Theses supervised by Prof. Dr. Olcay Arabacı

10 theses · Aydın Adnan Menderes University

Master'sOpen AccessTR

Aydın ekolojik koşullarında farklı azot dozları ve hasat zamanlarının şeker otu (Stevia rebaudiana Bertoni)'nda bazı tarımsal özellikler üzerine etkisi

Bu araştırma 2017 yılında Aydın ili ekolojik koşullarında gerçekleştirilmiştir. Deneme 2 faktörlü Tesadüf Blokları Deneme desenine göre 4 tekrarlı olarak kurulmuştur. Ana parsellere azotlu gübre dozları (0, 5, 10, 15 kg/da) alt parsellere hasat zamanları (çiçeklenme öncesi, tam çiçeklenme ve çiçeklenme sonu dönemleri) gelecek şekilde deneme düzenlenmiştir. Araştırmada şeker otunun bitki boyu (cm), yaprak eni (cm), yaprak boyu (cm), yeşil herba verimi (kg/da), drog herba verimi (kg/da), yeşil yaprak verimi (kg/da), yeşil yaprak oranı (%), drog yaprak oranı (%), drog yaprak verimi (kg/da) ve kuru madde oranı (%) incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre en uzun yaprak boyu (4.94 cm) ve yaprak eni (1.91 cm) çiçeklenme öncesi dönemden, en uzun bitki boyu (52.63 cm) çiçeklenme sonrası dönemden, en yüksek kuru madde oranı (%26.14) tam çiçeklenme döneminden elde edilmiştir. Yeşil herba verimi (318.43 kg/da), drog herba verimi (100.19 kg/da), yeşil yaprak verimi (106.83 kg/da) ve drog yaprak verimi (33.88 kg/da) ise 15 kg/da azot dozu uygulamasıyla en yüksek değerine ulaşmıştır. En yüksek yeşil yaprak oranı değeri (%54.64) ve en yüksek drog yaprak oranı değeri (%59.38) çiçeklenme öncesi dönemden ölçülmüştür. Aydın ekolojik koşullarında verim değerleri incelenen şeker otu bitkisinden en yüksek değerler 15 kg/da azot dozunun uygulandığı çiçeklenme öncesi dönemden hasat edilen bitkilerden elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Şeker Otu, Stevia rebaudiana Bertoni, Azotlu gübre, Hasat zamanı, Verim

Gülsüm Selbi
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Aydın koşullarında farklı kişniş (Coriandrum sativum L.) genotiplerinin bazı tarımsal özellikleri ile uçucu yağ kalitesinin belirlenmesi

Amaç: Bu araştırmada, Aydın koşullarında farklı kişniş (Coriandrum sativum L.) genotiplerinin tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Çalışmada, 9 kişniş genotipi (Burdur, Erbaa, Erzurum, Gamze, Hatay, Mardin, Rus, Suriye ve Yusufeli) tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak Kasım ayında ekilmiştir. Araştırmada; çıkış, çiçeklenme ve vejetasyon süresi, bitki boyu, sap kalınlığı, bitkide dal sayısı, bitki başına şemsiye sayısı, şemsiyede tane sayısı, bin tane ağırlığı, biyolojik verim, tane verimi, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi ve uçucu yağ bileşenleri incelenmiştir. Bulgular: Araştırmada; çıkış süresi 52-75 gün, çiçeklenme süresi 167-182 gün, vejetasyon süresi 216,3-226,3 gün, bitki boyu 63,4-99,4 cm, sap kalınlığı 2,83-4,17 mm, dal sayısı 3,20-5,15 adet, bitki başına şemsiye sayısı 8,4-15,6 adet, şemsiyede tane sayısı 53,3-135,7 adet, bin tane ağırlığı 4,75-12,08 g, biyolojik verim 147,3-248,9 kg/da, tane verimi 18,2-75,0 kg/da, uçucu yağ oranı %0,53-1,18 ve uçucu yağ verimi 0,10-0,77 l/da arasında değişmiştir. Uçucu yağın en önemli bileşeni linalool (%74,33-90,79) olarak belirlenmiştir. Sonuç: Aydın koşullarında, morfolojik özellikler açısından Yusufeli ve Burdur, tane veriminde Erbaa, uçucu yağ oranı, verimi ve bileşenine göre ise Yusufeli ve Rus genotipi öne çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Kişniş (Coriandrum sativum L.), genotip, verim, uçucu yağ

