Theses supervised by Prof. Dr. Songül Taş
14 theses · İnönü University
Murathan Mungan'ın Çador adlı eserinin çözümleyici yazın eleştirisi
?Murathan Mungan'ın Çador Adlı Eserinin Çözümleyici Yazın Eleştirisi? adını taşıyan bu çalışmada Mungan'ın imgesel bir dille kaleme aldığı Çador anlatısı ele alınmış, anlatı üç aşamada değerlendirilerek yüzeyden derine doğru ilerleyen bir araştırma sunulmuştur. İlk aşamada anlatı çözümlemesi verilerek yazın yapıtına daha geniş ve bir bütün olarak bakma olanağı sağlanmış, ikinci aşamada bütün parçalara ayrılarak sözcük anlambilim değerlendirmesi yapılmış ve son aşamada parçalara ayrılan metinden yeni bir bütün elde etmek gayesiyle eserdeki metafor kullanımı incelemeye alınmıştır. Çalışmanın en önemli bölümü olan ?metafor kullanımı?nda 12 metafor incelenmiştir, bu metaforlar; araba metaforu, yılan metaforu, yol metaforu, kadın metaforu, baba metaforu, söz metaforu, mezar metaforu, ölüm metaforu, burka metaforu, meczup metaforu, toz metaforu ve dağ metaforudur.Çağrışımsal bir eser olan ve bu özelliğiyle çoğul okumalara olanak tanıyan bir anlatı konumundaki Çador, bu özelliğinden ötürü araştırma konusu olmuş ve böylece yapıttaki en dikkat çekici unsur olan dil ve anlatımı incelemeye alınmıştır. Modern Türk edebiyatının son dönemdeki önemli temsilcilerinden Murathan Mungan'ın Çador yapıtı biçim ve içerik olmak üzere iki dilsel yönden araştırılarak, ufak bir dil malzemesinin yoğun bir anlam ve söyleyiş zenginliği ile sınırlarının nasıl genişleyebildiği gösterilmeye çalışılmıştır.
Nazlı Eray romanlarında yapı ve tema
Nazlı Eray, büyülü gerçekçilikle başladığı romanlarını biyografiye olan merakı/tutkusu sebebiyle büyülü belgesel gerçekçiliğe ya da kendi deyimiyle belgesel biyografik romana taşımıştır. Kurmacayı biyografi ile buluşturan yazar, eserlerinde ben dilini kullanır ve anlatıcının da yazarın hayatından parçalı bir şekilde otobiyografisini aktardığı görülür. Her ne kadar eserlerde yazarın parçalı otobiyografisini okumak mümkün olsa de çalışmada yazarın romanları muhteva, yapı ve olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman ve mekân, bakış açısı ve anlatıcı, dil ve üslup açısından incelenmiştir. Yazarın biyografiden ödünç aldığı yaşam hikâyelerini büyülü gerçekçilikle buluşturduğu kahramanlar, yoğun bir olay örgüsüne girer, zamanlararası bir geçiş yaşayıp değişik mekânlarda gezindikten sonra rüya anlatım formuyla anlatılırlar. Rüya anlatım formunun ve olayların akışının hızlılığı olay örgüsünün karmaşık ve yoğun olmasına neden olurken yazarın bir tez olarak savunduğu "neyin gerçek neyin rüya olduğunun" ayırımının yapılamayacağı bir bilinç bulanıklığı ile anlatılır. Yazarın illüzyon dünyası, tarih, sanat tarihi, tiyatro, müzik, sinema dünyasından ödünç aldığı kişiler, Türkiye atmosferinde buluşarak yazarın deyimi ile ünlü kişilerin yerli motifleri yaratılır. Eserlerde büyü ve fal önemli yer tutar. Anlatıcının geçmişi ve geleceği bakla falı, tarot falı ya da kahve falı ile anlatılırken fal, olayların çözümü amacıyla kullanılmaz sadece olayları, olanı gözler önüne serer, anlatım muğlaklığını devam ettirir. Okurunu büyülü dünyaya çağırmak isteyen yazar, sade, coşkulu ve açıklayıcı bir anlatım kullanarak yarattığı büyülü dünyayı gerçeklik ve kurmaca ile buluşturur. Anahtar Kelimeler: Nazlı Eray, büyülü gerçekçilik, otobiyografi, biyografi, roman
Dil bilgisi konularını sezdirerek öğretmede metin temelli dijital öykünün etkisi
