Theses supervised by Prof. Dr. Sait Bulut
11 theses · Fırat University, Akdeniz University
Tavşanlarda deneysel osteoartrit modelinde sığır amniyotik sıvısı ve hiyaluronik asidin eklem içi enjeksiyonlarının kıkırdak doku üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması
Bu deneysel çalışmada tavşanların genu eklemlerinde oluşturulan osteoartritis (OA) modelinde sığır amniyotik sıvısının kıkırdak doku üzerinde oluşturacağı etkilerin araştırılması ve hiyaluronik asit ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada 21 adet tavşan kullanılmış olup, sağ dizlerinin ön çapraz bağları OA oluşturmak amacıyla kesildi. Tavşanlar 4 hafta sonra rastgele 3 eşit gruba ayrıldı. Birinci grup tavşanlara birer hafta ara ile 3 kez eklem içi 0.5 mL sığır amniyotik sıvısı (SAS), ikinci grup tavşanlara birer hafta ara ile 3 kez eklem içi 0.5 mL hiyaluronik asit (HA) enjekte edildi. Üçüncü grup tavşanlar ise kontrol grubu (KONT) olarak ayrıldı ve herhangi bir uygulama yapılmadı. Tüm deneklerin operasyona alınmadan önce ve operasyonu takiben 30, 90 ve 120. günlerde sağ genu eklemlerinin posterio-anterior ve medio-lateral pozisyonda radyografileri alındı. Alınan radyografilerin radyolojik değerlendirmesi Kellgren- Lawrence skorlaması kullanılarak yapıldı. SAS ve HA gruplarında daha çok 2 ve 3. evre bulgular görülürken, KONT grubunda 3 ve 4. evreler görüldü. En son uygulanan eklem içi enjeksiyondan 12 hafta sonra bütün tavşanlar kas içi yüksek doz anestezik madde uygulanarak ötenazi edildi. Femur ve tibia eklem yüzleri Mankin skorlaması kullanılarak ayrı ayrı histopatolojik olarak değerlendirildi. Değerlendirme sonucunda femur eklem kıkırdağı SAS grubu ortalaması 4.85; HA grubu ortalaması 5.00; KONT grubu ortalaması 11.71 olarak hesaplandı. Tibial eklem yüzünün SAS grubu ortalaması 5.00; HA grubu ortalaması 5.14; KONT grubu ortalaması 9.57 olarak tespit edildi. Bu değerlendirmelere ek olarak grupların hem femoral hem de tibial eklem yüzleri kaspaz-3, kaspaz-8 ve MMP-13 kullanılarak immunohistokimyasal olarak değerlendirildi. SAS ve HA grubunda zayıf-orta şidette ve %30-40 boyanma gözlenirken, KONT grubunda şiddetli ve %60-70 oranında boyanma görüldü. OA'nın ileri derecede olduğununun bir göstergesi olan apoptozis (programlı hücre ölümü) yüzdesinin, kontrol grubunda diğer gruplara göre yüksek olduğu tespit edildi. Alınan sonuçların istatistiksel değerlendirilmesinde Mann-Whitney U Testi kullanıldı. Tüm istatistiksel sonuçlarda SAS ve HA grupları arasında anlamlı bir fark bulunmazken KONT grubu ile aralarında ileri derecede önemli fark bulundu (P<0.01). Sonuç olarak, büyüme faktörlerinden zengin inert bir sıvı olan SAS'ın, tavşan deneysel OA modelinde kıkırdak dokudaki dejeneratif değişikliklere karşı koruyucu etkisinin olması nedeniyle kıkırdak koruyucu tedavi ajanlarına alternatif olabileceği kanısına varıldı.
