Theses supervised by Doç. Dr. Mustafa Doğru
11 theses · Akdeniz University
Fen laboratuvarı derslerinde kullanılan "Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme" yaklaşımının, fen bilgisi öğretmen adaylarının akademik başarılarına etkisi ve yaklaşım hakkındaki görüşleri
Fen ve teknoloji eğitimi bir toplum için önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle fen ve teknoloji eğitiminin niteliğini arttırma çabası başta gelişmiş ülkeler olmak üzere birçok ülkenin önemli hedefleri arasına girmektedir. Fen bilimleri, konu, içerdiği etkinlikler, hedeflenen davranış açısından ele alındığında araştırma, sorgulama ve gelişmeye açık bir konu alanıdır. Ancak bu durum ülkemizdeki birçok eğitim kurumunda, bu bakış açısından farklı biçimde ele alınmaktadır. Bu ise bireylere çeşitli olay, olgu ve kavramlar arasındaki nedenler hakkında yeterli düzeyde bilgi vermez. Fen eğitimi öğrencilerin; araştırma sorgulama yapma, eleştirme, tartışma, bilgiyi yeniden yapılandırma gibi pek çok aktiviteyi yapmalarına imkân sağlayacak nitelikte olmalıdır. Bu açıdan bakıldığında "Argümantasyon Tabanlı Bilim Öğrenme" yaklaşımının fen derslerinin temel yaklaşımı olduğu söylenebilir. Buradan yola çıkarak, bu araştırmada "Argümantasyon Tabanlı" etkinliklerin çeşitli değişkenler üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu çalışmanın amacı, "Argümantasyon Tabanlı Bilim Öğrenme (ATBÖ)" yaklaşımını 3. Sınıf Fen Bilgisi Öğretmen adaylarının Fen Öğretimi Laboratuvar Uygulamaları II dersi içerisindeki etkinliklere uyarlayıp, yaklaşıma uygun eğitim öğretim ortamı oluşturarak, bu yöntemin öğretmen adaylarının akademik başarılarına etkisini incelemek ve bu yaklaşımla ilgili düşüncelerini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma metot kullanılmıştır. Uygulama sonuçları deney grubunun ön test ve son test sonuçları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılığın bulunduğunu, ATBÖ yaklaşımının öğrenci başarısını olumlu açıdan etkilediğini ortaya koymuştur. Araştırmanın nitel boyutunda deney grubu öğrencileriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir.Tüm bulgular doğrultusunda ATBÖ etkinliklerinin geleneksel öğretime göre öğretmen adaylarının laboratuvar uygulamaları II dersindeki akademik başarılarına daha fazla olumlu etki ettiği sonucuna varılmıştır.
Elektrik devre elemanları ünitesinde robotik kodlama uygulamalarının 5.sınıf öğrencilerinin akademik başarı, motivasyon ve fen'e yönelik kaygılarına etkisinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, fen bilimleri dersi 5.sınıf "Elektrik Devre Elemanları" ünitesinde robotik kodlama etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarı, motivasyon ve fen'e yönelik kaygılarının incelenmesidir. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılı 2.döneminde Antalya ili Aksu ilçesinde bulunmakta olan Nurcan Rüstem Cömertoğlu Ortaokulu'nda öğrenim görmekte olan 5.sınıf öğrencilerinden iki şube seçilerek 4 hafta süre ile devam etmiştir. Çalışma deney grubu olan 5/A sınıfındaki 26, kontrol grubu olan 5/B sınıfındaki 26 olmak üzere toplam 52 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, ön test son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmacı deney grubuna Robotik kodlama etkinlikleri ile hazırlanmış ders planını, kontrol grubuna ise mevcut fen öğretimi programı çerçevesinde öğretim yöntemleri ve etkinlikler uygulanmıştır. Araştırma süresince kullanılan veri toplama araçları; araştırmacı tarafından geliştirilen "Elektrik Devre Elemanları Akademik Başarı Testi, Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği ve Fen'e Yönelik Kaygı Ölçeği"dir. Araştırma sonunda elde edilen veriler Mann Withney U testi ile analiz edilmiştir. Gerekli varsayımlar sağlanmıştır. Elde verilere göre deney ve kontrol gruplarının akademik başarılarında artış, deney grubunda yer alan öğrencilerin fene yönelik kaygılarında azalma, motivasyonda ise deney grubu lehine fark oluşmuştur.
