Prof. Dr. Yurdanur Dikmen danışmanlığındaki tezler
10 tez · Sakarya University, Kocaeli Health and Technology University
Yoğun bakım ve palyatif bakım veren hemşirelerde merhamet yorgunluğunun belirlenmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması
Giriş ve Amaç: Hemşirelerin bakım davranışının bir sonucu olan ve yine hemşirelerin bakım davranışını etkileyen merhamet yorgunluğunun, hastalar, hemşireler ve kurum için olumsuz sonuçları bulunmaktadır. Merhamet yorgunluğunun erken dönemde belirlenerek, baş etme stratejilerinin uygulanması olumsuz sonuçlarla karşılaşmamak için önemli görülmektedir. Bu araştırma, yoğun bakım ve palyatif bakım veren hemşirelerde merhamet yorgunluğunu belirlemek için bir ölçüm aracı geliştirmek, geliştirilen ölçüm aracının geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmak amacıyla planlandı. Gereç ve Yöntem: Karma desen kullanılarak metodojik tipte gerçekleştirilen bu araştırma, iki eğitim araştırma ve bir devlet hastanesinin yoğun bakım, palyatif bakım veren servislerinde çalışan 313 hemşire ile gerçekleştirildi. Ölçeğin madde havuzu 81 maddeden oluşturularak, uzmanın görüşüne sunuldu. Kapsam geçerliği sonucunda aday ölçek 45 maddeden oluşturuldu. Veriler, nitel yöntemde içerik analizi, nicel yöntemde ise normallik testleri, açımlayıcı faktör analizi, maksimum likelihood, varimax rotasyonu, Pearson Korelasyon testi, Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Katılımcıların %66'sının 26-31 yaş aralığında, %61'inin kadın, %94'ünün lisans mezunu olduğu belirlendi. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçekte toplam 27 madde ile fiziksel etki, çalışma koşulları, bakım, psikolojik etki, sosyal-manevi etki olarak 5 faktörlü yapı belirlendi. Ölçeğin kapsam geçerlik indeksi 0,79, toplam varyansı %41,498 madde-toplam test korelasyon değerleri 0,330 ile 0,673, Cronbach alfa güvenirlik katsayısının alt boyutlarda 0,613-0,827 arasında değiştiği belirlendi. Ölçek genelinde Cronbach alfa katsayı 0,782, omega 0,781 ve CR 0,830 olduğu hesaplandı. Sonuç: Yapılan analizler sonucu Yoğun Bakım ve Palyatif Bakım Veren Hemşirelerde Merhamet Yorgunluğu (MERY) Ölçeğinin yoğun bakım, palyatif bakım veren hemşirelerin merhamet yorgunluğu düzeylerinin belirlenmesinde kullanılmak üzere geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu saptandı.
Yönetici hemşirelerin hemşirelikte güç ve güçlenmeye yönelik algı ve deneyimleri: Niteliksel bir çalışma
GİRİŞ VE AMAÇ: Güçlendirme kaliteli bakım hizmeti sunma ve hemşirelerin mesleki gelişimi için önemlidir. Bu doğrultuda yönetici hemşirelerin güç ve güçlenmeyi nasıl algıladıkları kritiktir. Bu çalışma yönetici hemşirelerin hemşirelikte güç ve güçlenmeye yönelik algı ve deneyimlerinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Marmara bölgesinin doğusunda bulunan bir kamu hastanesindeki araştırmaya dahil olma kriterlerini karşılayan 15 yönetici hemşire oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Ocak 2023 – Haziran 2023 tarihleri arasında, yüz yüze bireysel derinlemesine görüşme yöntemiyle, "Kişisel Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tematik analiz kullanılmıştır. BULGULAR: Yönetici hemşirelerin güç ve güçlendirmeyi daha çok bilgi birikimi, deneyim ve yetkinlikle ilişkilendirdiği, hemşireleri güçlendirmeye yönelik onlara bilgi aktarımı yaparak rol model olmayı önemli buldukları belirlenmiştir. Yönetici hemşirelerin ihtiyaca yönelik çeşitli eğitim faaliyetleri düzenleyerek ve mesleki gelişimlerini destekleyerek hemşireleri güçlendirdiği belirlenmiştir. Yine yöneticiler tarafından maddi destek eksikliğinin, fiziki ortam yetersizliğinin, çalışma sisteminin yoğunluğunun, hemşirelerin bazı bireysel özelliklerinin ve yasal düzenlemedeki yetersizliklerin güçlendirme önünde bir engel olarak görüldüğü ortaya çıkmıştır. SONUÇ: Yönetici hemşirelerin, çalışan diğer hemşireleri güçlendirmeye yönelik önemli roller üstlendiği, beraberinde güçlendirmeye yönelik bazı uygulamalar kullandığı ancak çeşitli faktörlerin hemşirelerin güçlendirilmesi konusunda engel oluşturduğu görülmüş olup, yöneticilerin etkili bir mesleki güçlendirmeye ilişkin program ve stratejiler oluşturması gerekmektedir.
