Theses supervised by Doç. Dr. Ahmet Doğan
16 theses · Osmaniye Korkut Ata University, Yıldız Technical University, Kırşehir Ahi Evran University, Karadeniz Technical University
Bibliyometrik analiz yöntemi ile Türkiye'nin YBS haritasının incelenmesi
Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS), bilgi teknolojilerinin yönetimsel süreçlerdeki rolünü ve etkilerini inceleyen dinamik bir süreç işleyişine sahip çoklu disiplinlerin beraberliğinden ortaya çıkan bir alandır. Teknolojinin hızlı gelişimi ve iş dünyasında giderek daha merkezi bir rol oynaması, YBS alanındaki akademik araştırmaların da genişlemesine ve çeşitlenmesine neden olmuştur. Bu nedenle, Türkiye'deki YBS araştırmalarının kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi, bu alanın gelişimi ve gelecekteki araştırma eğilimlerinin belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Gelişen ve yenilenen literatürün araştırmacılar ve uygulayıcılar tarafından sistematik bir şekilde anlaşılması ve değerlendirilebilmesi için, bibliyometrik analiz yöntemi, sistematik ve sayısal veriler ışığında akademik gelişimi anlamak ve ilişkisel bağlantıları ortaya koymak için önemli bir araçtır. Tezimizin ilk bölümünde, YBS'nin tanımlamaları ve özellikleri üzerinde durulmuş, daha sonra bibliyometrik analiz yönteminin geçmişten günümüze ilerleme sürecinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye'de YBS alanında yapılan çalışmaların detaylı bir bibliyometrik analizi sunulmuş, elde edilen bulgular çeşitli açılardan değerlendirilmiştir. Son olarak, üçüncü bölümde, yapılan analizlerin ışığında YBS alanındaki durumun değerlendirilmesi ve gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, Türkiye'de YBS alanında gerçekleştirilen akademik çalışmaların kapsamlı bir değerlendirmesini sunarak, alanın gelişimine katkı sağlamayı ve gelecekteki araştırmalara yön vermeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, Türkiye'deki YBS araştırmalarının uluslararası literatürle karşılaştırılması ve bu alandaki araştırma eksikliklerinin belirlenmesi açısından da değerli bir kaynak olmayı hedeflemektedir.
2023 genel seçimleri döneminde X kullanıcılarının siyasi partiler hakkındaki düşüncelerinin metin madenciliği ile analizi
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki siyasi partilere yönelik kamuoyu duyarlılık düzeylerinin sosyal medya paylaşımlarına dayalı olarak metin madenciliği yöntemlerinden olan duygu analizi yöntemi ile ölçülmesidir. Bu bağlamda, X aracılığıyla paylaşılan tweetlerden yararlanılmıştır. Çalışma, teori ve uygulama olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Teori kısmında, literatür taramaları yapılmış olup sosyal medya analizi, veri madenciliği, metin madenciliği ve duygu analizi kavramları ele alınmıştır. Araştırmada, 2023 Türkiye genel seçimleri kapsamında en çok konuşulan beş siyasi parti belirlenmiştir. Bu partiler için X üzerinden beş siyasi parti hakkında 60.000'den fazla tweet toplanmış bunların içerisinden her parti için 250 tane olmak üzere 1250 tane tweet seçilmiştir. Veriler, manuel olarak temizlenmiş ve duygu analizi yapılmak üzere pozitif, nötr ve negatif olarak etiketlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, her iki algoritmanın da duygu analizinde benzer doğruluk oranlarına sahip olduğu ancak bazı durumlarda belirgin farklar ortaya çıktığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'deki siyasi partilere yönelik tweetlerdeki duygu dağılımının her parti ve duygu kategorisine göre değişiklik göstermiştir. Bu tez, sosyal medya ve siyaset alanında yapılacak gelecekteki çalışmalar için önemli bir referans niteliği taşımakta olup, araştırmacılara siyasi partilerle ilgili sosyal medya analizlerinde rehberlik edebilecek veriler sunmaktadır.
