Theses supervised by Doç. Dr. Mustafa Doğan
11 theses · Başkent University, Afyonkarahisar Health Sciences University, Batman University, Dokuz Eylül University
Büyük elektrik şebekeleri için güç salınımı tanımlayıcısı ve esnek alternatif akım iletim sistemlerine uygulanması
Türkiye Elektrik İletim Sistemi, 18 Eylül 2010 tarihinde kıta Avrupa Elektrik İletim Sistemi olan ENTSO-E (European Network of Transmission System Operators for Electricity)'e Bulgaristan üzerinden iki adet ve Yunanistan üzerinden bir adet 380 kV hat ile bağlanmıştır. Bu bağlantı hatları ile Türkiye'den Avrupa'ya ve Avrupa'dan Türkiye'ye yaklaşık olarak 1200 MW'lık bir güç alışverişi hedeflenmiştir. Türkiye Elektrik İletim Sisteminin ENTSO-E'ye bağlanması sonrasında kıta Avrupa ile Türkiye arasında bölgeler arası güç salınımlarının oluşacağı öngörülmüştür. Oluşması muhtemel bu salınımların tanımlanması ve sönümlendirilmesi güvenli bağlantı için gereklidir. Aksi taktirde oluşan bölgeler arası salınımlar, elektrik sisteminin dinamikleriyle sönümlenemezse ve genliği artarak devam ederse, iletim sisteminde tam (black-out) veya kısmi çökmelerin (brown-out) oluşmasına sebep olabilir. Bu yüzden bölgeler arası salınımların tespit edilmesi ve bastırılması oldukça önemlidir. Bu çalışmada, Türkiye Elektrik İletim Sisteminin kıta Avrupa Elektrik İletim Sistemine bağlanması sonucunda oluşması öngörülmüş olan bölgeler arası salınımların tanımlanmasına yönelik bölgeler arası salınım tanımlayıcı bir sistemin geliştirilmesi ve geliştirilen bu sistemin Türkiye Elektrik İletim Sisteminde hali hazırda kurulu bulunan FACTS cihazlarına uygulanması anlatılmaktadır.
İvmeölçer sinyallerinin ileri yöntemlerle analizi
Bu çalışmada, titreşim analizi için kullanılan ivmeölçerli sinyallerin ürettiği durağan olmayan sinyallerin tanımlanması ve kestirilmesi amaçlanmıştır. Öncelikle ataletsel ölçüm birimi üzerindeki ivmeölçerden her üç eksende (x, y, z) ivmeölçer değerleri okunarak deneysel veri kümesi oluşturulmuştur. Ataletsel ölçüm birimi aracılığıyla elde edilen bu deneysel verinin çeşitli hatalar içerdiği gözlenmiştir. Bu hatalar deterministik (sistematik) ve olasılıksal (rasgele) olarak iki ayrı grupta incelenmiştir. Bu araştırmada zaman tanım bölgesinde çalışan yöntemler tercih edilmiştir. Bunun nedeni frekans tanım bölgesine geçerken kullanılan dönüşüm tekniklerinin içerdiği yöntemsel hatalardan (Örneğin Fourier dönüşümünün sınır değerler ve yayılma-smearing problemleri) kaçınmaktır. Bu yöntemsel hatalar her dönüşüm ve ters-dönüşüm operasyonunda katlanarak artmıştır. Öncelikle Kalman süzgeci, iki farklı model için incelenerek deneysel verilerden hız ve konum bilgisi kestirilmiştir. Ayrıca yakınsama özellikleri, Kalman kazancının ve durum hata ortak değişintisinin normlarının belirli bir değere yakınsadığı, dolayısı ile kestirim hatasının minimize edildiği kanıtlanmıştır. Allan varyans yöntemi kullanılarak zamanla değişen varyans hesaplanarak, olasılıksal hata karakterizasyonu yapılmıştır.