Sanal gerçeklik ile izletilen farklı görüntülerin flebotomi işlemi sırasında algılanan ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
GİRİŞ VE AMAÇ: Bu araştırma, gönüllü kan bağışçılarında flebotomi işlemine bağlı gelişen ağrı ve anksiyete üzerine sanal gerçeklik yoluyla izletilen farklı görüntülerin etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. GEREÇ YÖNTEM: Araştırma, Türk Kızılayı Zonguldak Kan Merkezi Müdürlüğü'ne bağlı birimlerde Haziran 2019-Aralık 2019 tarihleri arasında randomize kontrollü, tek kör, deneysel desende yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini araştırma sınırlılıklarına uyan, her bir çalışma grubunda 40'ar olmak üzere toplam 120 sağlıklı birey oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Görsel Kıyaslama Ölçeği" ve "Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri" kullanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen bireyler, blok randomizasyon yöntemi ile müdahale, plasebo ve kontrol gruplarına atanmıştır. Flebotomi işlemi esnasında sanal gerçeklik yolu ile müdahale grubuna soğuk ortam görüntüsü, plasebo grubuna sıcak ortam görüntüsü izletilirken kontrol grubuna standart uygulama yapılmıştır. BULGULAR: Flebotomi işlemi sonrasında bireylerin ağrı puan ortalaması müdahale grubunda 0.85±0.44, plasebo grubunda 2.35±0.55, kontrol grubunda 5.20±0.74 olarak, bireylerin anksiyete puan ortalaması müdahale grubunda 28.42±7.24, plasebo grubunda 29.22±5.93, kontrol grubunda 40.22±11.98 olarak belirlenmiştir. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda müdahale grubundaki bireylerin ağrı ve anksiyete puan ortalaması ile plasebo ve kontrol gruplarındaki bireylerin ağrı ve anksiyete puan ortalaması arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). SONUÇ: Gönüllü kan bağışı yapan sağlıklı yetişkin donörlerde, sanal gerçeklik yoluyla soğuk ortam görüntüsü izletilmesi, flebotomi işlemine bağlı gelişen ağrı ve anksiyete düzeylerini azaltmada etkin bir yöntem olarak bulunmuştur.