Fen eğitiminde artırılmış gerçeklik: Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarı, kaygı ve bilişsel yük düzeyleri
Bu çalışmanın amacı, ortaokul 7.sınıf öğrencilerinin ''Güneş Sistemi ve Ötesi'' ünitesi kapsamında AG uygulamalarının kullanımının öğrencilerin Akademik Başarı, Kaygı ve Bilişsel Yük düzeylerine etkisini incelemek ve öğrencilerin düşüncelerini ortaya koymaktır. Bu çalışma, 2022-2023 eğitim öğretim yılının güz döneminde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Gaziantep ilinin Şehitkamil ilçesinde bulunan Fatma Şahin Ortaokulu'nda öğrenim gören 7/A ve 7/B şubeleri ile 5 haftalık bir araştırma süreci ile yürütülmüştür. Araştırma kontrol grubu 22 öğrenci, deney grubu 23 öğrenci olmak üzere 45 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Karma araştırma yöntemlerinden ise açımlayıcı sıralı karma yöntem deseni tercih kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında nicel araştırma yöntemlerinden ön-test son-test denkleştirilmemiş kontrol gruplu yarı deneysel desen tercih edilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında ise deney grubundan akademik başarı son testten yüksek puan almış 2 kişi, orta puan almış 2 kişi ve düşük puan almış 2 kişi olmak üzere toplam 6 kişi ile görüşme yapılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları; Güneş Sistemi ve Ötesi Akademik Başarı Testi, Fen Kaygı Ölçeği, Bilişsel Yük Ölçeği ve Görüşme Sorularıdır. Araştırmada elde edilen nicel veriler SPSS 25 paket programı ile analiz edilirken nitel veriler betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre; deney ve kontrol grupları arasında deney grubu lehine akademik başarıda artış gözlenmiştir. Fen kaygı ve bilişsel yük düzeyleri bakımından iki grup arasında manidar bir farklılık gözlenmemiştir. Öğrencilerin ön test ve son test kaygı düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır. Deney grubunun bilişsel yük düzeylerinin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu ortaya çıkarılmıştır. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre; AG uygulamalarının kullanılması hakkında öğrenciler olumlu görüşlerde bulunmuşlar, öğrenmeyi kolaylaştırdığını belirtmişlerdir. Fene yönelik kaygı konusunda soruları yanlış yapma korkusu ve soruları çözerken stres olma gibi kaygılarının olduğu ortaya çıkarılmıştır. Deney grubunun bilişsel yük düzeylerinin yüksek çıkmasının sebebi öğrencilerin teknoloji kullanımında zorluk çekmeleri, öğrencilere gerçek ve sanal ortamda birçok görev verilmesi sonucu öğrencileri zihinsel olarak yorması ve uygulama sırasında gürültülü sınıf ortamının olması olabilmektedir.