Bu çalışmanın amacı, Dil Bilgisi Konularını Sezdirerek Öğretmede Metin Temelli Dijital Öykünün etkisinin incelenmesidir. Araştırmada, nicel ve nitel boyutlu karma yöntem, 2x3'lük (deney/kontrol grupları X ön test/son test/izleme testi) split plot desen kullanılmıştır. Böylece aynı konu üzerinde eş zamanlı olarak elde edilen nitel ve nicel veriler birbirini destekleyecek şekilde elde edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutu yarı deneysel modellerden ön test, son test, eşleştirilmiş kontrol gruplu desene göre tasarlanmıştır. Çalışmada araştırmacı tarafından geliştirilen "Dil Bilgisi Başarı Testi" ön test ve son test olarak deney ve kontrol grubuna uygulanmıştır. Ön test uygulanan deney grubu ile ders kitabında yer alan dijital öyküye dönüştürülen metin ve metin sonu dil bilgisi etkinlikler, metin temelli dijital öykü ile dil bilgisi konularını sezdirme çalışması sonrasında son test uygulamıştır. Ön test uygulanan kontrol grubu ile güncel Türkçe Öğretim Programında belirtilen yöntem ile ders kitabındaki metin okumuş, metin sonu dil bilgisi etkinlikleri yapılmış, dil bilgisi konusuna ilişkin son-test uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubu ön test, son test sonuçlarını analiz edilerek metin temelli dijital öykünün dil bilgisi başarasına etkisi belirlenmiştir. Uygulama sonrasında deney grubu öğrencileri ile dijital öykünün dersteki etkisi, dil bilgisi başarasına etkisi üzerine yapılan görüşme araştırmanın nitel boyutunu oluşturmaktadır. Ön test, son test sonuçlarının karşılaştırılıp uygulamaya yönelik öğrenci görüşleri alınarak elde edilen sonuçlar analiz edilip değerlendirilmiş, deney ve kontrol grubu son test Mann Whitney U Testi puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğu (etki büyüklüğü ise 0,60) belirlenmiş, böylece metin temelli dijital öykünün dil bilgisi konularını öğrenme başarısı üzerinde olumlu etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Dil Bilgisi Öğretimi, Metin Temelli Dil Bilgisi Öğretimi, Dijital Öykü, Dijital Öğretim, Eğitimde Dijital Dönüşüm
Yaratıcı drama yöntemiyle yapılandırılmış Türkçe derslerinin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme ve problem çözme becerisine etkisi
Yaratıcı drama etkinlikleriyle yapılandırılmış Türkçe derslerinin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme ve yaratıcı problem çözme becerilerinin etkisinin ne düzeyde olduğunu belirlemeyi amaçlayan bu çalışmada karma desen kullanılmıştır. Karma araştırma yönteminin yakınsak paralel modelinin kullanıldığı bu çalışmada nitel ve nicel veri toplama araçları kullanılmıştır. Verileri toplarken Torrance Yaratıcı Düşünme Testi, Yaratıcı Problem Çözme Becerisi Özellikleri Envanteri, araştırmacı günlükleri, öğrenci günlükleri, odak grup görüşmesi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda deney kontrol gruplu yarı deneysel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nitel boyuttaysa temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu Samsun'da yer alan Samsun Bilim ve Sanat Merkezi öğrencileri oluşturmaktadır. Bu öğrenciler BYF-1 (Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programı) grubu öğrencisidir. Araştırmanın deney ve kontrol grubu 16 öğrenciden oluşmaktadır. Uygulama süresince deney grubu öğrencileriyle yaratıcı drama temelli Türkçe dersleri işlenmiştir. Kontrol grubu öğrencileri bu süreç içerisinde kendi derslerine devam etmişlerdir. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nicel analizlerde parametrik olmayan testlerden Mann-Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre yaratıcı drama etkinlikleriyle yapılandırılmış Türkçe derslerinin özel yetenekli öğrencilerin sözel yaratıcılıklarını ve yaratıcı problem çözme becerilerini geliştirdiği belirlenmiştir. Ancak araştırma sonunda deney grubunda yer alan öğrencilerin şekilsel yaratıcılığın akıcılık, orijinallik, başlıkların soyutluğu ve zenginleştirme alt boyutları anlamlı düzeyde gelişirken erken kapamaya direnç ve yaratıcı kuvvetler listesi alt boyutları puanlarının anlamlı olarak gelişmediği görülmüştür. Son testten 5 hafta sonra uygulanan kalıcılık testi sonuçlarına bakıldığında sözel yaratıcı düşünme, şekilsel yaratıcı düşünme ve yaratıcı problem çözme becerisi puanlarının anlamlı düzeyde azalmadığı görülmüştür. Kontrol grubu öğrencilerinin şekilsel yaratıcılık, sözel yaratıcılık ve yaratıcı problem çözme becerileri ön test ve son testleri arasında anlamlı farklılık görülmemiştir.