Fen bilimleri öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB) öz-yeterlik inançları ile mesleki kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmada fen bilimleri öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik alan bilgisi öz-yeterlik inançları ile mesleki kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve bu ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılı içerisinde Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Lisans Programı'nda öğrenim görmekte olan 202 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma verileri Canbazoğlu-Bilici vd., (2013) tarafından geliştirilen "TPAB Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği" ve Cabı ve Yalçınalp (2013) tarafından geliştirilen "Öğretmen Adaylarına Yönelik Mesleki Kaygı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler SPSS-22 paket programı ile analiz edilmiş ve elde edilen veriler üzerinde t-Testi ile Varyans Analizi uygulanarak ulaşılan bulgulara ait yorumlara yer verilmiştir. Araştırma sonucunda fen bilimleri öğretmen adaylarının TPAB Öz-Yeterlik İnanç ölçeğine ilişkin ortalamalarının genel olarak orta düzeyde olduğu, Mesleki Kaygı ölçeğine ilişkin ortalamalarının ise "kısmen kaygılanıyorum" düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. TPAB Öz-Yeterlik düzeyleri ile cinsiyet değişkeni açısından anlamlı bir fark bulunmazken; sınıf seviyesi ve günlük internet kullanım süresi değişkenleri açısından anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Mesleki kaygı düzeyleri ile cinsiyet, sınıf seviyesi ve günlük internet kullanım süresi değişkenleri açısından incelendiğinde ise anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Fen bilimleri öğretmen adaylarının TPAB öz-yeterlik inanç düzeyleri ile mesleki kaygı düzeyleri arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik bilgi düzeyleri, farkındalık ve kaygılarının incelenmesi
Bu araştırmada öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik bilgi düzeyleri, farkındalık ve kaygıları incelenmiştir. Araştırmada nedensel karşılaştırmalı tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini Fen Bilgisi Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği ve İlköğretim Matematik Öğretmenliği bölümüne kayıtlı toplam 752 öğretmen adayından oluşmaktadır. Çalışmada "Küresel İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalık Ölçeği", "İklim Değişikliği Bilgi Testi" ve "İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik bilgi düzeyleri, farkındalık ve kaygılarının cinsiyet ve çevre dersi alma değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için bağımsız örneklem t-testi analizi, GANO, bölüm, sınıf, mezun olunan lise türü ve yaşanılan yer değişkenleri için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve betimsel analiz yapılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda öğretmen adaylarının küresel iklim değişikliğine yönelik farkındalık ölçeğinin birinci alt boyutu olan doğal ve beşeri ortama etkilerinin çevre dersi alma, bölüm, mezun olunan lise türü, yaşanılan yer ve sınıf değişkenine göre anlamlı bir farkın olduğu tespit edilmiştir. Farkındalık ölçeğinin ikinci alt boyutu olan küresel organizasyonlar ve anlaşmalara ilişkin farkındalıklarının çevre dersi alma, bölüm ve sınıf değişkenine göre anlamlı bir farkın olduğu tespit edilmiştir. Farkındalık ölçeğinin dördüncü alt boyutu olan enerji tüketimi ilişkisinin GANO değişkeni açısından anlamlı bir farkın olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik bilgi düzeyleri incelendiğinde bölüm, GANO ve sınıf değişkenlerine göre anlamlı bir farkın olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik kaygıları incelendiğinde cinsiyet, çevre dersi alma, bölüm ve GANO değişkenleri açısından anlamlı bir farkın olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik bilgi düzeyleri, farkındalık ve kaygıları incelenlendiğinde farkındalıklarının, kaygı ve bilgi düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Robotik destekli mühendislik tasarım tabanlı 2E-STEM eğitiminin bilgi işlemsel düşünme ve girişimcilik özelliklerine etkisi