Retinal ven tıkanıklığı geçiren hastalarda retina ve optik disk özelliklerinin optik koherens tomografi anjiografi ile değerlendirilmesi
AMAÇ: Retinal ven tıkanıklığı geçiren hastalarda optik koherens tomografi anjiografi (OKTA) yardımı ile retina ve optik disk parametrelerinin değerlendirilerek kontrol grubu ile karşılaştırılması, görme keskinliği ve yaş ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya 104 (kadın: 50, erkek: 54) hastanın 104 sağ gözü dahil edilmiştir. 53 RVT hastası ile 51 kontrol grubunun en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK) ile birlikte OKTA ölçümleri ile elde edilen yüzeyel kapiller pleksus (YKP), derin kapiller pleksus (DKP), damar yoğunlukları (DY), foveal avasküler zon (FAZ) ölçümleri, dış retina (DR),koryokapillaris (KK) akım alanları (AA), tüm alan peripapiller damar yoğunluğu (TA-PPDY), peripapiller damar yoğunluğu (PPDY) ve retina sinir lifi tabakası (RSLT) değerleri gruplar arasında karşılaştırıldı. Görme keskinliği, yaşveOKTA parametreleri arasındaki korelasyon incelendi. RVT hastaları, uygulanan tedavi ve eşlik eden risk faktörü durumuna göre alt gruplara ayrıldı ve gruplar OKTA parametreleri açısından karşılaştırıldı. BULGULAR: Cinsiyetler arasında RVT sıklığı ve OKTA ölçümleri açısından anlamlı fark izlenmemiştir. RVT grubunda kontrol grubuna göre EİDGK anlamlı olarak düşük izlenmiştir (p<0,001). Foveal bölge dışındaki YKP ve DKP DY ölçümleri ile FAZ değişkenlerinden FD değerinin, RVT grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük olduğu bulunmuştur (hepsi için p<0,001). Ek olarak KK-AA, RSLT kalınlıkları ve TA-PPDY ve PPDY değişkenlerinde RVT grubunda etkilendiği görülmüştür. FAZ genişliğinde ise gruplar arasında anlamlı bir farklılık izlenmemiştir. Laser fotokoagülasyon (LFK) tedavisi uygulanan RVT hastalarında TA-PPDY ve PPDY ölçümlerinde anlamlı düşüklük gözlenmiştir (sırasıyla p<0,001 ve p=0,001). SONUÇ: RVT'nin ve tedavisinde kullanılan yöntemlerin makuler vasküler yoğunluk ölçümlerine ek olarak peripapiller vasküler yoğunluklarında, koryokapillaris akım alanında, RSLT değerlerinde de etkilenmelere neden olabileceği gösterilmiştir.
Şanlıurfa sıra geceleri ve turizm ilişkisi: Sıra gecesi düzenleyen işletmeler üzerinden bir değerlendirme
Şanlıurfa sıra geceleri ve müzik üzerine birçok çalışma bulunmaktadır fakat Türkiye'de Şanlıurfa sıra gecelerinin turizme etkisi üzerine bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı Şanlıurfa'daki geleneksel sıra gecesi aktivitelerinin turizme etkisinin değerlendirilmesidir. Çalışmada yarı yapılandırılmış bir soru formu ile görüşme tekniği kullanılmış ve Şanlıurfa'da sıra gecesi düzenleyen 19 işletme üzerinden veriler toplanmıştır. Ortaya çıkan bulgular Şanlıurfa'daki sıra gecesinin turizmi doğrudan etkileyen bir turistik çekicilik unsuru olduğu, ziyaretçiler için vazgeçilmez bir aktiviteye dönüştüğü; destinasyon memnuniyeti açısından sıra gecelerinin eğlence ihtiyacını karşılayan aynı zamanda kültürel etkileşime de olanak sağlayan bir miras değeri olduğu görülmüştür. Geçmişe göre işletme sayısında ve işletmelerin hizmet unsurlarında değişimler olduğu tespit edilmiştir. Kadın ve erkeklere bir arada hizmet veren hem alkollü hem de alkolsüz işletmelerin olduğu; kentin turistik eğlence imajında sıra gecesinin çok belirgin bir yer işgal ettiği tespit edilmiştir. Sıra gecesi talebini büyük oranda seyahat acentelerinin yönlendirdiği, kentteki işletmeler arasında yoğun rekabetin olduğu ortaya çıkmıştır.