İlaç uygulamalarına yönelik geliştirilen mobil artırılmış gerçeklik uygulamasının hemşirelik öğrencilerinin ilaç uygulama beceri ve bilgi puanlarına etkisi
GİRİŞ VE AMAÇ: Bu çalışmada ilaç uygulamalarına yönelik geliştirilen mobil artırılmış gerçeklik uygulamasının hemşirelik öğrencilerinin ilaç uygulama beceri ve bilgi puanlarına etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmada öntest-sontest eşleştirilmiş kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılı Güz-Bahar Dönemi'nde Sakarya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde 54 öğrenci üzerinde uygulama gerçekleştirilmiştir. Öğrencilere "Birey Tanıtım Formu'', "Subkutan İlaç Uygulama Becerisi Değerlendirme Formu", "İntramüsküler İlaç Uygulama Becerisi Değerlendirme Formu", "İntravenöz İlaç Uygulama Becerisi Değerlendirme Formu", ''Parenteral İlaç Uygulamalarına Yönelik Bilgi Testi'' ve ''MAG Uygulamalarına Yönelik Görüş Anketi'' uygulanmıştır. Elde edilen verilere her bir ölçüme ilişkin puan dağılımlarının normal olup olmadığını belirlemek amacıyla çarpıklık (Skewness) ve basıklık (Kurtosis) katsayıları testi yapılmıştır Ayrıca Shapiro-Wilk testi kullanılmıştır. BULGULAR: Çalışmada geleneksel yollarla yapılan eğitimin öğrencilerin ilaç uygulamalarına yönelik beceri perfomans puan ortalamaları ve bilgi puan ortalamalarına olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir. Hemşirelik eğitiminde MAG uygulamalarına dayalı gerçekleştirilen ilaç uygulamaları öğretiminin ise öğrencilerin hem beceri performans puan ortalamaları hem de bilgi puan ortalamaları açısından geleneksel öğretime göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. SONUÇ: Çalışma sonucunda ilaç uygulamalarına yönelik geliştirilen mobil artırılmış gerçeklik uygulamasının hemşirelik öğrencilerinin ilaç uygulama beceri ve bilgi puanlarına olumlu yönde etkisi olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, İlaç Uygulama, İlaç Uygulama Beceri ve Bilgisi, Mobil Artırılmış Gerçeklik
Yoğun bakım hastaları için konfor kuramına göre yapılandırılmış destekleyici hemşirelik bakımı
GİRİŞ VE AMAÇ: Konfor kuramına göre yapılandırılmış hemşirelik girişimleri, hastaların konfor ihtiyacını karşılayarak, tedaviye olumlu yönde katkı sağlamaktadır. Bu araştırmada yoğun bakım hastalarının ortak konfor ihtiyaçları, tablet bilgisayar ve uzaktan görüntülü görüşme sistemleri gibi çeşitli materyallerle desteklenerek konfor kuramına göre yapılandırılmış ve hemşirelik girişimleri şeklinde hastalara uygulanmıştır. Hastalara uygulanan konfor kuramına göre yapılandırılmış hemşirelik girişimlerinin hastaların konfor seviyeleri ve algıladıkları çevresel stresör düzeylerine etkisinin incelenmesi planlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Kontrol (n:25) ve müdahale (n:25) gruplu deneysel desende planlanan çalışma, randomize kontrollü araştırma tasarımına uygun olarak 15.10.19-15.02.2020 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilk olarak yoğun bakım hastalarının ortak konfor ihtiyaçları tespit edilmiş ve buna yönelik yoğun bakım hastaları için konfor kuramına göre yapılandırılmış hemşirelik bakım planları oluşturulmuştur. Kontrol grubundaki hastalar standart yoğun bakım şartlarında takip edilirken, müdahale grubundaki hastalara yapılandırılmış hemşirelik girişimleri uygulanmıştır. Araştırmanın verileri "Hasta Tanılama Formu", "Genel Konfor Ölçeği" ve "Yoğun Bakım Ünitesi Çevresel Stresör Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken parametrik testlerden yararlanılmıştır. BULGULAR: Müdahale grubundaki hastaların GKÖ puan ortalamasının (142,28±10,84), kontrol grubundaki hastaların (111,36±13,34) puan ortalamasından anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p>0,05). Bunun yayında GKÖ ile negatif yönde ilişkisi olan YBÜÇSÖ'nin ortalama puanları müdahale grubunda 86,25±14,38 iken kontrol grubunda 111,80±14,25 olarak tespit edilmiş bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). SONUÇ: Araştırma bulgularına göre; yoğun bakım hastaları için konfor kuramına göre yapılandırılmış destekleyici hemşirelik bakımının, hastaların genel konfor düzeyini artırdığı ve yoğun bakımda algılanan çevresel stresörleri azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Konfor Kuramı, Hemşirelik Bakımı, Yoğun Bakım, Çevresel Stres, Radyo-Televizyon, Görüntülü Görüşme