Bu araştırmada, robotik destekli mühendislik tasarım tabanlı 2E-STEM eğitiminin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilgi işlemsel düşünme ve girişimcilik özelliklerine etkisi incelenmiştir. Deneysel araştırma desenlerinden statik grup ön test-son test deseninin kullanıldığı çalışmada nicel verilerin yanı sıra eğitim sürecinin betimlenmesi amacıyla nitel veriler toplanmıştır. Çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz döneminde Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 4. sınıf fen bilgisi öğretmen adayları (57 kişi) oluşturmaktadır. Deney grubunda 31 kişi, kontrol grubunda ise 26 öğretmen adayı bulunmaktadır. Deney grubunda araştırmacı tarafından geliştirilen (robotik destekli mühendislik tasarım tabanlı) E+E-STEM disiplinleri ile uygulamalı çevre eğitimi gerçekleştirilirken, kontrol grubunda ise genellikle tercih edilen yöntemlerle teorik çevre eğitimi gerçekleştirilmiş olup araştırma 11 hafta sürmüştür. Veri toplama aracı olarak "Bilgi İşlemsel Düşünme Ölçeği", "Girişimcilik Ölçeği", "Etkinlik Kağıtları", "Bireysel Gelişim Notları", "Proje Sonuç Raporları" ve "Örnek Proje İnceleme Formu" kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde bağımlı örneklemler t-testi, ANCOVA ve MANCOVA gerçekleştirilirken nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz yapılmıştır. Süreç içerisinde deney ve kontrol gruplarının örnek çevre projelerini araştırma ve incelemeye yönelik ortak görevler gerçekleştirdikleri, bir projedeki olası aşamalar ve girişimci bir bireyin sahip olduğu/olması gereken özellikler hakkında bilgi sahibi oldukları gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra, deney grubunda ek olarak çevre problemlerinin disiplinler arası yapısı gereği disiplinler arası bakış açısıyla mühendislik tasarım tabanlı girişimci proje geliştirme sürecini kendilerinin deneyimledikleri ve bahsedilen becerileri kullandıkları bir eğitim ortamının oluştuğu tespit edilmiştir. Ayrıca deney grubundaki uygulamada doğrudan yer verilmese de bilgi işlemsel düşünme aşamalarının da süreç içerisinde kendiliğinden geliştiği görülmüştür. Çıkarımsal analize ilişkin bulgulara göre hem bilgi işlemsel düşünme hem de girişimcilik puanları ön test-son test karşılaştırmalarında son testler lehine bir artış gözlemlenmiş olup deney grubunda gözlemlenen artışların anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Hem bilgi işlemsel düşünme hem de girişimcilik puanları son test karşılaştırmalarında deney grubu son test puanları lehine puanlar arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Sonuç olarak, deney ve kontrol grupları karşılaştırıldığında bireylerin süreç içerisinde aktif rol aldığı uygulamalı eğitimlerin olmaması durumunda her ne kadar araştırma-sorgulamaya dayalı bir ortam oluşturulsa da bireyler bilgileri doğrudan deneyimleyemedikleri için beceri edinimleri ve gelişimleri yetersiz kalacaktır. Bu çalışmada geliştirilen robotik destekli mühendislik tasarım tabanlı 2E-STEM fikrinin kullanımı ile birlikte sürdürülebilir kalkınmayı çevresel (Çevre disiplini), sosyal ve ekonomik (Girişimcilik disiplini) boyutlarıyla göz bulundurarak robotik destekli mühendislik tasarım tabanlı disiplinler arası bir süreç aracılığıyla sürdürülebilir çevre için eğitim ortamları oluşturulabilir. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Kalkınma, Sürdürülebilir Çevre İçin Eğitim, 21. Yüzyıl Becerileri, E+E-STEM.