Kelime ve dil bilgisi düzeyinin yedinci sınıf öğrencilerinde yazma becerisi ile ilişkisi
Bu araştırmada, kelime ve dil bilgisi düzeyinin yedinci sınıf öğrencilerinde yazma becerisi ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 2016-2017 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde Diyarbakır il merkezinde bulunan altı farklı okuldan toplam 515 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı bu araştırmada, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Kelime Bilgisi Başarı Testi ve Dil Bilgisi Başarı Testi ile Öyküleyici Metin Tamamlama Formu kullanılmıştır. Öğrencilerin yazdıkları metinler, araştırmacı tarafından geliştirilen Öyküleyici Metin Puanlama Anahtarı kullanılarak dört farklı puanlayıcı tarafından değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde, betimsel istatistiklerden ortalama, t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA); hipotez testlerinden regresyon ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Veriler, SPPS 21.0 veri analiz programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, araştırmaya katılan yedinci sınıf öğrencilerinin yazma becerilerinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin yazma becerilerinin "cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, kitap okuma sıklığı, okul öncesi eğitim alma ve evde kitaplık bulunma" değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği ortaya konmuştur. Öğrencilerin yazılı anlatım puanları ile Türkçe dersi notları arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yazma becerisinin kelime bilgisi ve dil bilgisi değişkenleri ile pozitif ve anlamlı bir ilişki içinde olduğu; değişkenler ile yazma becerisi arasındaki ilişkiye bakıldığında en güçlü ilişkinin kelime bilgisi değişkeninde olduğu belirlenmiştir.
Cemal Süreya'nın şiir estetiğinde poetik sadakat: Poetika ve şiir arasındaki mütekabiliyet
Poetikalar, şairlerin veya edebî toplulukların sanat anlayışlarını yansıtan metinlerdir. Şiir pratiği, poetikada dile getirilen düşünceler doğrultusunda şekillenir. Şiir estetiğinde tutarlılık ve sadakatten söz edebilmek, poetikanın şiirde karşılık bulabilmesiyle mümkündür. Poetika ve şiir arasında diyaloğu esas alan eleştirel bir okuma yöntemi, şairlerin poetikalarına sadakat düzeylerine ve şiirlerinin estetik temellerine ilişkin yeni ve özgün sonuçlar doğurabilir. "Cemal Süreya'nın Şiir Estetiğinde Poetik Sadakat: Poetika ve Şiir Arasındaki Mütekabiliyet" adlı bu çalışma, Cemal Süreya'nın poetikası ve şiirleri arasındaki denkliğin derecesini "poetik sadakat" kavramsallaştırması ekseninde incelemeyi konu edinir. İnceleme yoluyla, şairin poetikasına sadakatinin düzeyi ve şiir estetiğinin temelleri hakkında birtakım sonuçlara ulaşılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, poetika ve şiir arasında, yeri geldiğinde kronolojik örtüşmeyi de gözeten eleştirel bir okuma yöntemi esas alınmıştır. Çalışmanın giriş bölümü, poetika ve sadakat kavramlarından hareketle, "poetik sadakat" kavramsallaştırması üzerine temellendirilen teorik bir çerçeve sunmaktadır. Cemal Süreya'nın poetikası ve şiirleri arasındaki mütekabiliyetin düzeyi, bu teorik zemin üzerinde gelişen "Temel Konular Bağlamında Mütekabiliyet", "'Etkiler Ağı' Bağlamında Mütekabiliyet" ve "Merkezî Kavramlar Bağlamında Mütekabiliyet" adlı üç ana bölümde incelenmiştir. Bölüm başlıkları şairin ağırlıklı olarak üzerinde durduğu konulara göre belirlenmiştir. Dolayısıyla çalışma, mevcut poetika tasniflerine ait konu başlıklarını da içermekle beraber, temelde Süreya'nın poetik düşünceleri ve şiirleri ekseninde şekillenmiştir. Poetikası ve şiirleri bir arada değerlendirildiğinde, Süreya'nın, poetikasında dile getirdiği görüşlere çoğunlukla bağlı kaldığı görülür. Poetikası ve şiirleri arasında yer yer görülen uyumsuzluk ve çelişkiler ise onun "kişilik" ve "otorite karşıtlığı" üzerine temellenen şiir estetiğinin modernist karakterinden kaynaklanır. Poetikasını ve şiirlerini bir arada değerlendirmek, Süreya'nın sadece poetikasına sadakatini değil şiir estetiğinin temellerini de daha iyi anlamaya imkân verir. Anahtar Kelimeler: Cemal Süreya, poetika, şiir, poetik sadakat, mütekabiliyet.
