Theses supervised by Prof. Dr. Selahattin Yumurtacı
13 theses · Yıldız Technical University
Plastik enjeksiyon kalıplarının onarım kaynağında tungsten elektrot ile koruyucu gaz altı kaynağı ve lazer kaynak parametreleri ve etkileri
Otomotiv ve beyaz eşya başta olmak üzere pek çok sektöre seri imalat ile ürün temini sağlayan plastik enjeksiyon parça üreticileri, sürekli gelişen teknoloji ile birlikte zorlu rekabet koşullarında varlıklarını devam ettirmek zorundadırlar. Bunu sağlayabilmenin en önemli ayaklarından biride maliyet, dolayısı ile kaynakların verimli kullanılmasıdır. Bu sebeple plastik enjeksiyon kalıplarında aşınma, kırılma vb. nedenlerle ortaya çıkan problemlerde hasar meydana gelen kalıp parçasının yenilenmesi yerine onarım kaynağı ile tamir edilmesi zaman, işçilik, maliyet ve hammadde kazanımı bakımından son derece önem kazanmaktadır. Bu çalışmada önce onarım işlemlerinde kullanılan TIG ve lazer kaynak yöntemleri hakkında bilgiler verilmiştir. Deneysel çalışmada ise DIN 1.2738 (EN:40CrMnNiMo8-6-4) plastik enjeksiyon kalıp çeliğinden hazırlanan numunlere TIG ve lazer kaynakları farklı parametreler seçilerek uygulanmış ve ortaya çıkan sonuçlar ITAB genişliği ve Vickers sertliği yönünden değerlendirilmiştir.
Otomotiv endüstrisinde uzaktan laser kaynağı ve konvansiyonel yöntemlerle karşılaştırılması
Endüstride giderek ağırlaşan rekabet koşulları, işletmeleri daha hızlı ve daha verimli üretim yöntemlerini ortaya koyma ve uygulama arayışlarına itmektedir. Kaliteden ödün vermeden, sürekli gelişim prensibi ile rekabet edebilir bir konuma gelebilmek ancak günümüz teknolojik olanaklarından yararlanarak mümkün olmaktadır. Uzaktan laser kaynak yöntemi, yapılan teknolojik çalışmaların sonucunda ortaya çıkan bir birleştirme yöntemi olup, konvansiyonel birleştirme yöntemlerine göre sahip olduğu üstünlüklerden ötürü başta otomotiv endüstrisi olmak üzere farklı birçok endüstriyel uygulamada tercih edilmektedir. Laser ışınını uzun odak mesafesinde iş parçalarına odaklayabilmesi üretim sistemlerine serbestlik katmakta aynı zamanda hızlı bir yöntem olmasından ötürü zamandan tasarruf edilmesini sağlamaktadır. Bu tez kapsamında, uzaktan laser kaynak yönteminin esasları, avantajları ve uzaktan kaynak yönteminin alt sistemleri ayrıntılı olarak incelenmiş, bunun yanında konvansiyonel birleştirme yöntemleri ile karşılaştırması yapılmıştır. Yöntemin endüstriyel uygulamasını incelemek amacı ile FORD OTOSAN firmasında kullanılan uzaktan laser kaynak sistemi ele alınmıştır.
MAG kaynağında özlü tel elektrod tipinin kaynak dikişi özelliklerine etkisinin incelenmesi
MAG kaynağının diğer kaynak yöntemlerine kıyasla üstünlüklerinden dolayı günümüz endüstrisindeki kullanım oranı giderek artmaktadır ve MAG kaynak yönteminde tel elektrod tipi seçimi çok önemli bir husustur. Uygun tel elektrod seçimi, uygun koruyucu gaz kullanımı, yeterli ve kaliteli işçilik neticesinde ortaya çıkan kaynak metalinin bileşimi, gerekli ve belirli mekanik ve fiziksel özellikleri karşılamalıdır. Bu çalışmada, MAG kaynağında özlü tel elektrod tipinin kaynak dikişi özelliklerine etkisi incelenmiştir.Deneylerde ana metal olarak St 52 yapı çeliği, koruyucu gaz olarak rutil ve bazik özlü tel elektrod kullanıldığında %100 CO2 gazı kullanılmıştır. Farklı tipte özlü tel elektrodların, aynı malzeme üzerinde kaynak dikişinin mekanik özelliklerine etkilerini saptamak amacıyla çekme, sertlik, çentik darbe, kök-yüz eğme deneyleri yapılmıştır.