Erkan Elfaz Ermiş
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Farklı kökenli rezene (Foeniculum vulgare Mill.) popülasyonlarının aydın koşullarında tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

Amaç: Bu çalışma, farklı bölgelerden elde edilen rezene (Foeniculum vulgare Mill.) tohumlarının Aydın koşullarında tarımsal ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Yöntem: Dokuz farklı rezene popülasyonu (Ankara, Antalya, Muğla, Denizli, Isparta, Tokat, Hatay, Diyarbakır, Malatya) tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak araştırılmıştır. Araştırmada çıkış süresi, dallanma süresi, çiçeklenme süresi, meyve bağlama süresi, olgunlaşma süresi, bitki boyu, dal sayısı, şemsiye sayısı, şemsiyede tohum sayısı, bin tane ağırlığı, sap kalınlığı, biyolojik verim, tohum verimi, hasat indeksi, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi ve uçucu yağ bileşenleri incelenmiştir. Bulgular: Araştırma sonucunda; çıkış süresi 30-35,75 gün, dallanma süresi 106-117,50 gün, çiçeklenme süresi 161,25-166,25 gün, meyve bağlama süresi 187-198 gün, olgunlaşma süresi 237-242,25 gün, bitki boyu 71,2-80,9 cm, dal sayısı 5,42-6,32 adet, şemsiye sayısı 11,53-15,68 adet, şemsiyede tohum sayısı 115,65-224,68 adet, bin tane ağırlığı 5,92-7,06 g, sap kalınlığı 4,82-6,11 mm, biyolojik verim 303,8-495,3 kg/da, tohum verimi 33,0-66,8 kg/da, hasat indeksi %9,28-19,89, uçucu yağ oranı %1,80-2,53 ve uçucu yağ verimi 0,784-1,417 l/da arasında değişmiştir. İncelenen popülasyonlarda trans anethol (%1,49-89,39) ve estragole (methyl chavicol) (%4,31-86,90) ana bileşenler olarak belirlenmiştir. Sonuç: Aydın koşullarında tohum verimi yönünden Antalya popülasyonu, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi yönünden Muğla popülasyonu ön plana çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Rezene, Foeniculum vulgare Mill., Verim, Kalite, Uçucu Yağ

Hakan Çağlar
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Farklı kültürel uygulamaların ekinezya türlerinin (Echinacea spp.) bazı verim ve kalite özelliklerine etkisi