Meslek lisesi öğrencilerinin çevre ile ilgili kavramlar hakkındaki bilgi düzeyleri ve sürdürülebilir kalkınmaya yönelik tutumlarının incelenmesi: Antalya örneği
Bu çalışmanın amacı; meslek lisesi öğrencilerinin çevre ile ilgili kavramlar hakkındaki bilgi düzeyleri ile sürdürülebilir kalkınmaya yönelik tutum düzeylerini belirlemektir. Araştırmanın modeli, iç içe karma desene göre oluşturulmuş, nitel ve nicel araştırma desenleri bir arada kullanılmıştır. 2022-2023 eğitim öğretim yılında Antalya ili Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı ve Döşemealtı ilçelerinde belirlenen meslek liselerindeki 11. ve 12. sınıfta eğitim almakta olan 416 öğrenci ile çalışmanın örneklemi oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak Çimer ve Aydın (2018) tarafından geliştirilen, 0.806 güvenirlilik katsayısına sahip "Lise Öğrencilerinin Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği" ve sormaca tekniği ile hazırlanan 2 soru tablosu kullanılmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem T-Testi ve Tek Yönlü ANOVA testleriyle birlikte Betimsel İstatistik analizleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre çalışma grubunun sürdürülebilir kalkınmaya yönelik tutumlarının düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Bulgulara bakıldığında meslek lisesi öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik tutumları ile cinsiyetleri arasında herhangi bir anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sınıf düzeyine bakıldığında 11. sınıf öğrencilerinin ölçeğin olumsuz maddelerine verdikleri cevaplar 12. sınıf öğrencilerine göre daha yüksektir. Çalışma grubunun Lise Öğrencilerinin Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (LÖSKYTDÖ) olumsuz maddelerine verdikleri puan ortalamasının okumakta oldukları bazı alanlara, anne-baba eğitim düzeylerine ve içerik izleme sıklığına göre istatistiksel olarak farklılaştığı, ölçeğin olumlu maddelerine verdikleri puan ortalamasının okumakta oldukları bazı alanlara, baba eğitim düzeylerine ve içerik izleme sıklığına göre istatistiksel olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Soru tablolarına bakıldığında öğrencilerin %72.8 oranında Pestisit terimine "Hiç rastlamadım" cevabını verdiği, %65.4 oranında Etçil terimine "Açıklayacak kadar bilgim var" cevabını verdiği görülmektedir. Ayrıca Sürdürülebilirlik terimine öğrenciler %38.9 oranında "Açıklayacak kadar bilgim var" cevabını vermişlerdir. Çalışma grubunun ders kitabından öğrendiği 68 terim arasında en fazla oran Biyosfer terimi için %76.4, en az oran Biyokaçakçılık terimi için %45.7'dir.
Oyunlaştırılmış ters-yüz öğrenme modelinin ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarına, özerk öğrenmelerine ve fen öğrenme motivasyonlarına etkisi
Bu çalışmada, 'Oyunlaştırılmış Ters-Yüz Öğrenme' modelinin, 6. Sınıf ortaokul öğrencilerinin akademik başarıları, özerk öğrenmeleri ve fen öğrenme motivasyonları değişkenlerine etkisi olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim-öğretim yılında eğitimine devam eden, Antalya'nın Kepez ilçesinde bulunan bir devlet ortaokulunun 6. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen toplam 61 öğrenciden oluşan çalışma gurubunun, 31 kişilik grubu deney, 30 kişilik grubu ise kontrol grubunu oluşturmaktadır. Verilerin toplanması için ön test- son test denkleştirilmemiş kontrol gruplu deneysel desen benimsenmiştir. Çalışmada verilerin toplanması için, '6. Sınıf Kuvvet ve Hareket Ünitesi Akademik Başarı Testi' ölçeği, 'Özerk Öğrenme Ölçeği', ' Fen Öğrenme Motivasyon Ölçeği' araçlarından yararlanılmıştır. Çalışmada kullanılan bu ölçeklerin her bir alt boyutuna ve genel puanına ilişkin ortalama, standart sapma ve çarpıklık değerleri deney ve kontrol grupları için hesaplanmış ve verilerin normal dağılıma uygun olduğu tespit edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde bağımsız gruplar arası t-testi ve bağımlı gruplar arası t-test teknikleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, Kuvvet ve Hareket Ünitesi Akademik Başarı son test ortalamaları ön test ortalamalarına göre, deney grubundaki öğrencilerin 3.36 puanlık anlamlı bir artış gösterirken, aynı ölçeğin kontrol grubu öğrencileri son test ortalamaları ön test ortalamalarına göre 1.56 puanlık bir artış göstermiş ve deney grubu lehinde daha fazla artış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak, Kuvvet ve Hareket Ünitesi Akademik Başarı testinin son test sonuçları incelendiğinde, yapılan uygulamaların deney grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel anlamda bir fark oluşturmadığı tespit edilmiştir. Özerk Öğrenme Ölçeğinin Ders Çalışma Alışkanlıkları alt boyutu son test sonuçları incelendiğinde, deney grubunun kontrol grubuna göre pozitif yönde anlamlı bir fark gösterdiği, buna karşılık, Genel puanlarının ve Bağımsız Öğrenme alt boyutunun son test sonuçları incelendiğinde deney ve kontrol grubuna göre anlamlı fark göstermediği tespit edilmiştir. Fen Öğrenme Motivasyon Ölçeği Genel puanları ve İçsel Motivasyon, Kariyer Motivasyonu, Öz Kararlılık alt boyutları son test sonuçları incelendiğinde, deney grubunun kontrol grubuna göre pozitif yönde anlamlı bir fark gösterdiği buna karşılık, Öz Yeterlilik ve Not Motivasyonu alt boyutlarının son test sonuçları incelendiğinde deney ve kontrol grubuna göre anlamlı fark göstermediği tespit edilmiştir.