Yerel halkın turizm gelişimine yönelik algıları: Mardin Süryani topluluğu örneği
Bu çalışmanın amacı, turizm hareketinin geliştiği ve yoğunlaştığı destinasyonlarda yerel halkın turizm gelişimine yönelik algılarını belirlemektir. Bu kapsamda araştırma, turizmin yerel toplum üzerindeki etkilerini, etnik ve dini açıdan zengin bir mirasa sahip olan Mardin'de, önemli etnik topluluklardan biri olan ¨Süryaniler¨ üzerinden incelemiştir. Süryani toplumunun özel olarak seçilmesinde, Anadolu'nun çok eski ve farklı etnik ve dini kimliği olan bir halk olması, onlarla ilgili turizm odaklı yeterli sayıda çalışma olmaması, unutulmaya yüz tutmuş bir toplum olmaları gibi faktörler etkili olmuştur. Mardin'in tezin araştırma alanı olarak belirlenmesi ve sınırlandırılmasında; turizm faaliyetlerinin yoğun olarak gerçekleştiği bir il olması, Süryani halkının daha çok Mardin ve çevresinde yaşamlarını sürdürmeleri ve Süryani Kadim Kiliselerinin ikisinin de Mardin'de olması belirleyici olmuştur. Araştırma evreni Mardin ili sınırlarında ikamet eden Süryani topluluğudur. Tez bir alan araştırması olup nicel ve nitel yöntemleri kullanan karma bir yapıya dayanmaktadır. Alan araştırmasının verileri anket tekniği kullanılarak yüz yüze görüşmeyle ve araştırmacının doğrudan gözlemleriyle toplanmıştır. Araştırma sonucunda Süryaniler'in, Mardin'de turizm gelişiminden genel olarak memnun oldukları; turizmin ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel etkilerine yönelik yüksek düzeylerde olumlu algılara sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca turizmin, Mardin'de yaşayan Süryani toplumuna özellikle ekonomik yönden olumlu katkı sağladığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Mardin, Süryaniler, Turizm gelişimi, Turizmin etkileri, Türkiye, Yerel halk.
Somut olmayan kültürel miras değerlerinin Diyarbakır ve Mardin turizmine etkisi: Tur operatörleri ve rehberler üzerinden bir araştırma
Tez çalışmasında, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Mardin ve Diyarbakır şehirlerinin sahip oldukları somut olmayan kültürel miras değerlerine tur program içeriklerinde ne kadar yer verildiği ve hangi değerlerin program içeriğinde yer aldığını tespit etmek ayrıca da Mardin ve Diyarbakır şehirlerine düzenlenen turlarda görev alan rehberlerin, tur esnasında şehirlerin somut olmayan kültürel miras değerlerinden sıklıkla hangilerinden yararlandığını ölçmek ve bu değerlerin turizmde önemini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Çalışmanın kapsamını Mardin ve Diyarbakır'a seyahat düzenleyen tur acenteleri ve bu şehirlerde rehberlik mesleğini icra eden bireyler oluşturmaktadır. Çalışmada bilimsel araştırma yöntemlerinden nitel yöntem kullanılmıştır. 20 seyahat acentesinin Mardin ve Diyarbakır tur içerikleri analiz edilmiştir. Ve kartopu örnekleme yöntemi ile soru formu aracılığıyla 6 rehber ile görüşme sağlanmıştır. İçerik analizi ve soru formu aracılığı ile elde edilen veriler doğrultusunda; tur program içeriklerinde Mardin şehrinin somut olmayan kültürel miras unsurlarına Diyarbakır şehrine oranla daha fazla yer verildiği, ancak yer verilen somut olmayan kültürel miras unsurlarının birbirlerinden bir farkı olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca ticari amaç doğrultusunda somut olmayan kültürel miras değerlerine tur program içeriklerinde yer verildiği, özellikle yöreye ait geleneksel el sanatlarının serbest zaman aktivitesi ve hediyelik eşya kapsamında tur program içeriklerinde yer aldığı sonucuna varılmıştır. Rehberlerden elde edilen veriler doğrultusunda ise; Mardin ve Diyarbakır şehrinde genel anlamıyla yöresel anlatı ve hikayelerden yararlanıldığı bunun yanı sıra yöresel müzik ve dans değerlerine daha fazla yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Somut olmayan kültürel miras unsuru olarak Dengbejler ve turizm ilişkisi üzerine bir araştırma: Diyarbakır örneği