Muzaffer İzgü'nün 1980-1990 yılları arasında yayımlanan çocuk kitaplarının kök değerler eğitimi açısından incelenmesi
Çocukların kitaplarla tanışma süreci, okumayı öğrenmeleriyle başlar. Zihinleri öğrenmeye açık olduğundan okudukları kitaplardan bazı söylemleri, tutumları, davranışları ve değerleri edinebilirler. Bu araştırma, Muzaffer İzgü'nün çocuk edebiyatı alanındaki eserlerini kök değerler eğitimi açısından incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma grubunu Muzaffer İzgü'nün 1980-1990 yılları arasında çocuk edebiyatı alanında verdiği yirmi çocuk kitabı oluşturmaktadır. Kitaplarda işlenen değerler belirlenip fişlenmiştir. Çalışmanın amacına uygun olarak nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Nitel verilerin çözümlenmesi sürecinde ise betimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Eserler 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan adalet, dostluk, dürüstlük, özdenetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik kök değerlerini içermeleri bakımından ve değerlerle ilişkili tutum ve davranışlara göre değerlendirilip incelenmiştir. Değerlerin belirlenmesi aşamasında bütün kitapların incelenmesinden önce kitaplardan seçili belirli metinler aracılığı ile araştırmacının belirlemeleri uzman görüşlerine sunulmuştur. Kitaplarda yer alan on kök değerin işlenme sıklığı belirlenmiştir. Her bir değer için ayrı tablolar oluşturulmuş ve elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler, doğrudan alıntılarla desteklenerek sunulmuştur. Araştırma sonucunda kitaplarda kök değerleri yansıtan 1103 ifade kaydedilmiştir. Kitaplarda en çok yer alan kök değerler "sevgi" "özdenetim" ve "yardımseverlik" olurken en az saptanan kök değerler "saygı" ve "vatanseverlik" olmuştur. Çalışmada, kitapların değerler eğitimi kapsamında kullanılabileceği belirtilmiş; fakat özellikle vatanseverlik değerine yeterince yer verilmediği için bu değerin etkin bir şekilde öğretilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Muzaffer İzgü, Değer, Kök Değer, Değerler Eğitimi, Çocuk Kitapları
Ters yüz sınıf modelinin öğrencilerin Türkçe dersindeki akademik başarı ve özyeterlik algılarına etkisi
Bu araştırmada ters yüz sınıf modelinin öğrencilerin Türkçe dersindeki akademik başarı ve özyeterlik algılarına etkisini incelemek ve öğrencilerin ters yüz sınıf modeli hakkındaki görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu Erdemli Akdeniz Ortaokulunda öğrenim gören 7. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Türkçe dersleri deney grubunda ters yüz sınıf modeliyle; kontrol grubunda ise düz sınıf modeli ile sekiz hafta boyunca işlenmiştir. Araştırmada nicel verilerin toplanmasında "Türkçe Dersi Akademik Başarı Testi" ve "Türkçe Dersi Özyeterlik Algısı Ölçeği"; nitel verilerin toplanmasında "Yarı Yapılandırılmış Öğrenci Görüşme Formu" kullanılmıştır. Analiz yöntemi olarak karışık ölçümler için iki yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel bulgulara göre ters yüz sınıf modelinin uygulandığı deney grubu öğrencilerinin Türkçe dersi akademik başarıları ile kontrol grubundaki öğrencilerin Türkçe dersi akademik başarıları arasında deney grubu lehine istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Araştırmada Türkçe dersi özyeterlik algı puanları da deney grubu lehine anlamlı bir biçimde artmıştır. Araştırmada elde edilen nitel bulguların, nicel bulguları desteklediği belirlenmiştir. Nitel bulgulara göre deney grubu öğrencilerinin ters yüz sınıf modeli hakkında olumlu görüş ve tutumlara sahip oldukları belirlenmiştir. Öğrencilerin ters yüz sınıf modeli hakkında "derse katılımı, ilgiyi ve başarıyı artırdığı; dersi anlamayı kolaylaştırdığı; modelin başka ders ve sınıf düzeylerinde de kullanılması gerektiği" yönünde görüşlere sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır.