Yatağa bağımlı hastalara bakım veren bireylere yönelik hemşire liderliğinde vaka yönetimi modeline temellendirilmiş aile destek programının geliştirilmesi ve etkisinin değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Evde bakım alan hasta ve yakınlarının bulundukları ortamda desteklenerek, sosyal yaşama ayak uydurabilmelerini sağlamak, toplumsal entegrasyonlarını gerçekleştirmek, bakıma gereksinim duyan bireyin aile üyeleri ve özellikle de bakım verici birey üzerindeki yükünü hafifletmek son derece önemlidir. Bu araştırmada, yatağa bağımlı olan hastalara bakım veren aile bireylerine yönelik hemşire liderliğinde vaka yönetimi modeline temellendirilmiş aile destek programının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma müdahale (n=13) ve kontrol (n=14) gruplu randomize kontrollü deneysel desende Mart 2020- Ocak 2021 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Müdahale grubunda bulunan bakım vericilere beş aşamalı hemşire liderliğinde vaka yönetimi modeline temellendirilmiş aile destek programı uygulanmış olup, kontrol grubunda yer alan bakım vericiler rutin izlemler doğrultusunda evde sağlık hizmetleri tarafından takip edilmiştir. Veriler "Hasta Bireyi Tanılama Formu", "Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi", "Bakım Verici Tanıtıcı Özellikler Formu", "Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği", "WHOQOL-BREF-TR Yaşam Kalitesi Ölçeği" ve "Aile APGAR Ölçeği" kullanılarak, girişim öncesi, girişim sonrası üçüncü ay ve altıncı ayda toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tekrarlı ölçümlerde ANOVA, çoklu karşılaştırma testi (Bonferroni), ki-kare testi kullanılmıştır. Bulgular: Müdahale ve kontrol grubunda yer alan bakım vericilerin bakım yükü, yaşam kalitesi ve aile işlevsellik düzeyi toplam puanları arasında grup, zaman ve grup*zaman etkileşimi açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Bakım verici bireylere yönelik oluşturulan hemşire liderliğinde vaka yönetimi modeline temellendirilmiş aile destek programının bireylerin bakım yükü, yaşam kalitesi ve aile işlevsellik düzeyleri üzerine olumlu etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Hemşirelik süreci öğretiminde ters-yüz eğitim modeline temellendirilmiş web destekli programın uygulanması ve kliniğe yansımasının değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Hemşirelik öğrencilerinin, profesyonel meslek hayatları boyunca kullanacakları hemşirelik süreci konusunun öğretimi oldukça önemlidir. Bu doğrultuda Z kuşağı göz önünde bulundurularak yenilikçi ve teknoloji tabanlı öğretim yöntemlerinin kullanımı kritiktir. Bu araştırma, hemşirelik süreci öğretiminde, ters yüz eğitim modelinin öğrencilerin problem çözme ile eleştirel düşünme becerilerine olan etkisinin ve bu model hakkındaki görüşlerinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmada karma yöntem yaklaşımı kullanılmış olup, açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında ön test-son test, randomize kontrol gruplu deneysel desen (n=46) yapılırken nitel kısmında ise durum çalışması ve fenomenoloji deseni (n=12) uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama işlemi Eleştirel Düşünme Eğilim Ölçeği, Problem Çözme Envanteri ve odak grup görüşme formu ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel verilerde bağımsız gruplar için t testi, bağımlı gruplar için t testi ve regresyon analizi kullanılırken, nitel verilerin analizinde tematik analiz kullanılmıştır. Bulgular: Ters-yüz eğitim modelinin öğrencilerin problem çözme ve eleştirel düşünme becerilerine olumlu katkı sağladığı belirlenmiştir. Yapılan odak grup görüşmeleri doğrultusunda kolaylaştırıcı olarak eğitici, kazanımlar, iyileştirilmesi gereken alanlar ve ters yüz eğitim modelinin kliniğe yansıması olmak üzere dört adet temaya ortaya çıkmıştır. Sonuç: Ters-yüz eğitim modeli hemşirelik öğrencilerinin problem çözme, eleştirel düşünme, kliniğe uyum, iletişim, özgüven ve kalıcılık becerilerine olumlu katkılar sağlamıştır. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik Eğitimi, Ters Yüz Eğitim Modeli, Hemşirelik Süreci Problem Çözme, Eleştirel Düşünme
Akıllı basınç yarası sınıflandırma sisteminin geliştirilmesi ve sistemi kullanan hemşirelerin deneyimlerinin incelenmesi