Fen eğitiminde Web 2.0 tabanlı harmanlanmış öğrenme ortamlarının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi
Bu çalışmada fen eğitiminde Web 2.0 tabanlı harmanlanmış öğrenme ortamlarının, öğrencilerin akademik başarılarına etkisi ve öğrenci görüşleri incelenmiştir. Çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılında, Antalya ilindeki bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 6. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Başarı seviyeleri birbirine yakın olan rastgele iki şube seçilmiştir ve şubeler deney ve kontrol grubu olarak ayrılmıştır. Çalışmada kontrol grubunda 35 öğrenci, deney grubunda 35 öğrenci olmak üzere toplam 70 öğrenci yer almaktadır. Kontrol grubu öğrencileri ile "ses ve özellikleri" ünitesi müfredata uygun işlenmiştir. Deney grubu öğrencileri ile "ses ve özellikleri" ünitesi harmanlanmış öğrenme ortamlarında Web 2.0 araçları kullanılarak işlenmiştir. Araştırmada geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan "Ses ve Özellikleri Akademik Başarı Testi'' uygulanmıştır. "Ses ve Özellikleri Akademik Başarı Testi" çalışma öncesi ve sonrası kontrol grubu ve deney gruplarına ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Kontrol ve deney grubu öğrencilerine uygulanan akademik başarı testi, ön test ve son testten elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Ayrıca uygulama sonrası deney grubu öğrencilerinin web 2.0 araçları ile bağlantılı fikirlerini tespit etmek amacı ile araştırmacının hazırlamış olduğu yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda fen eğitiminde web 2.0 araçlarının hem okul ortamında hem de okul dışı ortamlarda kullanılmasının öğrencilerin akademik başarısını arttırdığı görülmüştür. Ayrıca fen eğitiminde öğrencilerin web 2.0 uygulamalarını kullanması ile ilgili görüşleri incelenmiştir. Öğrenciler web 2.0 uygulamaları ile öğrenmenin eğlenceli ve zevkli olduğunu belirtmişlerdir. Aynı zamanda sınav sonuçlarını hemen görebilme ve arkadaşlarının etkinliklerini inceleme imkânı sunmasını, uygulamanın beğendikleri yönlerinden olduğunu ifade etmişlerdir. Deney grubunda yer alan öğrenciler fen eğitiminde web 2.0 uygulamalarının gerekli olduğunu, öğrenmeyi olumlu yönde desteklediğini uygulanan görüşme formunda belirtmişlerdir. Fen eğitiminde web 2.0 uygulamaları, akademik başarıyı anlamlı bir şekilde artırdığı ve öğrencilerin sıkılmadan eğlenerek öğrenmelerini sağladığı için fen bilimleri öğretmenlerine ve tüm eğitimcilere derslerinde kullanmaları önerilmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Akademik Başarı, Fen Eğitimi, Harmanlanmış Öğrenme, Web 2.0 Araçları
Tasarım temelli fen öğretiminin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin ilgileri, motivasyonları ve akademik başarılarına etkisi: Güneş, dünya ve ay
Bu çalışmanın amacı, fen bilimleri dersi "Güneş, Dünya ve Ay" ünitesinin Tasarım temelli fen öğretimi ile işlenmesinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin ilgileri, motivasyonları ve akademik başarılarına etkisini araştırmaktır. Araştırma 2019-2020 eğitim öğretim yılının 1. Döneminde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Antalya ilinin Konyaaltı ilçesinde bulunan Ayten Çağıran Ortaokulu'nda öğrenim gören 5. sınıf öğrencilerinden iki şube seçilerek, bu öğrencilere yedi hafta süreyle uygulanmıştır. Bu çalışma 5/A sınıfında okuyan 39 öğrenci deney grubunu, 5/B sınıfında okuyan 38 öğrenci kontrol grubunu oluşturmak üzere toplam 77 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada, ön test son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmacı deney grubuna Tasarım Temelli Fen Öğretimi yöntemini, kontrol grubuna ise mevcut fen öğretimi programı çerçevesinde öğretim yöntemleri uygulamıştır. Araştırma süresince kullanılan veri toplama araçları; araştırmacı tarafından geliştirilen "Güneş, Dünya ve Ay" Ünitesi Akademik Başarı Testi, Fen Öğrenimine Yönelik Motivasyon Ölçeği ve Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik Alanlarına İlgi Ölçeği'dir. Araştırmada elde edilen veriler, t-testi ve tek faktörlü Kovaryans Analizi (One Factor ANCOVA) kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda Tasarım Temelli Fen Öğretimi uygulaması akademik başarı, Fen Öğretimine yönelik motivasyon ve FeTeMM alanlarına ilgi düzeylerini mevcut fen programı yöntemlerine göre daha olumlu etkilemiştir.