Soru sorma eğitiminin 7. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine, üst bilişlerine ve akademik öz güvenlerine etkisi
Bu araştırmanın amacı, ortaokul 7. sınıf öğrencilerine verilen soru sorma eğitiminin öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerine, üst bilişlerine ve akademik öz güvenlerine olan etkisini incelemek ve öğrencilerin soru sormaya, üst bilişlerine ve öz güvenlerine yönelik görüşlerini belirlemeye çalışmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için araştırmada karma yöntem desenlerinden iç içe karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda "eşitlenmemiş ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel model" kullanılmıştır. Araştırmayla ilgili istatistiksel çözümlemelerde SPSS paket programından yararlanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin toplanmasında "Çocuklar için Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği, Okuduğunu Anlama Başarı Testi, Türkçe Dersi Akademik Öz Güven Ölçeği" ön test ve son test olarak kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise durum çalışması deseni kullanılarak içerik analizi yapılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında "Yarı Yapılandırılmış Öğrenci Görüşme Formu, Odak Grup Görüşme Formu, Haftalık Etkinlik Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Elde edilen nicel bulgulara göre soru sorma eğitiminin uygulandığı deney grubundaki öğrencilerin okuduğunu anlama başarıları ile kontrol grubundaki öğrencilerin okuduğunu anlama başarıları arasında deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Ancak üst bilişsel farkındalık ve akademik öz güven açısından gruplar arasında anlamlı farklılık elde edilmemiştir. Elde edilen nitel bulgulara göre ise deney grubundaki öğrencilerin soru sorma eğitimine yönelik olarak olumlu görüş ve izlenimlere sahip oldukları belirlenmiştir. Uygulamanın öğrencilerin soru sorma becerilerini geliştirdiği, dil becerilerinden en çok okuduğunu anlamaya katkısı olduğu, öğretim süreci açısından öğrencilerin derslere katılımını, derslere karşı ilgilerini ve akademik başarılarını arttırdığı böylelikle öğrencilere faydalı olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin en çok üst düzey basamaklara göre soru hazırlamakta ve cevaplamakta zorlandığı görülmüştür.
Dinleme üstbiliş strateji eğitiminin yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dinleme becerisine etkisi
Bu araştırmanın amacı, dinleme üstbiliş strateji eğitiminin yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dinleme başarı düzeyleri, dinleme üstbiliş farkındalık düzeyleri ve dinleme öz yeterlik düzeyleri üzerinde bir etkisi olup olmadığını araştırmaktır. Araştırmada ayrıca deney grubu öğrenicilerinin dinleme üstbiliş strateji eğitimine yönelik görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın modeli karma yöntemdir. Araştırmanın çalışma grubu, Gaziosmanpaşa Üniversitesi TÖMER'de eğitim gören A2 düzeyindeki öğrenicilerden oluşmaktadır. Araştırmada deney ve kontrol grupları yirmi beşer öğreniciden oluşmaktadır. Araştırmada deney grubuna 21 oturumdan oluşan dinleme üstbiliş strateji eğitimi uygulanırken, kontrol grubunda herhangi bir işlemde bulunulmamıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde SPSS 22 programından yararlanılmıştır. Analiz yöntemi olarak karışık ölçümler için iki yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda deneysel işlemin uygulandığı deney grubunda yer alan öğrenicilerin dinleme becerisi öz yeterlik düzeyleri, dinleme başarı düzeyleri ve dinleme üstbiliş farkındalık düzeyleri anlamlı biçimde artmıştır. Nitel veri analizinden elde edilen sonuçlara göre deney grubundaki öğreniciler, dinleme üstbiliş strateji eğitimi ile ilgili büyük oranda olumlu görüş bildirmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar alan yazındaki benzer araştırma sonuçlarıyla tartışılmış ve uygulayıcılara ve araştırmacılara birtakım önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Dinleme, Dinleme Üstbiliş Strateji Eğitimi, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi.