Bu çalışmada, Echinacea angustifolia, E. pallida ve E. purpurea türlerinin verim ve kalite özellikleri üzerine farklı hasat zamanları ve bitki sıklıklarının etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tarla çalışmaları her tür için Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği arazisinde 2012 ve 2013 yıllarında yürütülmüştür. Araştırmada, E. angustifolia türü için ortalama yeşil herba verimi 143.4 ve 328.4 kg/da, ortalama drog herba verimi 68.08 ve 142.73 kg/da, ortalama drog yaprak verimi 17.32 ve 41.19 kg/da, ortalama drog çiçek verimi 20.29 ve 41.86 kg/da, taze kök verimi ortalama 299.8 kg/da ve drog kök verimi ortalama 138.5 kg/da olarak saptanmıştır. E. pallida türünde ise ortalama yeşil herba verimi 409.05 kg/da, ortalama drog herba verimi 130.71 kg/da, ortalama drog yaprak verimi 41.45 kg/da, ortalama drog çiçek verimi 48.26 kg/da, taze kök verimi ortalama 577.4 kg/da ve drog kök verimi ortalama 272.64 kg/da olarak belirlenmiştir. E. purpurea türünde ortalama yeşil herba verimi 372.4 ve 1854.6 kg/da, ortalama drog herba verimi 106.8 ve 441.6 kg/da, ortalama drog yaprak verimi 28.64 ve 151.61 kg/da, ortalama drog çiçek verimi 57.15 ve 186.6 kg/da, taze kök verimi ortalama 994.2 kg/da ve drog kök verimi 469.3 kg/da olarak bulunmuştur. Çimlenme çalışmasında, sürekli aydınlıkta 15oC ve 25 oC; 20-30 oC (8 saat karanlık ve 16 aydınlık) koşullarında E. angustifolia türünde etilenin 500 ppm'lik dozunda, E. pallida türünde ise giberellik asidin 300 ppm'inde ve E. purpurea türü için ise KN03'ün %1.5'luk konsantrasyonunda en iyi çimlenme sonucuna ulaşılmıştır. Aydın ekolojik koşulları için en uygun türün E. purpurea olduğu belirlenmiştir. Echinacea angustifolia ve E. pallida türlerinde ise yüksek verim alınamadığı, bitkilerin çoğunda adaptasyon sorunu yaşandığı belirlenmiştir.

İmge İhsane Özcan
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2014
00
Master'sOpen AccessTR

Farklı Reyhan (Ocimum basilicum L.) genotiplerinde ontogenetik ve morfogenetik varyabilitenin belirlenmesi

Bu çalışma, farklı reyhan (Ocimum basilicum L. ) genotiplerinde ontogenetik ve morfogenetik varyabilitenin belirlenmesi amacıyla, 2013 yılında ADÜ Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği'nin Tarla Bitkileri Bölümüne ait Deneme Tarlasında yürütülmüştür. Deneme materyali olan 6 farklı Reyhan genotipi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarla Bitkileri bölümünde yürütülen bir çalışmadan, 1 genotip ise piyasadan temin edilmiştir. Deneme, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlı olarak kurulmuştur. Ana parsellere hasat zamanları (çiçeklenme öncesi, tam çiçeklenme ve çiçeklenme sonu ), alt parsellere ise reyhan genotipleri gelecek şekilde deneme düzenlenmiştir. Morfogenetik varyabilitenin belirlenebilmesi amacıyla her bir gelişme döneminde yapılan biçimlerde bitki, alt (1/3), orta (1/3), üst (1/3) yaprak, sap ve çiçek olarak ayrılmıştır. Farklı gelişme dönemlerinde üst, orta, alt yaprak verimi bakımından en yüksek değerler, alt yaprak veriminden elde edilmiştir. Her beş bitki aksamında da en yüksek değerler tam çiçeklenme döneminde, en düşük değerler üst yaprak ile çiçeklenme öncesi dönemde bulunmuştur. En uygun hasat zamanının tam çiçeklenme dönemi olduğu saptanmıştır. Araştırmada, reyhan genotipleri için ortalama bitki boyu değerleri 37.64-95 cm, ortalama yeşil herba verimi 795.31-3576.76 kg/da, ortalama drog herba verimi 237.13-1225.02 kg/da, ortalama drog yaprak verimi 97.92-542.42 kg/da, ortalama drog çiçek verimi 52.08-339.830 kg/da olarak bulunmuştur. Çiçekte uçucu yağ oranı %0.13-1.23 arasında, yaprakta uçucu yağ oranı %0.18-1.70 arasında değişmiştir. Uçucu yağın ana bileşenleri metil kavikol ve öjenol olarak belirlenmiştir. Aydın ekolojik koşullarında en yüksek verim için hasatın tam çiçeklenme döneminde, birinci biçim ile yedinci genotipten yapılması gerektiği, en yüksek uçucu yağ oranı için hasatın tam çiçeklenme döneminde, bitkinin yaprak kısımları kullanılarak ikinci biçim ile yedinci genotipten yapılması gerektiği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Reyhan (Ocimum basilicum L.), ontogenetik ve morfogenetik varyabilite, verim, uçucu yağ oranı