Climate and land use change impact on urban flooding
Urban floods can cause damage to properties, disruption to business and traffic, discomfort to community and in some worse cases human loss. Floods occur due to meteorological, hydrological and human factors, which can be categorized as climate change, the most significant challenges facing human beings in 21st century, and land use change (urbanization). The specific objectives of this study were to develop future climate scenarios on extremes temperature and rainfall based on downscaling the output of Global Climate Models (GCMs) and to estimate flood volumes from climate and land use change scenarios at Nyabugogo catchment in Rwanda. GCMs have been used to project climate change in next 100 years based on different development trends and global greenhouse gas emission scenarios. As the outputs of GCMs are at low resolutions and cannot be used for any local area directly, in this study, we have adpted Statistical Downscaling Model (SDSM), a hybrid of stochastic weather generator and regression based methods to generate climate variable at high resolution. The meteorological variables downscaled from SDSM and land use projection data were used as input to the hydrological model (HEC-HMS) to estimate the flood discharge peak and volume in order to analyze the impact of climate and land use change in Nyabugogo watershed. The results of SDSM predict an increase trend in extreme temperature for the future periods for both A2 and B2 SRES emissions which are respectively comparable to high emissions RCP 8.5, and intermediate emission RCP 6 used in 5th Assessment report of IPCC. The average annual minimum temperature will be increased by 1.4 °C and 1.2 °C under A2, B2 scenario respectively and the average maximum temperature will be increased by 2.84 °C under A2 and 2.4 °C under B2 towards the end of century. The results of downscaled rainfall do not manifest a systematic increase or decrease in all future time horizons for both A2 and B2 scenarios. However the total annual rainfall decrease of 0.2% and 5.9 % are expectable for 2020s under A2 and B2 respectively. A decrease of 4.4% and increase of 1.08% are likely to happen for 2050s under A2 and B2 respectively. In 2080s the Annual rainfall will be increased by 4.51% and 7% underA2 and B2. The hydrological modeling(HEC-HMS) results show that the climate change has a considerable impact in decreasing the expected peak discharge whereas the land use change pronounce an increasing of discharge volume for different return periods of storm.
İBB Atatürk Kitaplığı OE_YZ_0561 numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi
Arapça "cem'" kökünden türemiş bir kelime olan mecmua, "toplama, bir araya getirme" anlamlarına gelmektedir. Edebî bir terim olarak ise mecmua, şiirlerle yahut çeşitli konuların ele alındığı yazılarla oluşturulan eserlerin genel ismidir. Şiir mecmuaları, Klasik edebiyatın farklı dönemlerine ait ürünlerini bir araya getirdiği önemli kaynaklardandır. Mecmualar şiir mecmuları ile sınırlı kalmayıp zengin içerikleri ile edebiyatın yanında tıp, tarih, sosyoloji gibi bilim dallarına da hizmet edecek nitelikte önemli eserlerdir. Çalışmamızın konusu İBB Atatürk Kitaplığı OE_Yz_0561 numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifidir. Çalışmamıza konu olan mecmuada daha çok 17. yüzyıl şairlerinin eserlerinden örneklere yer verildiği görülmektedir. Derleyicisi hakkında herhangi bir bilgi içermeyen mecmua; 127 varak ve 548 şiirden oluşmaktadır.
İBB Atatürk Kitaplığı Bel_Yz_K0006, Bel_Yz_K0007 ve Bel_Yz_K0772 numaralarda kayıtlı Şiir Mecmualarının 'mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi
Arapça bir kelime olan, köken itibariyle "cem'" (جمع) kökünden gelen "mecmua" kelimesi, "toplanıp biriktirilmiş, tanzim ve tertip edilmiş şeyler heyeti" anlamına gelir. Edebî bir terim olarak ise mecmua, farklı kişilere ait nazımlardan yahut çeşitli konuların ele alındığı nesirlerden oluşturulan eserlerin genel ismidir. Edebiyatımızın farklı dönemlerine ait manzum, mensur metinlerin toplanmasıyla oluşan ve önemli kaynak eserlerden olan mecmualar, "Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi" (MESTAP) dâhilinde incelenilmektedir. Bu proje doğrultusunda yapılan çalışmalar ile projenin de başlıca hedefi olan, mecmuaların içeriği belirlenip herhangi bir çalışmada lazım olması durumunda incelenmesini kolaylaştırmak amaçlanmıştır. İncelenen mecmualarda yer alan şairler, bu şairlerin şiirleri, şiirlerin nazım şekilleri, türleri, vezinleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kütüphanesi'nde "Şiir Mecmuası" adıyla kayıtlı olan BEL_Yz_K0006, BEL_Yz_K0007 ve BEL_Yz_K0772 numaralı şiir mecmuaları Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnif edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Şiir, Mecmua, MESTAP.