Durumlu öğrenme kuramı ve bilişsel çıraklık yaklaşımı ile ilgili yayınlanmış çalışmaların incelenmesi (1990-2020 arası)
Bu araştırmada, 1990-2020 yılları arasında yayınlanan durumlu öğrenme, bilişsel çıraklık ve koçluk kavramları ile ilgili yayınlanmış doktora ve yüksek lisans tezleri incelenmiştir. Çalışma sistematik derlemedir. Araştırmada veri toplama tekniği olarak doküman analizi kullanılmış, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği seçilmiştir. Araştırma evrenini YÖK Tez'de yayınlanan durumlu öğrenme, bilişsel çıraklık ve koçluk anahtar kavramlarından en az birini içeren 79 tez oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi olarak amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği kullanılmıştır ve bunun sonucunda tam sayıma ulaşılmıştır. Verilerin toplanıp sınıflanmasında araştırmacı tarafından oluşturulmuş "Yayın Sınıflama Formu" kullanılmıştır. Form, tez künyesi (Çalışmanın türü "Doktora tezi-Yüksek lisans tezi", yıl, yayınlandığı üniversite, yazarın cinsiyeti), odakta olan disiplin, araştırma yaklaşımları (Nicel, nitel, karma), araştırma yöntemleri (Deneysel/deneysel olmayan, etkileşimli/etkileşimsiz, karma) veri toplama araçları (Anket/ölçek, başarı testi, tutum/algı/kişilik/yetenek testleri, görüşme (Mülakat), gözlem, alternatif değerlendirme araçları, doküman), örneklem büyüklükleri, örneklem türü (Öğrenci, öğretmen, öğretmen adayı, diğer) ve kademeleri (Okulöncesi, ilköğretim, ortaöğretim, üniversite), veri analiz yöntemleri (Nicel, nitel) olmak üzere toplamda 6 kısımdan oluşmaktadır. Elde edilen veriler doktora ve yüksek lisans tezleri olmak üzere ayrı ayrı tablo ve grafikler ile ortaya konmuştur. Elde edilen bulgulara göre, incelenen kavramlarla ilgili yapılan tez çalışması sayısının yıllara göre artış gösterdiği, kadın araştırmacıların erkek araştırmacılara oranla daha fazla tez çalışmasında bulunduğu, tezlerde odak disiplinin eğitim ve öğretim ağırlıklı olduğu, doktora ve yüksek lisans tezlerinde en çok nicel yaklaşımların ve anket/ölçek veri toplama araçlarının kullanıldığı, yüksek lisans tezlerinde en çok nicel/deneysel olmayan araştırma yöntemlerinin ve anova/ancova veri analiz yönteminin kullanıldığı, doktora tezlerinde en çok nicel/deneysel araştırma yöntemlerinin ve ortalama/standart sapma veri analiz yöntemi kullanıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Fen bilimleri dersinde uygulanan STEM etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl beceri düzeyleri, fen başarıları ve fen dersine yönelik motivasyonlarına etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada, 8. sınıf Fen Bilimleri dersi "Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi ünitesinde" stem etkinliklerinin öğrencilerin 21.yüzyıl beceri düzeyleri, fen dersini öğrenmeye yönelik motivasyonları, fen akademik başarıları üzerindeki etkileri ve öğrencilerin görüşlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılında Antalya ilinde aynı eğitim bölgesinde yer alan iki ayrı devlet okulunda kolay örneklemle seçilmiş çalışma gruplarıyla ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen ve katılımcı görüşlerinin betimsel analizinin yapıldığı karma yöntemle yürütülmüştür. Nicel veriler 21.yy becerileri ölçeği, fen öğrenme motivasyon ölçeği, canlılar ve enerji ilişkileri akademik başarı testiyle nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Verilerinin analizi SPSS.26 programında yapılmıştır. Normal dağılım gösteren değişkenlerde iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında T testi, iki bağımlı grubun karşılaştırılmasında eşleştirilmiş T testi; normal dağılım göstermeyen değişkenlerde iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi, iki bağımlı grubun karşılaştırılmasında Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama, standart sapma ve medyan değerleri ile verilmiştir. Nitel veriler tema ve kod analizleriyle incelenmiştir.21.yy. becerileri ölçeği alt boyutlarında deney grubu katılımcılarının ön test ve son test puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Fen öğrenme motivasyon ölçeği ve alt boyutlarında deney grubu katılımcıların ön test ve son test puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Başarı testinde ön test ve son test puanlarında deney ve kontrol grubunda son test puan ortalamasının ön test puan ortalamasından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Katılımcılarla uygulama sonrası yapılan görüşmelerde öğrencilerin 21. yy. becerileri, fen motivasyonuve akademik başarı konularında farklı görüşlere sahip oldukları tespit edilmiştir.
Hayat Bilgisi ve Fen Bilimleri ders kitaplarının çevre kazanımları açısından incelenmesi
İnsanlar yaşam faaliyetlerini sürdürmek, nesillerinin devamlılığı ve bu sürecin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi için etkileşim halinde bulundukları çevrenin olanaklarını, sahip olduğu özellikleri tanıyıp, çevreleri ile barışık yaşamayı öğrenmelidir. Birlikte bir bütün olduğumuz sistemin herhangi bir yerinde oluşacak aksaklık, sistemi oluşturan diğer unsurların doğrudan olumsuz etkilenmesine zemin hazırlayacaktır. Bundan dolaydır ki etkileşim halinde bulunduğumuz mikro sistemden makro sisteme kadar, sistemin bütün öğelerini bilmek ve tanımak çok önemlidir. Bilinmeyen, tanınmayan bir unsurda meydana gelinecek sıkıntının ne olduğu, nasıl çözüleceği, olması gereken ile olmaması gereken fark edilmediği için sistemin, oluşacak küçük bir sorunun bile ilerde büyüyüp dağ gibi karşımıza çıkıp, geri dönüşümü imkânsız sorunlar haline gelmesi kaçınılmaz bir sondur. Küçük problemlerin büyük felaketlere dönüşmemesi için bireylerin öncelikle kendi özelliklerini her yönden öğrenmesi, tanıması gerekir. Daha sonra etkileşim halinde bulunduğu mikro ve makro düzeyde çevreyi doğal haliyle tanıyıp buna göre şekil almalıdır. Geçmişten günümüze yaşanan onca felaket ve yok oluş, bizlere sistemde oluşacak en küçük sorunun bile şakası olmadığının göstergesidir. Bu bağlamda, bizlerin ve gelecek kuşakların kendini, çevreyi sevme, koruma, tanıma, bilinç kazanma, çevre sorunlarını fark edip bunlara neden olan unsurların ortadan kaldırılabileceklerin kaldırılması, kaldırılamayacak olanların ise asgari düzeye indirilmesi için eğitilmesi gerekmektedir. Eğitim girdilerinin süreç içerindeki etkileşimleri oluşacak çıktıların kalitesini ve değerini etkiler. Bundan dolayıdır ki eğitilen bireyler süreç içerisinde çevre değerleri ile iyi harmanlanıp, şekil verilmelidir. Çevreye karşı duyarlı yetiştirilen bireylerin, çevresini sevme, koruma içgüdüleri içinde çevrede oluşabilecek en ufak sorunu fark edip buna derhal çözüm bulması beklenmektedir. Çevre ve o çevrede yaşayan diğer canlılara karşı olumlu tutum kazandırılabilmesinde