Doğuş Fahri Aslan
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2014
00
Master'sOpen AccessTR

Civanperçemi (Achillea asplenifolia ve Achillea collina) popülasyonlarının verim ve bazı kalite özellikleri üzerine farklı kültürel uygulamaların etkisi

Bu çalışma Achillea türlerinin verim ve bazı kalite özellikleri üzerine farklı kültürel uygulamaların etkisini belirlemek amacıyla 2013-2014 yıllarında, Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği deneme tarlasında yürütülmüştür. Deneme materyalini Bulgaristan orijinli Achillea türü olan A. asplenifolia ve A. collina alt türleri oluşturmuştur. Tarla Denemeleri üç faktörlü tesadüf blokları deneme desenine göre yürütülmüştür. Denemede ana parsellere azot dozları (0, 5, 10, 15 kg/da), alt parsellere Achillea türleri (Achillea asplenifolia ve Achillea collina), alt alt parsellere hasat zamanları (çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme ve çiçeklenme sonu) gelecek şekilde düzenlenmiştir. Çalışma üç temel başlık altında toplanarak, Achillea türlerinin morfolojik özellikleri (çiçeklenme gün sayısı (gün), bitki boyu (cm), çiçek çapı (mm), gövde çapı (mm) ve çiçekli dal sayısı (adet)), agronomik özellikleri (yeşil herba verimi (kg/da), drog herba verimi (kg/da) ve drog çiçek verimi (kg/da)) ve teknolojik özellikleri (uçucu yağ oranı (%) ve uçucu yağ verimi (L/da)) incelenerek uygun azot dozları ve hasat zamanları belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca tür içi farlılıklarının ortaya konulabilmesi için türler karakterize edilmiştir. Çalışmada drog herba verimlerinin ilk yıl 84.60-309.71 kg/da, ikinci yıl 179.10-1163.05 kg/da, drog çiçek verimlerinin ilk yıl 36.94-472.80 kg/da, ikinci yıl 16.41-568.81 kg/da, ve uçucu yağ oranlarının ilk yıl %0.07-0.40, ikinci yıl %0.13-0.51 arasında değiştiği belirlenmiştir. Karakterize edilen populasyonlara ait tek bitkilerde bitki boyu ve verim değerlerinin ilk yıla göre ikinci yıl artış gösterdiği saptanmıştır. Araştırmada belirtilen tüm özellikler açısından hem popülasyon içi hem de popülasyonlar arasında geniş bir varyasyonun olduğu tespit edilmiştir.

Neval Gül Öğretmen
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2014
00
Master'sOpen AccessTR

Mayıs papatyası (Matricaria recutita L.)'nda farklı ekim zamanları ve çeşitlerin agronomik-teknolojik özelliklere etkisi

Bu çalışma, mayıs papatyası (Matricaria recutita L.)'nda farklı ekim zamanları ve çeşitlerin agronomik-teknolojik özelliklere etkisini belirlemek amacıyla, 2014 yılında ADÜ Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği'nin Tarla Bitkileri Bölümüne ait deneme tarlasında yürütülmüştür. Çalışmanın materyalini mayıs papatyası (Matricaria recutita L.)'nın Bodegold ve Zloty Lan isimli iki tetraploid çeşidi oluşturmuştur. Zloty Lan Almanya, Bodegold ise Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nden temin edilmiştir. Deneme bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekrarlı olarak kurulmuştur. Denemede ana parselleri 5 ekim zamanı (1 Ekim, 15 Ekim, 1 Kasım, 15 Kasım, 1 Aralık) ve alt parselleri 2 çeşit (Bodegold, Zloty Lan) oluşturmuştur. Mayıs papatyasında farklı ekim zamanları ve çeşitlerin yaş çiçek verimi üzerine etkisi istatiksel olarak önemli bulunmuştur. En yüksek yaş çiçek verimi 1. Ekim Zamanından 61.61 kg/da olarak elde edilmiştir. Araştırmada, mayıs papatyası için ortalama bitki boyu değerleri 45.43-55.20 cm, ortalama çiçek çapı 25.24-27.53 mm, ortalama yeşil herba verimi 130-332.3 kg/da, ortalama yaş çiçek verimi 19.74-61.61 kg/da, ortalama drog herba verimi 35.5-73.5 kg/da, ortalama drog çiçek verimi 7.4-13.3 kg/da, ortalama uçucu yağ oranı %0.025-0.083, ortalama uçucu yağ verimi 0.020-0.090 L/da olarak bulunmuştur. Uçucu yağın ana bileşenleri bisabolol oxide a ve bisabolone oxide olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Matricaria recutita L., ekim zamanı, çeşit, Bodegold, Zloty Lan, uçucu yağ, agronomik, verim.