Masal ve destanlarımız dersinde üretken yapay zekâ destekli etkinliklerle öğrencilerin kök değerleri içselleştirme süreci
Bu araştırmanın amacı, Masal ve Destanlarımız dersinde üretken yapay zekâ destekli etkinliklerle öğrencilerin kök değerleri içselleştirme süreçlerini geliştirmektir. Araştırma, eylem araştırması olarak plânlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmanın uygulama süreci, 7. sınıf seviyesinde 28 öğrenci ile 7 hafta sürmüş ve süreç boyunca araştırmacı tarafından oluşturulan üretken yapay zekâ destekli 7 haftalık uygulama plânı kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda araştırmacı ders gözlem formları ve günlükleri, öğrenci günlükleri, üretken yapay zekâ destekli uygulama etkinlikleri, öğrenci ön görüşme ve son görüşme formları, komite günlükleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ise "Ortaokul Öğrencilerinin Kök Değerleri İçselleştirme Düzeylerini Belirleme Envanteri" ile araştırmacı tarafından derse yönelik geliştirilen "Tutum Ölçeği" ön test ve son test olarak kullanılmıştır. Nitel verilerin incelenmesinde içerik analizi ve tematik analizden yararlanılmıştır. Ayrıca Nvivo paket programı kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde ise SPSS kullanılmıştır Nitel veri analizinden elde edilen bulgular, eylem grubunda yer alan öğrencilerin uygulanan öğretim süreci sonucunda derse yönelik olumlu tutum geliştirdiklerini ve kök değerlere ilişkin algılarının anlamlı biçimde desteklendiğini ortaya koymuştur. Elde edilen nicel bulgulara göre ise üretken yapay zekâ destekli uygulama etkinlikleri, eylem grubunda yer alan öğrencilerin kök değerleri içselleştirmesinde ve derse karşı tutumlarında anlamlı bir farklılık yaratmıştır.
Cahit Uçuk'un çocuk romanları üzerine bir değerlendirme
Tez, Cahit Uçuk'un çocuklar için yazdığı yirmi bir çocuk romanının biçim ve içerik yönünden incelenmesi suretiyle oluşturulmuştur. İncelemede romanlardaki iletiler belirtilmiş ve romanların on iki yaş ve üstü çocukların seviyesine uygunluğu da değerlendirilmiştir.