İBB Atatürk Kitaplığı BEL_Yz_K_0336 ve BEL_Yz_K_0700 numarada kayıtlı şiir mecmualarının mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi
Mecmua; "toplama, toplanma, bir araya getirme, getirilme" gibi anlamlara gelen ve edebiyat tarihi açısından oldukça önemli olan bir kaynaktır. Şiir mecmuaları ise farklı yahut aynı nazım şekliyle kaleme alınmış şiirlerin bir araya getirildiği eserlerdir. Mürettibinin kişisel zevk ve anlayışına göre şekil alan şiir mecmuaları yeni bilgilerin edinilmesi açısından son derece önemli kaynaklardır. Mecmualarda, bir şairin divanında yer almayan şiirlerine, daha evvel bir örneği görülmeyen farklı nazım şekillerine veya türlerine rastlamak mümkündür. Yine aynı şekilde bugüne kadar kaynaklarda adı geçmeyen, divanı tespit edilemeyen veya bulunamayan şairlerin şiirlerinin tespitinde, divan sahibi şairlerin de divanlarında yer almayan şiirlerinin ortaya konulması noktasında da önemli bir kaynaktır. Şiir mecmuaları tertip edildiği dönemin edebî zevklerinin, dönem içerisinde sıkça kullanılan tür ve şekillerin tespiti noktasında da hazine niteliğinde olan eserlerdir. Mecmualar edebiyatın yanı sıra tıp, dinler tarihi, sosyoloji, tarih gibi çeşitli bilim dallarına da hizmet edebilecek nitelikli eserlerdir. Mecmularda Arap harfli olarak yer alan metinlerin günümüz harflerine aktarılarak bilim dünyasının istifadesine sunulmasının edebiyat tarihimize büyük bir katkı olacağına şüphe yoktur. Bu bağlamda çalışmamız İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Atatürk Kitaplığı BEL_Yz_K_0336 ve BEL_Yz_K_0700 numaralarda kayıtlı şiir mecmualarının,"Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi"ne (MESTAP) göre tasnifinden oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Divan Edebiyatı, MESTAP, Şiir Mecmuası
Osmanlı coğrafyasında farklı inanç zümreleri ve tezkire yazarlarının bu zümrelere bakış açıları
Tarihin her devrinde insanlar farklı inançları benimsemiş ve yaşamışlardır. Genel olarak Sünnî Müslümanlığı benimseyen Osmanlı Devleti'nde bunun yansımasını görmek mümkündür. Sünnîlik (ortodoksi) olarak ifade edilen bu baskın görüşün karşısında gelişen ve "heterodoksi" olarak ifade edilen birtakım düşünceleri benimseyen insanların genellikle bazı güçlükler yaşadığı görülmüştür. İçinden çıktığı hemen her toplumda bu kesimlerin sözleri kimi zaman bir küfür sayılmış hatta bu türden düşünceleri yüksek sesle dile getiren insanların hapse atıldığı yahut katledildiği dahi olmuştur. Ezoterik (içrek) gelenek dâhilinde geliştiğini söyleyebileceğimiz bu düşünce sistemlerinin bazı divan şairlerince de benimsendiği ve şiirlerde işlendiği bilinen bir husustur. Bu şairlerin ve benimsedikleri görüşlerin kendi dönemlerinden itibaren kaleme alınan tezkirelerde farklı bir şekilde dikkatlere sunulduğunu söyleyebiliriz. Bu çalışmada, esas olarak edebiyat tarihimizin en önemli biyografik kaynaklarından olan şairler tezkireleri taranarak yukarıdaki bağlamda zikredilen şairlerin tespit edilmesi ve bunların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu yolda ilk olarak kavramsal bir çerçeve oluşturmak için ezoterizm, ortodoksi, heteredoksi kavramları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Arkasından Osmanlı sahasında kaleme alınan tezkirelerin kısaca tanıtılmış ve sonrasında Tezkire yazarlarının farklı inançları benimseyen -heterodoks kesime mensup gösterilen- şairlere karşı yaklaşımları incelenmiştir. Bu biyografik kaynakların olumlu veya olumsuz değerlendirmeleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Tezkire yazarlarının şahsî inancının şair biyografisine nasıl yansıdığı, Sünnî Müslümanlığa mensup şairler ile Sünnî olmayan şairlerin ne gibi ölçüler dâhilinde dikkatlere sunulduğu tespit edilmeye, ayrıca inancı olmadığı ileri sürülen şairlerin de hangi bakış açılarıyla değerlendirildiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.