Drog verimiGenetik varyasyonMatricaria recutita L.
Uğur Tan
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2016
00
Master'sOpen AccessTR

Çörek otu (Nigella sativa L.)'nda farklı ekim zamanı ve tohumluk miktarının verim ve kaliteye etkisi

Çörek otu (Nigella sativa L.), Ranunculaceae familyasından olup günümüzde başta Doğu Akdeniz ülkeleri olmak üzere birçok ülkede yaygın olarak tarımı yapılan tek yıllık otsu bir bitkidir. Bu araştırma 2014-2015 vejetasyon döneminde Aydın koşullarında çörek otunun ekim zamanlarının ve tohumluk miktarlarının verim ve kaliteye etkisini belirlemek için gerçekleştirilmiştir. Deneme, Bölünmüş Parseller deneme desenine göre düzenlenmiş 4 farklı ekim zamanı (15 Ekim, 1 Kasım, 15 Kasım, 1 Aralık) ve 3 farklı tohumluk miktarı (1 kg/da, 2 kg/da, 3kg/da) incelenmiştir. Araştırma sonucunda bitki boyu ve kapsül sayısı üzerine, ekim zamanı x tohumluk miktarı ikili interaksiyonunun önemli bulunduğu; bitki boyu (78.90 cm), kapsül sayısı (16.17 adet/bitki) tohum verimi (92.35 kg/da) ve sabit yağ verimi (34.81 L/da) özelliklerinin 1. Ekim Zamanının (15 Ekim) 2 kg/da ve 3 kg/da tohumluk miktarlarında en yüksek değere ulaştığı saptanmıştır. Dekara 2 kg ve 3 kg tohumluk miktarları arasında istatistiksel olarak bir fark tespit edilememiştir. Ekim zamanı faktörünün önemli bulunduğu; dal sayısı (9.17 adet/bitki), kapsüldeki tohum ağırlığı (0.31 g/kapsül), sap verimi (300.73 kg/da) değerlerinin ortalamasının en yüksek 1. Ekim Zamanından (15 Ekim) alındığı belirlenmiştir. Ekim zamanı faktörünün önemli bulunduğu sabit yağ oranı (%38.17) ise 2. Ekim Zamanından (1 Kasım) elde edilmiştir. İncelenen faktörlerle istatistiksel olarak önemli bulunmayan, kapsüldeki tohum sayısı (114.10 adet/kapsül) ve bin tane ağırlığının (2.59 g) 1. Ekim Zamanı (15 Ekim) ve dekara 3 kg tohumluk miktarından en yüksek değerlerin alındığı tespit edilmiştir. İncelenen faktörlerle istatistiksel olarak önemli bulunmayan bir diğer özellik olan hasat indeksinde (%30.78) ise 2. Ekim Zamanı (1 Kasım) ve 3 kg/da tohumluktan en yüksek değer elde edilmiştir. Bu sonuçlara göre Çörek otunda Aydın bölgesi için en uygun ekim zamanı ve tohumluk miktarının 1. Ekim Zamanı (15 Ekim) ve dekara 2 kg tohumluk miktarı olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çörek otu, ekim zamanı, tohumluk miktarı, verim, kalite