Devlet tiyatrolarında sahnelenen yerli çocuk oyunları üzerine bir inceleme (2007-2008/2008-2009)
Tiyatro, insana hem kendisini hem de hayatı gösterme, akıl ve kalp yoluyla onu eğitme sanatıdır. İçinde barındırdığı unsurlarla insanı hem düşündürür hem de eğitir. Özellikle son dönemlerde önemi giderek artan öğrenci merkezli eğitim-öğretim stratejisi, tiyatro ve drama faaliyetlerinin kullanımını hemen her derste ön plana çıkarmıştır.Çocuklar oyun çağlarında, sokakta, evde, okulda hayal güçlerini kullanarak oyun oynarlar. Bu süreç içinde, ilkel bir tiyatroya da başlamış olurlar. Oynadıkları oyunun hem oyuncusu hem seyircisi niteliğinde olduğu düşünülen çocuklar bu durumun gelişkin hallerini sınıf temsillerinde veya tiyatro sahnelerindeki oyunlara yansıtırlar. Tiyatronun açmış olduğu yol ile çocuklar özgüven sahibi olurlar. Olaylara karşı bakış açılarında farklıklılar oluşur.Çocuk, okuldaki drama etkinlikleri ile eğlenerek öğrenmekte ve yaratıcılığını kullanarak hem bilişsel hem de duyuşsal manada mesafe kat etmektedir. Okuldaki drama etkinlikleriyle dört temel dil becerisini (okuma-yazma-dinleme-konuşma) geliştiren birey aynı zamanda toplumsal hayata da hazırlanmaktadır.Çocuklara yönelik olarak eser sergileyen en önemli kurumlardan bir Devlet Tiyatrolarıdır. Devlet Tiyatrolarının oynadığı çocuk oyunları, profesyonel anlamda ve nitelikli hazırlandığından çocukların gelişimi için büyük önem gösterebilir.Devlet Tiyatrolarının 2007-2008 / 2008-2009 sezonlarında sahnelediği 16 yerli çocuk tiyatrosu eseri bu çalışmada farklı boyutlarla değerlendirilmiştir. Eserler, ?Öz ve Biçim?, ?Dekor?, ?Zaman?, ?Kahramanlar ve İşlevleri?, ?Olay Dizisi?, ?Konuşma Örgüsü? ve ?İletiler? başlıklarıyla değerlendirmeye alınmıştır.Devlet Tiyatrolarının Milli Eğitim Bakanlığı ile yaptığı stratejik iş birliği, sergilediği oyunları daha geniş izleyiciye ulaştırmasını sağlamıştır. Bu stratejiye üniversitelerin Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören Türkçe Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği gibi bölümlerin dâhil edilmesi, hem öğretmen adaylarının meslekte kullanacağı teknikleri benimsemesi açısından hem de daha fazla çocuğun tiyatro ile buluşması yönünden büyük önem arz eder.
Beşinci sınıf Türkçe ders kitabındaki okuma metinlerinin okunabilirlik ve erdem-değer-eylem çerçevesi bakımından incelenmesi
Bu tez çalışmasında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (2024) kapsamında hazırlanan Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Ders Kitabı Türkçe 5. sınıf 1. ve 2. Kitap'ta yer alan okuma metinleri okunabilirlik ve Erdem- Değer- Eylem Çerçevesi bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın veri setini 2024- 2025 eğitim- öğretim yılında okutulan Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Ders Kitabı Türkçe 5. sınıf 1. ve 2. Kitap oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma modellerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veriler; belge inceleme yoluyla elde edilmiş, betimsel analiz yoluyla incelenmiştir. Analiz sürecinde veriler, alan uzmanı beş (5) araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir. Kodlayıcılar arasındaki güvenirliği belirlemek için Görüş birliği/(Görüş birliği+ Görüş ayrılığı)*100 formülü kullanılarak yapılan hesaplama sonucu kodlayıcılar arasında uyuşma oranı %94 olarak hesaplanmıştır. Araştırma bulgularına göre, Çetinkaya- Uzun formülüne göre incelenen metinlerin büyük çoğunluğunun "Eğitsel Düzey"de (8- 9. sınıf) okunabilirlik puanına sahip olduğu, bazı metinlerin ise "Engelli Düzey" (10- 12. sınıf) ve "Bağımsız Okuma" (5- 7. sınıf) düzeyinde yer aldığı görülmüştür. Ateşman formülüne göre ise metinlerin önemli bir kısmı "Kolay" düzeyde okunabilir bulunmuş, bunu "Orta Güçlük" düzeyindeki metinler takip etmiştir. Bu durum, ders kitabındaki metinlerin büyük ölçüde hedef kitle olan 5. sınıf öğrencilerinin okuma yeterliliklerine uygun biçimde hazırlandığını göstermektedir. Tüm temalar genelinde en fazla sorumluluk, saygı ve sevgi değerlerine yer verildiği görülmektedir. Buna karşılık, mahremiyet, temizlik ve dürüstlük değerleri ise en az yer verilenler arasında bulunmakta; bu durum bazı değerlerin ders kitabında ihmal edildiğini göstermektedir. Değerler eğitimi açısından çeşitlilik sağlanmış olsa da dengeli bir dağılımın olmadığı ve bazı değerlerin daha derinlemesine ele alınması gerektiği söylenebilir.