İBB Atatürk kitaplığı BEL YZ K 0773 numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne (Mestap) göre tasnifi
Arapça "cem' " (جمع) kökünden türemiş bir kelime olan mecmua, "bir araya getirilen, derlenen, cem edilen" anlamlarına gelmektedir. Bir edebiyat terimi olarak mecmua, "farklı kişilere ait metinlerin/metin parçalarının bir araya getirildiği defter" olarak tanımlanmaktadır. Bugünkü antolojilerin ilk örnekleri olduğunu söyleyebileceğimiz şiir mecmuaları, derlenen şiirlerin nazım şekli ve muhteva özellikleri bakımından hem mürettibin şahsî zevki hem de şiirlerin yazıldıkları dönemin edebî zevki hakkında bilgiler vermektedir. Türk edebiyatında mecmuanın doğuşunu kaynaklar XV. yüzyıl olarak kaydetmektedir. Ömer Bin Mezid'in 1437 senesinde derlediği nazire mecmuası bu anlamda bilinen ilk eser olarak kabul edilmektedir. Takip eden yüzyıllarda ise farklı tür ve içeriklerde metinlerin derlendiği mecmualar ayrı bir telif türüne dönüşmüştür. Çalışmamızın konusu İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Bel Yz K0773 numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve "Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi"ne (MESTAP) göre tasnifinden oluşmaktadır. Çalışmamız "giriş" ve iki ayrı bölümden meydana gelmektedir. Mecmuanın tanıtımı, tarihsel gelişimi ve şiir mecmuaları hakkında genel bilgilerin verildiği giriş bölümünün ardından birinci bölümde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Bel Yz K 0773 numarada kayıtlı şiir mecmuasının tanıtımı yapılmıştır. Bu bölümün ardından ikinci bölümde tezimize konu olan mecmuanın transkripsiyonlu metni verilmiştir. Şiirlerin, yayımlanan divanlardan karşılaştırılması yapılmış ve elde edilen veriler dipnotlarda gösterilmiştir. Daha sonra "Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi"ne göre mecmuadaki manzumelerin matla ve makta beyitleri / bentleri MESTAP tablosuna işlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, Mecmua, MESTAP, Şiir, Şiir Mecmuası.
Milli Kütüphane 06 HK 3639 ve 06 MİL YZ A 54 numaralarda kayıtlı mecmuaların 'mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi
Mecmua, günümüzde "dergi, şiir antolojisi" anlamında kullanılan çeşitli konularda yazılan şiir ya da metinlerin derlenip bir araya getirildiği defter ya da kitaplara denir. Mecmualar bir ya da daha fazla yazar tarafından yazılabilir. İçerdikleri zengin malzeme ile hem Klasik Türk Edebiyatı araştırmalarına hem de çeşitli bilim dallarına kaynaklık etmektedir. Mecmualar yazıldıkları dönemin sanatsal ve kültürel hayatı ile tıp, tarih, dinler tarihi, coğrafya gibi çeşitli alanlarla ilgili bilgiler içermektedir. Özellikle kütüphanelerde "Mecmûʿa-i Eşʿâr" ya da "Mecmûʿatü'l-Eşʿâr" adlarıyla kayıtlı olan şiir mecmuaları klâsik şiirimiz için önemli birer kaynaktır. Bu mecmualarda bilinmeyen şairlere, şairlerin bilinmeyen şiirlerine, farklı nazım şekillerine, aruz kalıplarına, farklı nazım türlerine, bir şairin hayatı ile ilgili önemli bilgilere rastlanabilir. Milli Kütüphane 06 Hk 3639 ve 06 Mil Yz A 54 numaralarda kayıtlı mecmuaların "Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi"ne (MESTAP) göre tasnifi çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Çalışmamızdaki 06 Hk 3639 numaralı mecmua nazım şekilleri ve aruz kalıplarının çeşitliliği bakımından zengindir. 06 Mil Yz A 54 numaralı mecmuada gazel nazım şekli ağırlıklı olarak kullanılmıştır. Her iki mecmuada 15. ve 19. yüzyıllar arasında yaşamış olan şairlerin şiirleri yer almaktadır. Bâkî, Fuzûlî, Nâbî, Beliğ, Sâbît, Nedim gibi meşhur şairlerin şiirleri çoğunluktadır. Her iki mecmuada yer alan şiirlerin matla ve maktaları / ilk ve son bendleri transkiribe edilerek "Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi" (MESTAP) tablosuna aktarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, Klasik Türk Şiiri, Mecmua, MESTAP, Şiir Mecmuası