Uzaktan eğitim aracılığıyla gerçekleştirilen fen bilimleri dersinin etkililiğine ilişkin öğretmen, öğrenci, veli ve yönetici görüşleri
Bu çalışmanın amacı, uzaktan eğitim aracılığıyla gerçekleştirilen fen bilimleri dersinin etkililiğine ilişkin öğretmen, öğrenci, veli ve yönetici görüşlerinin nitel ve nicel boyutları içeren karma yöntem kullanılarak araştırılmasıdır. Araştırmada 2020-2021 eğitim öğretim yılında Antalya merkez ve Korkuteli ilçelerinde bulunan fen bilimleri öğretmenleri, ortaokul öğrencileri ve velileri ile ortaokulda görev yapan yöneticiler yer almaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda 130 fen bilimleri öğretmeni, 140 ortaokul öğrencisi, 120 veli ve 122 yönetici araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmacının hazırlamış olduğu anket formu Google dokümanlar aracılığıyla online olarak uygulanmış ve veriler toplanmıştır. Veriler istatistiksel analizler yardımıyla analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; eğitimdeki fırsat eşitsizliği nedeniyle derslere katılamayan öğrencilerin fazla olması, altyapı yetersizliği, uzaktan eğitimdeki etkileşim eksikliği nedeniyle yüz yüze eğitimin daha etkili olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın nitel boyutunda ise 5 fen bilimleri öğretmeni, 5 ortaokul öğrencisi, 5 veli ve 5 yönetici bulunmaktadır. Araştırmacının hazırlamış olduğu yarı yapılandırılmış görüşme soruları katılımcılara yöneltilmiş ve veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre uzaktan eğitimin yüz yüze eğitime entegre edilerek gerçekleşmesinin yararlı olacağı ancak yalnızca uzaktan eğitim ile gerçekleştirilen fen bilimleri dersinin yüz yüze eğitime göre daha verimsiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Modellemeye dayalı fen öğretiminin ortaokul öğrencilerinin fen kavramlarını günlük yaşamla ilişkilendirmelerine ve fen kaygılarına etkisi
Bu çalışmanın adı Modellemeye Dayalı Fen Öğretiminin Ortaokul Öğrencilerinin Fen Kavramlarını Günlük Yaşamla İlişkilendirmelerine ve Fen Kaygılarına Etkisi olup İlköğretim Anabilim Dalı'nın Fen eğitimi programına dahil olarak Doç. Dr. Mustafa Doğru danışmanlığında Canser Gül Güldal tarafından 2017-2018 eğitim- öğretim yıllarında yazılmıştır. Çalışmanın amacı ortaokul 6. Sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi Dünyamız, Ay ve Yaşam Kaynağımız Güneş ünitesinde Modellemeye dayalı fen öğretimi anlayışı esas alınarak hazırlanmış ders planları ile mevcut öğretim programına göre düzenlenmiş ders planlarının bir hafta pilot çalışma ve ardından 8 hafta boyunca uygulanarak öğrencilerinin fen kavramlarını günlük yaşamla ilişkilendirmelerinde ve fene yönelik kaygılarında farklılık olup olmadığını incelemektir. Araştırma 2016-2017 eğitim öğretim yılında Antalya ili muratpaşa ilçesinde resmi bir ortaokulun 6A ve 6C sınıflarında bulunan toplam 65 öğrencisine uygulanan bir çalışmadır. Çalışmada 6A grubu deney grubunu, 6C grubu kontrol grubunu temsil etmektedir. Çalışmada deney ve kontrol grupları tam olarak rasgele dağılım ile yerleştirilmediğinden nicel boyutunda yarı deneysel desenin ön test- son test eşitlenmemiş kontrol gruplu yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda ise fenomenolojik yaklaşım esas alınmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak öğrencilerin fene yönelik kaygılarını ölçmek amacıyla Güzeller ve Doğru tarafından geliştirilen Fen Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda veri toplama aracı olarak öğrencilerin fen kavramlarını günlük yaşamla ilişkilendirme becerilerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen 10 adet açık uçlu soru kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizi tek faktörlü kovaryans analizi (ANCOVA) ile yapılmıştır. Nitel veriler ise fenomenolojik yaklaşıma göre hem betimsel hem de içerik olarak analiz edilmiştir. Araştırma nicel bulgularında fene yönelik kaygı düzeyleri arasında kontrol ve deney grupları arasında bir farklılık olmadığı, nitel bulgularında ise fen kavramlarını günlük yaşamla ilişkilendirme düzeyleri açısından deney ve kontrol grupları arasından farklılık olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Modelleme, Günlük Yaşam, Kaygı, Fen Kavramları