SOKÜM unsurları ve Dengbej ile ilgili birden fazla çalışma bulunmaktadır fakat Türkiye'de dengbejlik kültürünün turizme etkisi üzerine bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı SOKÜM unsuru olan dengbejler ve turizme etkisinin değerlendirilmesidir. Çalışma yarı yapılandırılmış soru formatı ile derinlemesine yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak dengbejler ve Dengbej Evi ziyaretçileri üzerinden veriler elde edilmiştir. Ortaya çıkan bulgularda ziyaretçi sayısının geçen yıllara göre arttığı, Diyarbakır dışından daha fazla ziyaretçi geldiği, Diyarbakır yerli halkının dengbej evine yeterince özen göstermediği, ziyaretçilerin bu deneyimden memnun ayrıldıkları fakat bazı eksikliklerde fark ettiği, dengbejlerin geçim sıkıntısı dolayısıyla farklı işlerle de meşgul olduğu fakat icra ettikleri dengbejlikten cüzi bir miktar kazandığı, çok fazla bir getirisi olmadığı için genç kesimin meslek edinememelerinden kaynaklı unutulma riski ile karşı karşıya olduğu, ve ziyaretçilerin turlar ve bireysel bir şekilde burayı tercih etmeleri dengbejlik kültürünün bir turistik çekicilik haline geldiği ve turizmin dengbejlik kültürünün gelişimi üzerinde olumlu bir etkisi olduğu görülmektedir. Anahtar kelimeler: Dengbejler, Diyarbakır, Somut Olmayan Kültürel Miras, Turizm, Türkiye
Kırılan dalgalar durumunda şevli yüzlü dalgakıran kafa kesitindeki yerel oyulmaların deneysel araştırılması
Coastal structures and anchored vessels can be damaged by the effect of waves. In order to minimize these damages, long embankments called breakwaters are built to form a calm water level. The breakwaters absorb the energy of the wave before it reaches the shore, therefore reducing the wave height on the shore. However, in the trunk and head sections of these structures, scour and deposition can occur with the effect of waves and currents. And as a result of the scour, stability problems and damages, to the point of collapsing, can be seen. For this reason, it is very important to examine the scour that occurs around the breakwater. Although there are existing studies on the head section for non-breaking waves, no experimental study examines the local scour under the effect of breaking waves. Therefore, this thesis aims to eliminate this deficiency in the literature and to examine the local scour that may cause stability losses in the breakwater for the breaking wave case. In this study, the local scour in the head section of a rubble mound breakwater under the effect of the breaking waves was experimentally investigated. The experiments were carried out for two different bed materials (0.23 mm and 0.55 mm) and five different regular waves (1.7 s, 2.0 s, 2.3 s, 2.7 s, 3.1 s). In this thesis, the breaking and non-breaking wave cases were compared and as a result, it was concluded that the scour significantly reduced for the breaking case. In the experiments carried out under the breaking wave conditions, no significant local scour was observed in either bed material conditions.
Açık deniz rüzgar türbinleri için uygun yer seçim kriterlerinin irdelenmesi ve ülkemiz Ege kıyıları için uygulanması
Rüzgar enerjisi insanoğlu tarafından, yaklaşık 2000 yıldır çeşitli amaçlarda kullanılmıştır. Rüzgar enerjisini mekanik enerjiye çeviren yel değirmenleriyle başlayan gelişim süreci 21. yüzyılda açık deniz rüzgar türbinleriyle devam etmektedir. Bu çalışmada açık deniz rüzgar türbinlerinin gelişimi ve bu gelişime sebep olan faktörler değerlendirilmiştir. Açık deniz rüzgar türbinlerinin tasarım sürecinin en önemli basamağını oluşturan uygun yer seçim kriterleri detaylı şekilde incelenmiştir. Uygun yer seçiminde kullanılan yöntemler ve mühendislik çözümleri değerlendirilmiştir. Açık deniz rüzgar enerjisi bakımından yüksek potansiyele sahip olan Ege kıyılarında tekil temel açık deniz rüzgar türbinleri için uygun alanları belirlemek hedeflenmiştir. Bu kapsamda Ege bölgesinde kıyıya yakın olan 14 adet meteoroloji istasyonundan alınan rüzgar verileri öncelikle WAsP Climate Analyst 3.1 programı ile analiz edilmiştir. Daha sonra, rüzgar hızı açısından uygun olan bölgeler için vektör haritalar Global Mapper ve WAsP Map Editor ile oluşturulmuştur. WAsP 12.3 programı ile nihai analizi yapılarak rüzgar atlasları elde edilmiştir. Tekil temel açık deniz rüzgar türbinleri maksimum 40 m deniz derinliklerine kadar uygulanabildiği için 40 m deniz derinliğinden fazla alanlar elenmiştir. Açık deniz rüzgar türbini yerleşimi için sorun teşkil eden yasak sahalar (askeri eğitim ve atış sahaları, dalışa yasak sahalar, deniz tabanı kablo hatları ve gemi güzergahları) tespit edilmiş ve haritalar üzerine işlenmiştir. Uygun bölgeler için türbin yerleşimi yapılmıştır.