1447 no'lu Giresun Şer'iye sicili (transkripsiyon ve değerlendirme)
02. Özet Tezimizin konusunu teşkil eden olan 1447 nolu Giresun kadı sicili 1326/1908- 1327/1909 yıllan arasındaki mahkeme kayıtlarını ihtiva etmektedir. Hadiseler kronolojik sırayla kaydedilmiş olup, bazen kronolojiden uzaklaşıldığı da vakidir. Sicil kayıtlarının niteliği hakkında şunlar söylenebilir. Mahkeme kayıtları hadiselerin teorisinden ziyade pratik ve yaşanmış taraflarını bizlere bildirmektedir. Dolayısıyla sicilde karşılaştığımız nikâh, borç-alacak, boşanma, mülk alım ve satımı, miras ve vakıflarla ilgili birçok kayıtlar bize o günün gerçeklerini göstererek Osmanlı Devleti'nin kanunlara yaklaşımı ve uygulaması hakkında gerçekçi bilgiler vermektedir. İncelenen yıllarda Giresun'da değişik etnik köken ve dinî gruplardan insanların olması Osmanlı Devleti'nin bu gruplara karşı politikası hakkında da bilgi edinmemizi kolaylaştırmaktadır. Bu çalışma ile 1447 nolu Giresun Kadı Sicili araştırmacıların istifadesine sunulmaktadır. Sicildeki ham bilgiler değerlendirildiğinde ortaya çok önemli ve faydalı eserler çıkacağı umulmaktadır.
Dîvân-ı Selâmî
Türk Tasavvuf Edebiyatı, içerdiği konular bakımından çok zengin bir alandır. Bu alanda birçok eser gün ışığına çıkarılmış, araştırmacılara kaynaklık etmiştir; fakat bir o kadar eser de tozlu rafların arasında kendilerine uzanacak bir el beklemektedir. Alfabe değişikliği sebebiyle üzerinde sınırlı sayıdaki araştırmacının çalışabileceği bu eserlerin meydana çıkarılması, kültürümüzün gelişimine ve yeni nesillere aktarılmasına katkı sağlayacaktır. Bu tez, Dîvân-ı Selâmî üzerine hazırlanmıştır. Divanın elimizde tek nüshası bulunmaktadır. Yaptığımız araştırmalarda başka nüshalara rastlanmamıştır. Şair hakkında kesin bilgi bulunamaması da çalışmalarımızın odak noktasının elimizdeki metin olmasına neden olmuştur. Şairin edebî şahsiyeti metinden yola çıkılarak izah edilmiştir. Eser, şekil ve muhteva bakımından incelenmiş, bazı konuların aydınlatılmasında eserden o konularla ilgili karakteristik özellikler taşıyan beyitler seçilmiş ve örnek olarak verilmiştir. Bütün bunlar yapılırken Tasavvuf şiiri zevkini en iyi şekilde yansıtacak ayrıntıların aktarılması için de gayret gösterilmiştir. Metnin muhtevasına baktığımızda şairin zengin bir Tasavvuf kültürüne sahip olduğunu görmekteyiz. Ayrıca şairin bu zengin bilgi birikimini metne aksettirmesi açısından bu eser Türk Tasavvuf Edebiyatı içerisinde müstesna sayılabilecek özelliklere sahiptir. Türk Tasavvuf Edebiyatı'nın hemen hemen bütün yönleriyle özet olarak tanınmasında, bu eser, birçok kolaylıklar sağlayacak ve Türk kültürünün sürekliliği içerisinde gelişime katkıda bulunacaktır. VII
Beyşehir Gölü'nden su kullanımının iklim verilerine bağlı optimizasyonu
Günümüzde artan dünya nüfusu ve giderek azalan temiz su kaynakları nedeniyle mevcut su kaynaklarının etkin ve sürdürülebilir yönetimi büyük önem taşımaktadır. Mevcut büyüme hızı, su tüketim alışkanlıklarının değişmesi gibi faktörlerin etkisi ile su kaynakları üzerinde olabilecek baskıları tahmin etmek mümkündür. Türkiye'nin gelecek nesillere sağlıklı ve yeterli su bırakabilmesi için kaynaklarının çok iyi korunup, akılcı kullanması yani en etkin ve sürdürülebilir biçimde yönetmesi gerekmektedir. Bu çalışmada ülkemizin sahip olduğu en önemli temiz su kaynaklarından biri olan Beyşehir Gölü'nün mevcut iklim verilerine bağlı olarak,optimum dinamik işletme modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Optimum dinamik işletme modeli kavramı gölün minimum işletme kotunun önceki yılların ve/veya mevcut yılın yağış, buharlaşma ve yeraltısuyu seviyeleri dikkate alınarak belirlenmesini ifade etmektedir. Optimizasyon modeli GAMS (matematiksel paket programlama) yazılımı kullanılarak oluşturulmuştur. Günlük potansiyel buharlaşma tahminlerinde, hidroloji mühendisliğinde kullanılan yöntemlerden biri FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu) tarafından önerilen Penman-Monteith yöntemi, bitki su ihtiyacı tahmininde ise ziraat mühendisliğinde de sıkça kullanılan Blaney-Criddle yöntemi kullanılmıştır. Yeraltı suyu verileri, Modflow bilgisayar programı ile oluşturulan havza yer altı suyu modelinden elde edilmiştir
