değerlendiriciler arası uyum yüzdesi 0,90 olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizi sonucunda; 7. sınıf Matematik ders kitabında yer alan konu anlatımı kapsamındaki motivasyon amaçlı bilgilerin büyük çoğunluğunun bağlam temelli öğrenme yaklaşımına kısmen uygun olduğu, etkinliklerin büyük çoğunluğunun bağlam temelli öğrenme yaklaşımına uygun olmadığı, konuya ilişkin tanım ve kuralların verildiği Mati kısmındaki bilgilerin ise bağlam temelli öğrenme yaklaşımına hiç uygun olmadığı belirlenmiştir. 8. sınıf Matematik ders kitabında yer alan konu anlatımı kapsamındaki "Neden Öğrenmeliyiz?" kısmındaki örneklerin büyük çoğunluğunun bağlam temelli öğrenme yaklaşımına uygun olduğu, "Araştıralım Düşünelim" ve "Dikkat" kısımlarındaki örneklerin büyük çoğunluğunun bağlam temelli öğrenme yaklaşımına uygun olmadığı, "Hatırlayalım" ve "Bunu Öğrenelim" kısımlarındaki örneklerin ise bağlam temelli öğrenme yaklaşımına hiç uygun olmadığı tespit edilmiştir. 7. sınıf Matematik ders kitabında ölçme ve değerlendirme kapsamında yer alan "Birlikte Çözelim", "Ünite Değerlendirme Soruları" ve "Çözüm Sende" kısımlarındaki problemlerin büyük çoğunluğunun bağlam temelli öğrenme yaklaşımına uygun olmadığı, "Hatırlayalım" kısmındaki problemlerin ise hemen hemen tamamının bağlam temelli öğrenme yaklaşımına hiç uygun olmadığı belirlenmiştir. 8. sınıf Matematik ders kitabında ölçme ve değerlendirme kapsamında yer alan "Hazır mıyız?", "Birlikte Yapalım", "Sıra Sizde" ve "Ünite Değerlendirme" kısımlarındaki problemlerin büyük çoğunluğunun bağlam temelli öğrenme yaklaşımına uygun olmadığı tespit edilmiştir. Benzer şekilde 7. ve 8. sınıf Matematik Uygulamaları kitaplarında yer alan problemlerin büyük çoğunluğunun bağlam temelli öğrenme yaklaşımına uygun olmadığı belirlenmiştir.