Giriş ve Amaç: Basınç yarası yönetiminde uygun ve etkin girişimleri zamanında gerçekleştirebilmek için, basınç yarasını tanılama ve sınıflandırma en öncelikli adımdır. Bu araştırmada, akıllı basınç yarası sınıflandırma sisteminin geliştirilmesi ve sistemi kullanan hemşirelerin deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada ilk olarak akıllı basınç yarası sınıflandırma sistemi geliştirilmiş olup, sistemi kullanan hemşirelerin deneyimlerinin incelenmesinde nitel araştırma yöntemi olan fenomenolojik desenden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu bir eğitim araştırma hastanesi yoğun bakım ünitesinde çalışan araştırmaya katılmaya gönüllü 19 hemşire oluşturmuştur. Veriler birey tanıtıcı özellikler formu, Teknolojiye Karşı Tutum Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak çevrimiçi görüşme platformunda yapılan bireysel görüşmeler ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde Max Qualitative Data Analysis (MAXQDA) Analytics Pro2020 programından destek alınmıştır. Bulgular: Tematik analiz sonucunda "akıllı basınç yarası sınıflandırma sistemi hakkında görüşler", "akıllı basınç yarası sınıflandırma sistemini kullanma" ve "akıllı basınç yarası sınıflandırma sistemi hakkında öneriler" olmak üzere üç ana tema belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmada hemşirelerin akıllı basınç yarası sınıflandırma sistemine yönelik çoğunlukla olumlu ifadeler kullandıkları belirlenmiştir. Bununla birlikte hemşireler sisteme yönelik bazı önerilerde bulunmuşlardır.
Hemşirelerin iş güvenliği farkındalıkları ile güvenli davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Araştırmada, hemşirelerin iş güvenliği farkındalıkları ile güvenli davranışları arasındaki ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, Burdur Devlet Hastanesi'nde Mayıs 2024 ile Temmuz 2024 tarihleri arasında görev yapmakta olan 359 hemşireden, gönüllülük esasına dayalı veri toplama yöntemi olan anket uygulamasında 242 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler için izin alınmış olup hemşirelerden veri toplamak için de çalışma öncesi kurumdan etik izin alınmıştır. Hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerine göre, iş güvenliği farkındalığında; yaş, cinsiyet, kurumda iş sağlığı ve güvenliği biriminin varlığı, iş kazası geçirme durumu değişkenliklerinde, güvenli davranış ölçeğinde ise; öğrenim durumu, kurumda iş sağlığı ve güvenliği biriminin varlığı, iş kazası geçirme durumu değişkenliklerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Araştırmada hemşirelerin iş güvenliği farkındalıkları ile güvenli davranışları arasında anlamlı, yüksek düzeyde pozitif bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak elde edilen verilerden hemşirelerin iş güvenliği farkındalıkları arttıkça güvenli davranışların da arttığı ve böylece yapılan çalışmanın güvenli çalışma ortamlarının gelişimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
112 çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği yeterlilik algısı ve bunu etkileyen faktörlerin incelenmesi
Sağlık sektörü, iş kazası ve meslek hastalığı riskinin yüksek olduğu bir sektördür. Acil servisler ise çalışma koşullarının daha stresli olması nedeniyle iş kazalarının sık yaşanmasına müsaittir. Bu çalışmanın amacı 112 çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği yeterlilik algısını ölçülmesi ve bu algıyı etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Çalışmada Burdur İl Ambulans Servisi Başhekimliği ve bağlı istasyonlarda Mayıs 2024 ve Temmuz 2024 tarihleri arasında çalışmakta olan 399 çalışandan, gönüllülük esas alınarak 231 sağlık çalışanının katılımıyla bir anket uygulaması yapılmıştır. Çalışmaya başlamadan önce kurumdan etik izni ve araştırmada kullanılmak üzere ölçek için izin alınmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre kurumda iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili birim olması ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hizmet içi eğitim alma durumu 112 çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği algısını etkilemektedir. Yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, görev, meslekte çalışma süresi, toplam çalışma süresi, iş kazası geçirme durumu, meslek hastalığı olma durumu gibi değişkenlerin 112 çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği yeterlilik algısını etkilemediği saptanmıştır. Araştırma sonucunda 112 çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği yeterlilik algısının yüksek olduğu belirlenmiştir.