Beyşehir Gölü'nden su kullanımının iklim verilerine bağlı optimizasyonu
Günümüzde artan dünya nüfusu ve giderek azalan temiz su kaynakları nedeniyle mevcut su kaynaklarının etkin ve sürdürülebilir yönetimi büyük önem taşımaktadır. Mevcut büyüme hızı, su tüketim alışkanlıklarının değişmesi gibi faktörlerin etkisi ile su kaynakları üzerinde olabilecek baskıları tahmin etmek mümkündür. Türkiye'nin gelecek nesillere sağlıklı ve yeterli su bırakabilmesi için kaynaklarının çok iyi korunup, akılcı kullanması yani en etkin ve sürdürülebilir biçimde yönetmesi gerekmektedir. Bu çalışmada ülkemizin sahip olduğu en önemli temiz su kaynaklarından biri olan Beyşehir Gölü'nün mevcut iklim verilerine bağlı olarak,optimum dinamik işletme modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Optimum dinamik işletme modeli kavramı gölün minimum işletme kotunun önceki yılların ve/veya mevcut yılın yağış, buharlaşma ve yeraltısuyu seviyeleri dikkate alınarak belirlenmesini ifade etmektedir. Optimizasyon modeli GAMS (matematiksel paket programlama) yazılımı kullanılarak oluşturulmuştur. Günlük potansiyel buharlaşma tahminlerinde, hidroloji mühendisliğinde kullanılan yöntemlerden biri FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu) tarafından önerilen Penman-Monteith yöntemi, bitki su ihtiyacı tahmininde ise ziraat mühendisliğinde de sıkça kullanılan Blaney-Criddle yöntemi kullanılmıştır. Yeraltı suyu verileri, Modflow bilgisayar programı ile oluşturulan havza yer altı suyu modelinden elde edilmiştir
Rehabilitation of an existing water supply and distribution network of a city due to rapidly increasing population: Example of Hargeisa, Somaliland
Hargeisa city is facing crisis in water scarcity due to rapidly increasing of population. Problems in provision of adequate water supply to the rapidly growing urban population in developing city are increasing dramatically, instead of this problem also there is, nearly 70% of the water distribution pipes corroded and water lost before reaching the consumers. As a result demand for additional water sources and infrastructure is growing. Water supply and distribution system in Hargeisa city is facing many challenges of efficient repair and rehabilitation since the information of water network is very limited, which makes the rehabilitation assessment plans very difficult. Hargeisa city has many difficulties to assess the water network causing system failure, deterioration of mains and bad water quality in the network due to pipe corrosion and deterioration. The limited information in developing countries brought into focus the urgent need to develop economical assessment for rehabilitation of water distribution systems adapted to such countries. Hargeisa city is subject to a first case study, suffering from severe shortage in the water supply and contamination of drinking water due to impaired distribution network. This thesis focuses on improvement and rehabilitation of the city`s water supply and distribution network by means of analysis done by EPANET software. A methodology was suggested for rehabilitation water pipes has been presented in Hargeisa city case study to better identify the scarcity and remedial actions to be taken by the water authority to reduce water scarcity.