Otomotiv yan sanayindeki lazer uygulamalarında ortaya çıkan hataların analizi ve azaltma yollarının incelenmesi
İmalat sektörü, seri üretime dayalı, ekonomik ve güvenli bir çalışma ortamı sağlayan yeni imalat yöntemlerine ihtiyaç duymaktadır. Özellikle son yıllarda büyük bir gelişme gösteren ve seri üretime dahil olan lazer kaynak yöntemi, alışılagelmiş imalat yöntemlerine göre sahip olduğu avantajlar nedeniyle günümüz imalat sektörünün etkili ve giderek payını artıran yöntemlerinden birisi haline gelmiştir. Lazer kaynağının uygulama alanlarından birisi de, benzinli ve dizel araç sistemleri için ürün tedarik eden otomotiv yan sanayidir. Ürünler arasında dizel sistemler için enjektör gövdesi, enjektör iğnesi ve ayrıca benzinli sistemler için piezo enjektörler yer almaktadır. Lazer kaynağına tabi tutulan bu ürünlerin kaynak bölgeleri infrared sensörlü pyrometre adlı kameralarla incelendiğinde, delik ve boşluk gibi hatalara rastlanmaktadır. Kaynak prosesi sonucu ortaya çıkan bu hatalar ıskarta sayılarında da büyük artışlara neden olmaktadır. Bu tez çalışmasında öncelikle lazer kaynağı incelenecek, kaynak prosesi sonucu ıskartaya ayrılan hatalı parçalarda hata analizleri yapılarak, kaynak parametrelerinde yapılması gereken değişiklikler belirlenip hataların en aza indirilmesi ile kaynak kalitesinin araştırılması yapılacaktır. Anahtar Kelimeler: Lazer kaynak, benzinli enjektörler, kaynak parametreleri
Alüminyum alaşımlarının gaz altı kaynağında koruyucu gaz karışımlarının nüfuziyet ile diğer kaynak dikişi özelliklerine etkisi
Günümüz imalat sektöründe konstrüksiyonlarda hafiflik önemli bir sınırlayıcı faktör olarakyerini almaya başlamıştır. Özellikle otomotiv endüstrisinde üreticiler çok daha hafif , dahaekonomik , konforlu ve güvenli araçlar sağlamaya yönelik araştırmalar yapmaktadırlar. Buyüzden alüminyum gibi hafif malzemelerin kullanımı artmaktadır.Alüminyum kullanımının artması insanları en iyi üretim metotlarını bulmaya itmiştir.Buaraştırmanın amacı TIG kaynağında koruyucu gaz karışımlarının Alüminyum alaşımlarınaetkisine yöneliktir. 5005 Alüminyum alaşımı birçok araştırmacı tarafından tavsiye edilen TIGkaynak yöntemi ile kaynatılmıştır. Sırasıyla üç değişik gaz karışımı saf Argon , %67 Argon -%33 Helyum ve %33 Argon - %67 Helyum kullanılmıştır. Argon ve Helyumun gaz karışımoranları ile oynayarak TIG kaynağı ile kaynak dikişinin mekanik ve fiziksel özellikleriincelenmiştir. Numuneler mekanik olarak (gerilim ve mikro sertlik analizleri) ve fizikselolarak ( makro ve mikro yapı) Türkiye'nin önde gelen araştırma merkezlerinden biri olanTUB TAK`da analiz edilmişlerdir.Helyum miktarının artması ile kaynak yatağı , çekme gerilmesi ve penetrasyonun artışı veArgon miktarının artışı ile görülen mikro sertlik artışı araştırmanın önemli sonuçlarıdır.Sonuçlar dünyaca kabul edilen araştırmalara benzerlik göstermektedir.Anahtar Kelimeler : Koruyucu Gaz , Alüminyum Alaşımları , TIG KaynağıJUR :1. Prof. Dr. Selahattin YUMURTACI (Danışman) Kabul Tarihi: 15.09.20062. Prof. Nurullah GÜLTEK N Sayfa Sayısı: 823. Prof. Dr. Adem BAKKALOĞLUviii