Cumali Kılıç
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2016
00
Master'sOpen AccessTR

Aydın koşullarında farklı çörek otu (Nigella sativa L.) popülasyonlarının tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

Amaç: Bu çalışma, Aydın ekolojik koşullarında farklı çörek otu popülasyonlarının, tarımsal ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Materyal ve Yöntem: Tek yıllık olarak yürütülen denemede 12 adet (Ankara- Kahramankazan, Antalya, Burdur, Bursa, Çorum-Sungurlu, Kırıkkale-Balışeyh, Kırıkkale-Bohşık, Tokat, Sivas-Şarkışla, Şanlıurfa, Yozgat, Suriye) çörek otu popülasyonu ve tescilli çeşit (Çameli) kullanılmıştır. Tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak düzenlenen deneme 2023-2024 yetiştirme sezonunda Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tarla Bitkileri Anabilim Dalı deneme tarlasında yürütülmüştür. Bulgular: Denemede; çıkış süresi 40,75-79 gün, ilk çiçeklenme süresi 52-77,25 gün, %50 çiçeklenme süresi 59-92 gün, vejetasyon süresi 104-142,25 gün, bitki boyu 28,49- 39,85 cm, bitkide dal sayısı 4,18-5,88 adet/bitki, bitkide kapsül sayısı 5,25-9,17 adet/bitki, bitki başına tohum verimi 0,86-1,76 g/bitki, bin tohum ağırlığı 2,63-4,31 g, biyolojik verim 76,88-250,73 kg/da, tohum verimi 27,08-83,85 kg/da, hasat indeksi % 30,61-43,81, sabit yağ oranı %25,95-38,22 ve sabit yağ verimi 8,22-26,01 l/da verimi belirlenmiştir. Sonuç: Aydın koşullarında tohum verimi ve sabit yağ verimi yönünden Sivas-Şarkışla popülasyonu, sabit yağ oranı bakımından ise Çameli çeşidi üstün özellikler göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Çörekotu, Nigella sativa L., Popülasyon, Çameli, Sabit yağ