formal eğitimler sürecinin olmazsa olmazı olan öğrenim programlarının somutlaştırılmış hali olan yazılı kaynaklarda amaçlanan ve öğretilmek istenen içerik, büyük bir önem arz etmektedir. Çünkü ders kitaplarında bulunan bu içeriklerin ne şekilde verildiğin bireyde öğrenilenlerin davranışa dönüştürme becerisini etkileyecektir. Bu tez, ilköğretim Hayat Bilgisi (1, -3. sınıf) ve Fen Bilimleri( 3, -8. sınıf) dersi, 2019-2020 eğitim öğretim yılında öncelikli olarak okutulan ders kitaplarında çevre kazanımları açısından yerinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma çerçevesinde ders kitapları incelendiğinden örnekleme yapılmamıştır. Veriler, Hayat Bilgisi ve Fen Bilimleri dersi 2019-2020 eğitim-öğretim yılında öncelikli okutulan Hayat Bilgisi (1, -3. sınıf) ve Fen Bilimleri (3, -8. Sınıf) ders kitaplarından toplanmıştır. Ders kitapları http://www.eba.gov.tr/arama?q=ders%20kitaplar%C4%B1 linkinden ulaşıp, indirilip incelenmiştir. Araştırmada dokuz tane ders kitabı incelenmiştir. Kitap incelemesi yapıldığından veri toplama yöntemi doküman incelemesidir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, 2019-2020 eğitim- öğretim yılında öncelikli olarak okutulan Hayat Bilgisi ve Fen Bilimleri ders kitaplarında çevre içerikli kazanımlara yer verildiği, bunlarla ilgili görseller kullanıldığı, Hayat Bilgisi ders kitaplarında çevre ile ilgili belirli günler ve haftaların 3. sınıf Hayat Bilgisi ders kitaplarında daha fazla ele alındığı tespit edilmiştir. Çevre kazanımları, eğitimi ve sorunları ile ilgili Hayat Bilgisi ve Fen Bilimleri ders kitaplarındaki görsellerin öğrenilen konuyla bağlantılı olduğu belirlenmiştir.
Ters yüz eğitim modeliyle STEM etkinliklerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarına ve STEM eğitim yaklaşımına yönelik etkisi
Bu araştırma da ters yüz eğitim modeliyle uygulanan STEM etkinliklerinin öğretmen adayların öz yeterlilik inançları ve STEM eğitimi yönelimine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışma 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz döneminde Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği 4. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında tarafsız bir şekilde deney ve kontrol grubu oluşturularak deneysel bir çalışma yapılmıştır. Kontrol grubunda 35 öğretmen adayı, deney grubunda ise 39 öğretmen adayı yer almaktadır. Deneysel çalışma her iki gruba da 10 hafta devam etmiştir. Deney grubunda öğretmen adaylarına Tersyüz eğitim modeli ile STEM etkinlikleri yaptırılırken, kontrol grubunda geleneksel sınıf yaklaşımı ile STEM etkinlikleri yaptırılmıştır. Araştırma verileri 'Öğretmen Öz yeterlik İnanç Ölçeği' ve 'Entegre STEM Eğitimi Yönelim Ölçeği' ön test son test olarak uygulanmıştır. Son olarak uygulama boyunca tüm öğretmen adayları STEM etkinlik raporlarının yer aldığı dosyaları oluşturmuşlardır. Çalışmada ortaya çıkan bulgulara göre ters yüz eğitim modeli ile işlenen STEM etkinliklerinin deney grubu öğrencilerinde öz yeterlik inançları ve STEM öğretimi yönelimlerini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Araştırma da ters yüz eğitim ile uygulanan STEM etkinliklerini öğretmen adayları ilgi çekici ve merak uyandırıcı bulmuşlardır. Tüm öğretmen branşlarına hizmet içi eğitim de ters yüz eğitim modeli anlatılarak mesleki hayatlarında kullanılması kolaylaştırılabilir.