Farklı metalsel malzemelerin sürtünme kaynağında, kaynak parametrelerinin dikiş özelliklerine etkisi
Bu tez çalısmasının amacı, demir ve demir dısı alasımlarının sürtünme kaynagı ile kaynak edilmesi isleminde, kaynak parametrelerinin dikis özelliklerine etkisinin incelenmesidir. Deney numunesi olarak bakır alasımı ( CuCrZr ) ve otomat çeligi ( 9SMn28 ) kullanılmıstır. Deneysel çalısmada devir sayısı sabit tutulup, sürtünme basıncı, sürtünme zamanı, yıgma basıncı ve yıgma zamanı degerleri degistirilerek dört parametre grubu kullanılmıstır. Her parametre grubu için çekme dayanımı ve mikrosertlik degerleri arastırılmıs olup, her grup için kaynak bölgesinin 3mm yakınındaki sıcaklık degerleri de ölçülmüstür. Elde edilen sonuçlar neticesinde, kaynak parametrelerinin kaynak baglantısının mekanik özellikleri üzerindeki etkisi açıklanmıstır. Anahtar Kelimeler: Sürtünme kaynagı, farklı metallerin kaynagı.
Paslanmaz çelik konstrüksiyonlarda oluşan distorsyonların etüdü
Günümüzde pek çok alanda kullanılan paslanmaz çeliklerin kaynağında karşılaşılan en büyük sorun distorsyonlardır. Paslanmaz çelikler yüksek ısıl genleşme katsayısına sahiptirler. Kaynaklı birleştirmelerde ortaya çıkan bölgesel sıcaklık artışları malzemede distorsyon adı verilen çarpılmalara neden olur. Bu çarpılmalar kaynak sırasında ortadan kaldırılamazsa, kaynak sonrasında büyük zaman kayıplarına ve işçilik maliyetlerinin artmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada, paslanmaz çeliklerin tanımından ve özelliklerinden bahsedilmiş, paslanmaz çeliklerde kullanılan kaynak yöntemleri incelenmiş ve kaynak sırasında oluşan distorsyonları azaltma yöntemleri araştırılmıştır. Paslanmaz çelik levhalar, farklı ağız açıları ve farklı parametrelerle kaynak edilerek, meydana gelen distorsyonlar incelenmiştir. Kaynak işlemi sırasında seçilen parametrelerin uygun olması çarpılmaları azaltacaktır. Ayrıca, geçici ısıl gerilmelendirme yöntemi ve çift taraflı kaynak uygulamaları ile çarpılmalar en aza indirilebilir ve hatta ortadan kaldırılabilir. Bu da maliyet ve zaman açısından büyük faydalar elde edilmesini sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Paslanmaz çelik, kaynak, kaynak yöntemleri, distorsyon.
Farklı malzemelerin sıcak basınç kaynağı ile birleştirilmesinde işlem parametrelerinin etkilerinin incelenmesi
Günümüzde giderek agırlasan rekabet ortamı isletmeleri yeni yöntemler arayısına itmektedir. Bilinen yöntemlerle birlestirilmesi zahmetli ve maliyetli olan malzeme çiftleri bu yöntemlerle hızlı, ucuz ve kaliteli olarak birlestirilebilmektedir. Bu çalısmada katı hal kaynagı yöntemlerinden biri olan sıcak basınç kaynagının endüstriyel uygulaması incelenmistir. Kaynak makinesi kullanılarak yapılan bu birlestirmedeki kaynak parametrelerinin birlesme kalitesine etkileri irdelenmistir. Ayrıca aynı noktaya uygulanabilen ve geleneksel bir yöntem olan Al- lehimi ile maliyet açısından karsılastırma yapılmıstır. Anahtar kelimeler : Sıcak basınç kaynagı.