Fen bilimleri öğretmenlerinin kaynaştırma becerileri öz değerlendirmeleri ve kaynaştırma eğitimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Fen bilimleri Dersi öğrencilerin günlük yaşantılarında çevresindekilerle iletişim ve etkileşimlerinde başarılı olmalarını sağlama konusunda önemli bir yere sahiptir. Öğretmenler, kaynaştırma eğitimi uygulanırken başarılı olunabilmesi anlamında önemli unsurlarından bir tanesidir. Bu noktadan yola çıkarak Fen bilimleri Öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik görüşleri ve kaynaştırma becerileri uyguladıkları kaynaştırma eğitimi hakkında fikir sahibi olabilme durumu araştırmanın problem durumunu oluşturmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı; karma araştırma yöntemi tasarımı kullanılarak Fen bilimleri öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimi hakkındaki görüşlerini ve kaynaştırma becerilerini incelemektir. Paralel karma araştırma yöntemi çalışmanın desenini oluşturmaktadır. Bu kapsamda öncelikle nicel verilerden elde edilen bulgular nitel verilerle zenginleştirilmiştir. Bu doğrultuda araştırmanın evrenini 2017-2018 öğretim yılında Antalya ili merkez ilçelerinde görev yapmakta olan Fen bilimleri öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel kısmında seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenen 88 Fen bilimleri öğretmeninden veri toplanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise ankete katılan 88 Fen bilimleri öğretmeni içerisinden sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunan ve gönüllü olan altı Fen bilimleri öğretmeni amaçsal örnekleme tekniği kullanılarak seçilmiştir. Araştırmanın nicel verileri Fen bilimleri Öğretmenlerinin Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Görüşleri anketi, nitel verileri ise Kaynaştırma Becerileri Öz Değerlendirme Aracı kullanılarak yarı yapılandırılmış görüşmeler şeklinde gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin çözümlenmesinde parametrik ve parametrik olmayan istatistiksel tekniklerden, nitel verilerin çözümlenmesinde ise içerik analizinden faydalanılmıştır. Araştırma kapsamında, anketin Kişisel Bilgiler Bölümündeki cevaplardan elde edilen ortalama puanların istatistiksel olarak manidar düzeyde farklılaşmaya neden olup olmadığını belirlemek amacıyla Kruskal Wallis-H, Mann Whitney U ve T-testinden faydalanılmıştır. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen içerik analizinin sonuçları betimsel istatistikler kullanılarak tablolaştırılmıştır. Nicel verilere ilişkin analiz sonuçlarına göre ise Fen bilimleri öğretmenlerinin cinsiyetleri, yaşları, sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunma durumu, sınıf mevcutları, ailede yetersizliği olan birey bulunma durumunun öğretmenlerin kaynaştırma eğitimi ile ilgili görüşlerinde bir farklılık yaratmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak kaynaştırma üzerine eğitim alan öğretmenlerin almayanlara göre daha olumlu görüş belirttikleri belirlenmiştir. Kıdem durumlarına göre öğretmenlerin kaynaştırma eğitimine yönelik görüşlerinde farklılık olduğu ve bu farklılığın kıdem yılı fazla olan öğretmenlerin lehine olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmadan elde edilen nitel verilerin analizi sonucunda Fen bilimleri öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarında okul dışı uzmanlardan yeteri kadar bilgi alışverişinde bulunmadıkları belirlenmiştir. Yalnızca okul içi uzman olan rehberlik öğretmenlerine danışıldığı belirlenmiştir. Aynı zamanda Fen bilimleri öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamaları konusunda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmadıkları, kaynaştırma eğitimi konusunda hizmet içi eğitime ihtiyaç duydukları görülmüştür.
Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalıkları ve çevre sorunlarına yönelik davranışları üzerine inceleme çalışması
Bu çalışmada Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalında öğrenim gören öğretmen adaylarının, Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Farkındalık (SKYF) ve Çevre Sorunlarına Yönelik Davranış (ÇSYD) düzeylerini belirlemek ve de bunlar üzerinde cinsiyet, sınıf düzeyi, aile gelir düzeyi, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, çevreye yönelik yayın takip durumu ve lisansta Çevre Bilimi dersi alma durumu değişkenlerinin anlamlı farklılık oluşturup oluşturmadığı, sonrasında ise çıkan bu sonuçlar doğrultusunda fen bilgisi öğretmen adaylarının (FBÖA) görüşlerinin alınarak tüm sonuçların ortaya konulup değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda nicel araştırma desenlerinden tarama modeli, nitel boyutunda ise nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasındaki çalışma grubunu Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalında öğrenim gören, 1-4. sınıflardan oluşan toplam 222 öğretmen adayı, nitel aşamasındaki çalışma grubunu ise, nicel aşamaya gönüllü olarak katılmış 8 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmuştur. Çalışmanın nicel verilerinin toplanmasında öğretmen adaylarının kişisel bilgilerini toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu; SKYF'larını belirlemek için Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Farkındalık Ölçeği, ÇSYD'larını belirlemek için Çevre Sorunlarına Yönelik Davranış Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın nitel verilerinin toplanmasında ise FBÖA'nın SKYF ve ÇSYD konularında görüşlerini almak amacıyla hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutundaki veriler istatistik paket programı aracılığıyla parametrik testlerden; Bağımsız Gruplar t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Pearson Korelasyon, parametrik olmayan testlerden ise, Kruskal Wallis H Testi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın nitel verileri ise betimsel ve içerik analizine göre analiz edilmiştir. Yapılan çalışmanın başlıca sonuçları şunlardır: Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalık düzeylerinin oldukça farkında olduğu ayrıca bu farkındalıkları üzerinde; cinsiyet, sınıf düzeyi, aile gelir düzeyi, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, çevre ile ilgili yayın takip etme durumu ve lisansta Çevre Bilimi dersi alma durumu değişkenleri nicel boyutta anlamlı farklılık göstermezken nitel boyutta ise; cinsiyet, sınıf düzeyi, baba eğitim düzeyi, anne eğitim düzeyi, çevre ile ilgili yayın takip durumu ve Çevre Bilimi dersi alma değişkenleri sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalık üzerinde farklılık gösterdiği yönünde sonuçlar ortaya çıkmıştır. Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik davranışlarının orta düzeyde olduğu ve bu davranışları üzerinde sınıf düzeyi, aile gelir düzeyi, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, çevre ile ilgili yayın takip etme durumuna göre nicel boyutta anlamlı farklılık göstermediği fakat sınıf düzeyi ve lisansta Çevre Bilimi dersi alma durumu ise anlamlı olarak farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışmanın nitel boyutunda ise, baba eğitim düzeyi, anne eğitim düzeyi, çevre ile ilgili yayın takibi ve lisansta Çevre Bilimi dersi alma durumunun çevre sorunlarına yönelik davranışları üzerinde farklılık oluşturduğu; cinsiyet, sınıf düzeyi, aile gelir düzeyi değişkenlerinin ise farklılık oluşturmadığı yönünde sonuçlar ortaya çıkmıştır.