Onur Şahinkul
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

İstanbul kekiği (Origanum vulgare subsp. hirtum) (Link) Iestwaart popülasyonlarında kısıtlı sulamanın agronomik, teknolojik, fizyolojik özelliklere etkisi ve kurağa dayanıklı genotiplerin belirlenerek markör destekli seleksiyon ile ilişkilendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada, İstanbul kekiği (Origanum vulgare subsp. hirtum)'nin farklı genotiplerinin kısıtlı sulama koşullarında agronomik, teknolojik ve fizyolojik olarak verdiği tepkiler araştırılmış ve kısıtlı sulamaya toleranslı genotiplerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Aynı zamanda 140 farklı genotipin serada yapılan ön çalışması sonucunda elde edilen toleranslı, alternatif ve hassas olmak üzere seçilmiş olan 12 genotipin tarla çalışmaları yapılarak serada yapılmış olan çalışmanın başarısı araştırılmıştır. Bununla birlikte seçilmiş 12 genotipte 9 EST-SSR primeri kullanılarak elde edilen sonuçlar ile tarla ve laboratuvar çalışması sonuçları kıyaslanarak, primerlerin kuraklığa dayanıklılık ile ilişkilendirilmesi ve dayanıklı genotiplerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Çalışma materyali, 113O285 no'lu TÜBİTAK projesi kapsamında Origanum vulgare subsp. hirtum türünün 5 adet (A, B, C, D ve E) popülasyonun tarla koşullarında yüksek verimli ve kaliteli klonların seleksiyonunun yapıldığı ıslah çalışmasının sonunda oluşturulan A ve B klonlarından seçilmiştir. Çalışmada İstanbul kekiği popülasyonlarının klonlarından tarla denemesi kurulması için seçilen 140 adet genotipte sera koşullarında Polietilen Glikol 6000 (PEG 6000) kullanılarak ön çalışma yapılmıştır. Serada yapılan ön çalışmadan seçilen 12 farklı genotipin tarla denemesi, 2018-19, 2019-20 ve 2020-21 yıllarında, üç yıl süre ile Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı'nın Tıbbi Bitkiler deneme alanında yürütülmüştür. Deneme, bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekrarlı olarak kurulmuş, deneme faktörleri 12 farklı genotip ve kısıtlı sulama (tarla kapasitesinin %33, %67 ve %100) miktarlarından oluşturulacak şekilde planlanmıştır. Çalışmada 9 EST-SSR primeri kullanılarak 12 farklı genotipte gerçekleştirilen analiz sonuçları ile birlikte agronomik ve teknolojik veriler birleştirilip Cluster analizi yapılarak dendogram oluşturulmuş ve genotipler arasındaki benzerlikler incelenmiştir. Bulgular: Çalışmada incelenen özelliklerin değerleri; bitki boyu 51,8-70,8 cm, yeşil herba verimi 521,1-1539,3 kg/da, drog herba oranı %31,3-47,8, drog herba verimi 203,2 – 701,5 kg/da, drog yaprak oranı %47,7-66,8, drog yaprak verimi 109,6-390,7 kg/da, sap oranı %33,2- 52,3, sap verimi 87,1-310,8 kg/da, kuru madde oranı %32,5-44,1, kuru madde verimi 189,4-585,9 kg/da, oransal nem %55,9-67,5, SPAD 25,0-60,3, uçucu yağ oranı %4,6-8,8, carvacrol oranı %59,9-94,0, uçucu yağ verimi (l/da) 5,5-33,4, FRAP %47,8-84,6, DPPH %24,6-75,9, flavonoid 77,1-182,4 mg Rutin/g aralığında saptanmıştır. Kısıtlı sulama koşulları ile birlikte 2020 yılında (ilkbahar kısıtlı sulama) bitki boyu, yeşil herba verimi, sap verimi ve kuru madde verimi gibi özelliklerde azalma olurken drog yaprak veriminin değişmediği saptanmıştır. Bununla birlikte tüm teknolojik özelliklerde (uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi, antioksidan, antiradikal ve flavonoid) kısıtlı sulama ile birlikte artış olduğu belirlenmiştir. 2021 yılında (tüm vejetasyon kısıtlı sulama) ise %100 sulanan parsellerde agronomik parametrelerin bazılarında azalma görülürken, %33 sulama dozunda teknolojik parametrelerde önceki yıldaki gibi artış olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen dendograma göre toleranslı ve hassas genotiplerin farklı gruplar oluşturduğu dikkati çekmiştir. Sonuç: İstanbul kekiği uçucu yağ bitkisi olarak kullanılan bir bitki olduğu için kısıtlı sulama imkanları olan bölgelerde rahatlıkla kullanılabilir. Bu bakımdan su kaynaklarının yetersiz olduğu ülkemizde geleceği olan bir bitkidir. Sera çalışmasında belirlediğimiz toleranslı bitkilerden C-548 nolu genotip dışında tüm genotipler tarla ve laboratuvar çalışmalarının sonuçları ile uyumlu bulunmuştur. Bu durum sera ön çalışmasının başarılı olduğunu göstermiştir. Ayrıca A-210, B-575, C-290, C-425, E-11 ve E-302 nolu genotipler kısıtlı sulama koşullarında kullanılabileceği saptanmıştır. Moleküler çalışma sonucunda OR9, OR10, OR12, OR40 ve OR44 primerlerinin genotipleri ayırmada diğer primerlere göre daha başarılı olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Origanum vulgare subsp. hirtum, Polietilen glikol, Uçucu yağ, Kuraklık, Moleküler genetik

KuraklıkMoleküler genetikOriganum vulgare+2
Uğur Tan
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00

Other supervisors