MAG kaynağında elektrod tipinin (çıplak tel-özlü tel) kaynak dikişi özelliklerine etkisinin incelenmesi
MAG kaynagı sahip oldugu avantajları nedeniyle endüstrideki kullanım oranını giderek arttırmaktadır. MAG kaynagındaki en önemli noktalardan bir tanesi tel elektrod seçimidir. Bu yöntemde tel elektrod ve koruyucu gaz kombinasyonu sonucunda ortaya çıkan kaynak metalinin bilesimi, gerekli mekanik ve fiziksel özellikleri karsılamak zorundadır. Bu çalısmada, MAG kaynagında elektrod tipinin kaynak dikisi özelliklerine etkisi incelenmistir. Deneylerde ana metal olarak St 37 düsük karbonlu yapı çeligi, koruyucu gaz olarak %76 Ar + %20 CO2 + %4 O2 bilesimindeki karısım gazı, ilave metal olarak ise çıplak (dolu) tel elektrod ile rutil karakterli özlü tel elektrod kullanılmıstır. Farklı ilave malzeme kullanımının, kaynak dikisinin mekanik özelliklerine etkilerini saptamak amacıyla çekme ve sertlik deneyleri yapılmıs, daha sonra da makroskopik incelemeler yapılmıstır. Makroskopik incelemelerde kaynaklı numunelerin nüfuziyet derinlikleri ölçülerek farklı parametrelerin nüfuziyet üzerindeki etkileri arastırılmıstır. Anahtar Kelimeler: MAG kaynagı, nüfuziyet, çıplak teller, özlü teller.
Bakım ve onarım amaçlı dolgu kaynağının plastik enjeksiyon ve seramik kalıpçılığındaki uygulamaları
Gelisen teknoloji ve endüstriyel yapı içerisinde firmaların zorlu rekabet kosullarında varlık gösterebilmelerinde en önemli faktörlerden biri de maliyet olmaktadır. Yaygınlasan otomasyona karsılık, asınma nedeni ile tezgâhların durma süreleri, parça degistirme ve isçilik maliyetleri fiyat faktörünün payını sürekli arttırmaktadır. Asınmanın daha ileri zaman noktalarına ötelenebilmesi amacıyla yapılacak bakım kaynagı ve hasarlı parçanın yenisi ile degistirilmesi yerine uygulanacak onarım kaynagı, hammadde, isçilik, zaman ve dogal kaynaklar gibi üretim faktörlerinin etkin kullanımı ile maliyetlerin düsürülmesi açısından son derece önemli olacaktır. Yapılan bu tez çalısmasında ilk olarak kaynak islemi hakkında genel bilgi verilmis, bakım ve onarım amaçlı dolgu kaynagı tanımlanarak, kullanılan malzeme ve yöntemler açıklanmıstır. Kaynaklı onarıma geçmeden önce yapılması gereken analizler belirtilmis ve hasara neden olan faktörler üzerinde durulmustur. Deneysel çalısma bölümünde ise 40CrMnNiMo8-6-4 plastik enjeksiyon kalıp malzemesine TIG ve elle örtülü elektrodlarla ark kaynagı, X210Cr12 seramik kalıp malzemesine ise elle MIG, robotla MIG, TIG ve pülverize metal püskürtme yöntemleri uygulanmıstır. Elde edilen sonuçlar sertlik ve ITAB genisligi yönünden degerlendirilerek, karsılastırmalar yapılmıstır. Anahtar kelimeler: Dolgu kaynagı, kalıp malzemesi, kalıp tamiri
Demir(Fe) esaslı toz metal (TM) parçaların farklı kaynak yöntemleri ile birleştirilmesinde kaynak bölgesinin incelenmesi