İlkokul 4. sınıf fen bilimleri dersi öğretim programı maddeyi tanıyalım ünitesi kazanımlarının gerçekleşme düzeyinin değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan "Maddeyi Tanıyalım" ünitesi kazanımlarının öğrencilerde gerçekleşme düzeyini belirlemektir. Araştırmanın örneklemini Antalya ili Muratpaşa ilçesine bağlı ilkokullar arasından amaçlı örnekleme tekniği ile seçilen bir devlet ilkokulunun 4. sınıf öğrencileri, sınıf öğretmeni ve okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan desen kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak başarı testi, gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler araştırmacı tarafından hazırlanan ve uygulanan başarı testinin analizi sonucunda elde edilmiş olup bu verilerin analizinde ilişkili örneklemler T-Testi kullanılmıştır. Elde edilen nitel veriler ise araştırmacının on hafta boyunca yapmış olduğu gözlem, sınıf öğretmeni ve okul yöneticisi ile yapılan görüşme, ders kitabı ve öğretim programının incelenmesiyle sağlanmıştır. Elde edilen nitel veriler, içerik analizi ile çözümlenmiştir. Elde edilen veriler neticesinde "Maddeyi Tanıyalım" ünitesinde yer alan kazanımların öğrencilerde gerçekleşmesi hususunda rol oynayan faktörlerin neler olduğu saptanmıştır. Yapılan analizler sonucunda "Maddeyi Tanıyalım" ünitesi kazanımları kapsamında öğrencilerin ön-test ve son-test puanlarının arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunsa da elde edilen sonucun arzu edilen seviyede olmadığı sonucuna varılmıştır. Yapılan gözlem ve görüşmeler sonucunda ilgili ünitenin uygulanması hususunda bazı aksaklıkların yaşandığı fakat bu aksaklıkların öğretmen, yönetici, öğrenci ve aile iş birliği çerçevesinde giderilmeye çalışıldığı saptanmıştır. Bu bağlamda programın ilgili ünite bağlamında daha etkili ve verimli yürütülebilmesi için program geliştirmecilere, okul yöneticilerine, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Fen Bilimleri öğretim programı, Maddeyi Tanıyalım, ilkokul, ünite değerlendirme,
Fen bilimleri öğretmen adaylarının yakın çevresindeki bitkileri tanıma düzeyleri
Bu çalışma Fen Bilgisi programında öğrenim gören öğretmen adaylarının yakın çevrelerindeki bitkilerini tanıma düzeyleri ve biyolojik çeşitlilik hakkında farkındalıklarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Nitel bulguları nicel bulgularla destekleyen, fen alanı araştırmalarda da sıkça kullanılan karma araştırma yöntemi ve iki değişken arasındaki farklılığa bakılan karşılaştırmalı durum çalışması seçilmiştir. Araştırma belli bir amaç doğrultusunda yürütüldüğü içi amaçlı örneklem yöntemiyle çevreyle ilgili ders alan ve almayan öğretmen adayları seçilmiştir. Araştırma çevreyle ilgili ders almayan 1. ve 2. Sınıf öğretmen adayları ve çevreyle ilgili ders alan 3. ve 4. Sınıf öğretmen adaylarıyla yürütülmüştür. Çalışmada veriler iki şekilde toplanmıştır. Birinci kısımda yakın çevrelerindeki bitkilerini tanıma düzeyleri belirlemek için bir form kullanılmış ve bir istatistik programıyla nicel bulguları bulunmuştur. İkinci kısımda ise biyoçeşitlilik görüşme sorularıyla da öğretmen adaylarının biyoçeşitlilik ve çevre sorunlarına karşı daha detaylı incelemek için bir görüşme formu kullanılmıştır. Nicel bulgular istatistik programıyla, nitel bulgular ise içerik analiz yöntemiyle bulunmuştur. Araştırmanın bulgularında kızlarla erkekler arasında anlamlı bir fark görüldüğü ve sınıf düzeyleri arttıkça yakın çevrelerindeki bitkileri ve önemini de kavradıkları tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının çevreyle ilgili bilgi edindikleri yer internet iken; sınıf düzeyi arttıkça diğer yayın ve yayım organlarına başvurdukları görülmektedir. Öğretmen adayları biyolojik çeşitliliğin azalmasındaki en önemli faktöre toplumun bilinçsizce davranmasını söylerken, artması için ise ceza uygulaması ve topluma eğitim verilmesi gerektiğini söylemişlerdir. Öğretmen adaylarının 3. Sınıfta aldıkları öğretim teknolojileri ve materyal dersi çevreyle ilgili proje yaparken öğretim materyalleri yapmak, eğitici oyunlar gibi öğretim yöntemleri öne sunmuşlardır. Çevre bilimi, evrim gibi dersleri alan öğrencilerin biyoçeşitlilik hakkında daha diğer düzeylere göre daha bilinçli oldukları ve 4. Sınıfların staj yapmalarından dolayı kendilerini bir öğretmen gibi hissettikleri ve öğrencilerin düzeyine uygun projeler geliştirdikleri sonucu çıkmıştır. 4. Sınıf öğretmen adayları alt kademedeki öğretmen adaylarına kıyasla çevre farkındalığı yüksektir ama bütün öğretmen adayları biyolojik çeşitlilik kavramını tür çeşitliliğiyle karıştırmışlardır. Buda aldığı derslerin olumlu yönde etki ettiği ama yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.