Meslek liselerinde verimliliği artırmaya yönelik öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi
Toplumların kalkınmasında eğitimin yadsınamaz gücü ile sosyoekonomik kalkınmada mesleki eğitimin kapsamı oldukça önem arz etmektedir. Mesleki eğitim sisteminde mesleki ve teknik eğitime yönelik toplumsal algı, akademik programların yoğunluğu, iş birliği fırsat ve imkânları, teknolojik donanımlar vb. ile ilgili yaşanan sorunlar ve yapılması gereken geliştirmeler olduğu eğitim değerlendirme raporlarında belirtilmektedir. Bu araştırmada, meslek liselerinde verimliliğin artırılabilmesi amacıyla öğretmen görüşleri değerlendirilmiştir. Nitel araştırma kapsamında gerçekleştirilen çalışmada fenomenolojik desen uygulanmış olup, araştırmanın örneklemini ise 2020-2021 eğitim-öğretim yılı Antalya ili Kepez ilçesindeki devlete bağlı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğretmenleri (15 kişi) oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak gerçekleştirilen araştırmada elde edilen veriler betimsel analiz tekniklerine uygun olarak kodlar ve temalar belirlenerek analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara bakıldığında; meslek liselerinde görev yapan öğretmenlerle gerçekleştirilen bu çalışma sonucunda; mesleki eğitim sisteminin başarısı, mesleki alan-dal programlarında verimlilik, eğitim-öğretim programları geliştirmeleri, ders verimliliği, öğretim materyalleri, fiziki kullanım alanları ve donanım, staj eğitimleri, sanayici-sektör iş birlikleri, projeler ve teknik geziler, okul yönetiminin tutumu, öğretmen ve öğrenci motivasyonu, okul-aile iş birliği gibi başlıklar altında çeşitli fikir ve öneriler elde edilmiştir. Mesleki Eğitim sisteminin kendisiyle ilgili olarak; liselere yerleştirme sisteminin sonucu olarak düşük puanlı öğrencilerin istemeden meslek liselerini tercih etmeleri, sınavla alımın olmaması, mesleğe uygun, nitelikli ve bu konuda hedefi olan öğrencilerin mesleki eğitime katılımının sağlanamaması, ortaokullarda da etkili bir mesleki ve akademik rehberlik sisteminin olmaması sonuçları dikkat çekerken, eğitim öğretim programlarında ise; müfredatların öğrenci seviyesine uygun ve güncel olacak şekilde çalışmalar yapılması, teknolojinin gerisinde kalınmaması, teorik kısımların azaltılıp uygulama saatlerinin arttırılması, yaparak yaşayarak öğrenmenin özellikle mesleki eğitim için oldukça önemli olduğu; başka bir boyutta da sosyoekonomik ve toplumsal sorunların yansımasının meslek liselerinde istenmeyen öğrenci davranışları ve okul aile iş birliğinin zayıflığı şeklinde kendini gösterdiği gibi görüşler elde edilmiştir. Alan ve dalların bölgenin ve ilin şartlarına uygun olarak güncellenmesi, döner sermaye sistemi kurularak üretim döngüsünün sağlanması, fiziki yapıların, donanım ve alt yapı eksikliklerinin giderilmesi, öğretmen eğitimleri, staj eğitimlerinin daha işlevsel olması, sanayici ve sektör iş birliklerinin arttırılmasının önemi sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçlar irdelendiğinde; ortaöğretim mesleki eğitim sisteminin bileşenlerinin incelenerek yenilenmesi ve geliştirilmesi, gereken alanlarda güncellemeler yapılması gerekliliği görülmektedir. Nitelikli ve kaliteli mesleki eğitim ile nitelikli öğrenci yetiştirilmesi, nitelikli iş gücü oluşturulması ile sosyoekonomik ve toplumsal kalkınmanın artırılması demektir. Nitelikli mesleki eğitimin de; istekli ve hedefe yönelik öğrenciler, tam donanımlı ve teknolojiyle entegre atölyeler, kendini sürekli geliştiren motivasyonu yüksek öğretmenler, destekleyici okul yönetimleri ve okul aile iş birlikleriyle gerçekleştirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Meslek Liseleri, Eğitimde Verimlilik, Öğretmen Görüşleri