PPG sinyallerinden yapay zekâ ile gerçek zamanlı kalp ritim analizi
Bu çalışmanın amacı, fotopletismografi (PPG) sensörü aracılığıyla elde edilen kalp ritim verilerinin gerçek‑zamanlı olarak toplanması, ön işlenmesi ve yapay zekâ tabanlı yöntemlerle analiz edilerek ritim sınıflandırması yapmaktır. Bu bağlamda, sensörden Raspberry Pi 3 mikro‑bilgisayara iletilen ham PPG sinyalleri Python diliyle temizlenmiş; sinyal‑ön‑işleme adımları (band‑pass filtre, temel eğilim düzeltme, hareket artefaktı azaltma) uygulanmıştır. Çalışma teori ve uygulama olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Teori bölümünde literatür taraması yapılarak PPG sensör teknolojisi, veri madenciliği, metin madenciliğine benzer biçimde zaman‑serisi madenciliği ve duygu analizi yerine sinyal tabanlı duygu‑benzeri ritim analizi kavramları tartışılmıştır. Uygulama kapsamında üç dakikalık oturumlarla 60 000'in üzerinde PPG örneği toplanmış; bunlardan rastgele seçilen, her biri 250 örnek içeren 1 250 pencere "Normal Sinüs", "Taşikardi" ve "Artefakt" olarak etiketlenmiştir. Etiketli veri, LightGBM tabanlı bir sınıflandırıcı ve LSTM ağı ile test edilmiş; her iki model de %90 civarında doğruluk sağlamış, ancak artefakt sınıfında LSTM'nin F1 skoru daha yüksek bulunmuştur. Elde edilen bulgular, gerçek zamanlı PPG sistemlerinde hızlı ve hafif modellerin bile klinik açıdan kabul edilebilir performans sunabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, sensör‑Pi altyapısı ile sağlanan verilerin, yapay zekâ teknikleri yardımıyla anlık ritim izleme ve uyarı sistemlerinde kullanılabileceği kanıtlanmıştır. Bu tez, giyilebilir sağlık teknolojileri ve kardiyoloji bilişimi alanlarında yapılacak gelecekteki araştırmalar için sağlam bir referans niteliğindedir.
Web uygulamalarında blokzincir tabanlı oturum yönetimi ve ödeme sistemlerinin geliştirilmesi
Dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte, geleneksel web tabanlı oturum yönetimi ve ödeme sistemlerinde güvenlik açıkları, yüksek işlem maliyetleri ve gizlilik sorunları öne çıkan problemler haline gelmiştir. Bu çalışma, söz konusu sorunların blokzincir teknolojisinin merkeziyetsiz, kriptografik ve şeffaf yapısı aracılığıyla giderilmesini ve blokzincir tabanlı web uygulamalarının pratik avantajlarının ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, BNB Chain Testnet üzerinde modern web teknolojileri kullanılarak blokzincir tabanlı kimlik doğrulama ve ödeme sistemlerine yönelik bir prototip geliştirilmiş ve uygulanabilirliği test edilmiştir. Elde edilen deneysel bulgular, geliştirilen sistemin kimlik doğrulama ve ödeme süreçlerinde güvenliği artırma, işlem maliyetlerini azaltma ve kullanıcıların verileri üzerindeki kontrolünü güçlendirme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, ölçeklenebilirlik sınırlamaları ve düzenleyici uyum zorlukları, teknolojinin yaygınlaşmasının önünde engel teşkil etmektedir. Bu çalışma, literatürde sınırlı sayıda bulunan uygulama odaklı araştırmalara katkı sağlamakta ve blokzincir tabanlı kimlik doğrulama ile ödeme sistemlerinin pratik avantajlarını göstermektedir. Gelecek çalışmalarda, ölçeklenebilirlik ve düzenleyici uyum zorluklarının ele alınması önerilmektedir.