Dalga etkisindeki şevli yüzlü dalgakıran etrafında oluşan yerel oyulmaların sayısal araştırılması
Liman ve kıyı koruma yapılarında sakin su kesimleri oluşturmak amacıyla farklı amaçlar doğrultusunda ve farklı tiplerde inşa edilen dalgakıranlar etrafında yapının geometrisinden dolayı bozulan akım, yerel oyulmalara neden olabilmektedir. Oyulma ve yığılma şeklinde gözlenen deniz taban hareketleri, yapılarda stabilite kayıplarına ve hatta göçmelere yol açabileceğinden dolayı doğru bir şekilde belirlenmeleri son derece önemlidir. Bu tez kapsamında aşınabilir bir deniz zemini üzerinde yer alan şevli yüzlü dalgakıranlar etrafındaki yerel zemin hareketleri ele alınmıştır. Dalgakıran topuğunda dalga kaynaklı oluşan yerel oyulmaların sayısal olarak incelendiği bu çalışma kapsamında Flow3D yazılımı yardımıyla 33 m uzunluğa, 3,6 m genişliğe ve 1,2 m derinliğe sahip bir sayısal dalga kanalı oluşturulmuştur. Gelişmiş hesaplamalı akışkanlar dinamiği (HAD) programlarından biri olan Flow3D kullanılarak dalga karakteristikleri aynı düzenli ve düzensiz (JONSWAP) dalga etkisi altında dane medyan çapları 1 mm, 0,55 mm ve 0,20 mm olan taban malzemeleri durumları incelenmiştir. Dalgakıran kesiti 3.6 m genişlik boyunca uygulamada sıklıkla kullanılan 2:3 ve 1:2 şev eğimi oluşacak şekilde farklı dalga tipleri ve sediment çapları kullanılmak üzere çeşitli senaryolar analiz edilmiştir. Bu senaryolarda ayrıca dalgakıran özellikleri geçirimli veya taş dolgu olarak tanımlanmıştır. Kurulan sayısal modelin doğrulanması için Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği dalga kanalında 1,85 mm çaplı taban malzemesi ve 2:3 şev eğimli dalgakıran ile gerçekleştirilen deneylerin sonuçları aynı şartlar ile oluşturulan sayısal model sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular yorumlandığında, sayısal model performansının yüksek ve modelin güvenilir olduğu anlaşılmaktadır.
Irak'ta kamu bütçesi hazırlama sürecine katılan personelin sürece ilişkin farkındalıklarının belirlenmesi
Bütçeleme bir yönetim aracı olarak kritik bir öneme sahiptir. Etkili bir bütçeleme süreci bir devletin planlama yapmasına, öncelik belirlemesine ve devlet işlerini yürütecek kaynakları tahsis etmesine, bürokrasiyi yönetmesine, yolsuzluğu dizginlemesine ve maliye politikası belirlemesine olanak tanıyan araçların başında gelmektedir. Etkin bir bütçeleme süreci de süreçte yer alan tüm örgüt, kurum ve kişilerin süreci doğru anlaması ve yürütmesine bağlıdır. Demokratik yönetişimi ve etkili yönetimi destekleyen iyi bütçeleme, seçilmiş kamu görevlilerine karşı duyarlı ve hesap verebilir olan şeffaf ve kapsayıcı bir süreç gerektirmektedir. Bu bağlamda çalışma Irak'ta kamu bütçesi hazırlama sürecine katılan personelin sürece ilişkin farkındalıklarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında Irak kamu idarelerinde çalışan ve bütçe sürecine dahil olan 265 kamu personeli katılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler SPSS istatistik paket programının 25.0 versiyonu kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan kamu çalışanlarının demografik özellikleri için frekans analizi, "Performans Esaslı Bütçe" formunun verileri içinde frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda "Performans Esaslı Bütçeleme" sürecine ilişkin hesap verebilirlik, ölçülebilirlik, etkinlik ve verimlilik ile uygulanabilirlik konusundaki algılarının olumlu olduğu ve performans esaslı bütçe sistemi genel algısının olumlu düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Kurumsal vizyon ve misyon bilgisine sahip olarak bütçe sürecine dahil oldukları ve çok yıllı bütçelemenin gerektirdiği bütçe bilgisine sahip oldukları anlaşılmaktadır.