Gelişen teknoloji ve endüstriyel yapı içerisinde firmaların zorlu rekabet koşullarında varlık gösterebilmelerinde en önemli faktörlerden biri de maliyet olmaktadır. Yaygınlaşan üretime karşılık yüksek oranda malzeme kullanımı ve yüksek enerji tüketimi, işçilik maliyetleri fiyat faktörünün payını sürekli arttırmaktadır. Bundan dolayı Toz Metalurjisi ( T/M ) karmaşık parçaları son boyuta getirebilmekte ve şekil verebilme özelliğine önemli ölçüde ekonomik yarar sağlamaktadır. Birleştirme işlemlerinin tamamı T/M ile üretilen parçalarada uygulanabilmektedir. Endüstride kullanılan Toz metal ( TM ) parçaların birleştirilmesinde kaynak yönteminin seçimi, TM parçaların yoğunluğuna bağlı olup birleştirimiş TM parçaların dayanımı direkt etkilemektedir.Yapılan bu tez çalışmasında ilk olarak T/M işlemi hakkında genel bilgi verilmiş olup kullanım alanlarından bahsedilmiştir. Demir esaslı TM parçaların imalinde kullanılan tozlar; özellikleri, üretim yöntemleri ve TM parçaların üretimi esnasında uygulanan aşamalar üzerinde durulmuştur. TM parçaların; kaynak edilebilirliği, kaynak yöntemlerinden bahsedilmiş ve TM parçalara uygulanan TIG, MIG ve örtülü elektrotla ark kaynağı yöntemleri uygulanmış; sertlik değerleri, ITAB, kaynak bölgesi incelenerek çekme deneyi uygulanarak elde edilen sonuçlar ile karşılaştırmalar yapılmıştır.Anahtar Kelimeler : Toz Metalurjisi, TIG Kaynağı, MIG Kaynağı, Ark Kaynağı
Otomotiv endüstrisinde uzaktan laser kaynağı ve konvansiyonel yöntemlerle karşılaştırılması
Endüstride giderek ağırlaşan rekabet koşulları, işletmeleri daha hızlı ve daha verimli üretim yöntemlerini ortaya koyma ve uygulama arayışlarına itmektedir. Kaliteden ödün vermeden, sürekli gelişim prensibi ile rekabet edebilir bir konuma gelebilmek ancak günümüz teknolojik olanaklarından yararlanarak mümkün olmaktadır. Uzaktan laser kaynak yöntemi, yapılan teknolojik çalışmaların sonucunda ortaya çıkan bir birleştirme yöntemi olup, konvansiyonel birleştirme yöntemlerine göre sahip olduğu üstünlüklerden ötürü başta otomotiv endüstrisi olmak üzere farklı birçok endüstriyel uygulamada tercih edilmektedir. Laser ışınını uzun odak mesafesinde iş parçalarına odaklayabilmesi üretim sistemlerine serbestlik katmakta aynı zamanda hızlı bir yöntem olmasından ötürü zamandan tasarruf edilmesini sağlamaktadır. Bu tez kapsamında, uzaktan laser kaynak yönteminin esasları, avantajları ve uzaktan kaynak yönteminin alt sistemleri ayrıntılı olarak incelenmiş, bunun yanında konvansiyonel birleştirme yöntemleri ile karşılaştırması yapılmıştır. Yöntemin endüstriyel uygulamasını incelemek amacı ile FORD OTOSAN firmasında kullanılan uzaktan laser kaynak sistemi ele alınmıştır.
MAG kaynağında özlü tel elektrod tipinin kaynak dikişi özelliklerine etkisinin incelenmesi
MAG kaynağının diğer kaynak yöntemlerine kıyasla üstünlüklerinden dolayı günümüz endüstrisindeki kullanım oranı giderek artmaktadır ve MAG kaynak yönteminde tel elektrod tipi seçimi çok önemli bir husustur. Uygun tel elektrod seçimi, uygun koruyucu gaz kullanımı, yeterli ve kaliteli işçilik neticesinde ortaya çıkan kaynak metalinin bileşimi, gerekli ve belirli mekanik ve fiziksel özellikleri karşılamalıdır. Bu çalışmada, MAG kaynağında özlü tel elektrod tipinin kaynak dikişi özelliklerine etkisi incelenmiştir.Deneylerde ana metal olarak St 52 yapı çeliği, koruyucu gaz olarak rutil ve bazik özlü tel elektrod kullanıldığında %100 CO2 gazı kullanılmıştır. Farklı tipte özlü tel elektrodların, aynı malzeme üzerinde kaynak dikişinin mekanik özelliklerine etkilerini saptamak amacıyla çekme, sertlik, çentik darbe, kök-yüz eğme deneyleri yapılmıştır.