Theses supervised by Prof. Dr. Bülent Şen
14 theses · Fırat University
Karaçay (Bartın)'ın bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin araştırılması
Bu tez çalışmasında, Karaçay (Bartın)'ın bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri Ocak 2018-Haziran 2018 tarihleri arasında altı ay süreyle araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda akarsuyun üst, orta ve alt akarsu kesimlerinde üç istasyon belirlenmiştir. Su sıcaklığı, pH, elektriksel iletkenlik, çözünmüş oksijen ve akım değerleri arazide yapılan ölçümlerle belirlenirken, toplam sertlik, tuzluluk ve organik madde miktarı titrimetrik metotla, toplam azot, toplam fosfor, nitrit, nitrat, sülfat miktarları spektrofotometrik analizlerle tespit edilmiştir. Karaçay için gerçekleştirilen ölçüm ve analizler sonucunda elde edilen değerler toplam fosfor dışında (bu parametreye göre III. sınıf su kalite özelliğine sahiptir) diğer bütün kalite kriterlerine göre Karaçay'ın araştırılan yukarı, orta ve aşağı akarsu bölgelerinin her üç kısmının da I sınıf su kalite özelliğine sahip olduğu ortaya çıkmıştır.
Cip Baraj Gölü (Elazığ)'nün su kalitesi özelliklerinin araştırılması
Bu tez çalışmasında Cip Baraj Gölü (Elazığ)'nün su kalitesi özelliklerinin araştırılması amacıyla Ocak 2018-Haziran 2018 tarihleri arasında 6 ay süreyle su örnekleri alınarak ölçüm ve analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma süresince su sıcaklığı, pH, çözünmüş oksijen ve seki disk derinliği değerleri arazide yapılan ölçümlerle belirlenirken, tuzluluk titrimetrik metotla, toplam azot, toplam fosfor, nitrit, nitrat, sülfat ve kimyasal oksijen ihtiyacı gibi kimyasal parametrelere ait değerler laboratuvarda yapılan spektrofotometrik analizlerle tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, Yer üstü Su Kalitesi Yönetmeliği, Cip Baraj Gölü'nün araştırılan kısmının toplam fosfor (II./III. sınıf) ve KOİ hariç diğer bütün parametrelere ait değerlere göre I. sınıf su kalite özelliğine sahip olduğunu ortaya koymuştur.Ayrıca Seki derinliği değerlerine göre gölün gölün trofik durumunun ötrofik olduğu belirlenmiştir. Kimyasal oksijen ihtiyacın her örneklemede yüksek çıkması, Cip Baraj Gölü'nde organik bir kirliliğin varlığını ortaya koymuştur.
Keban Baraj Gölü'ne dökülen Tahar Çayı'nın bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri
Bu çalışmada Keban Baraj gölüne dökülen Tahar Çayı'nın bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Tahar Çayı'ndan Ocak 2014-Aralık 2014 tarihleri arasında 12 ay süreyle aylık su örnekleri alınmış, gerekli ölçüm ve analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma süresince su sıcaklığı, pH ve çözünmüş oksijen arazide yapılan ölçümlerle belirlenirken, toplam sertlik, toplam alkalinite, organik madde, amonyum, klor, kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), nitrit, nitrat, sülfat, silika, toplam fosfor, toplam azot ve orto-fosfat gibi kimyasal parametrelere ait değerler laboratuvarda yapılan analizlerle tespit edilmiştir. Analizler sonucu elde edilen verilerden istatistiksel analizler yapılmış ve sonuçlar daha önce yapılan benzer çalışmalar ile karşılaştırılmıştır.
Atatürk Baraj gölüne dökülen Kahta Çayı (Adıyaman'nın su kalite özelliklerinin araştırılması
Bu çalışmada, Atatürk Baraj Gölü'ne dökülen Kahta Çayı'nın su kalitesini belirlemek amacıyla bazı fiziko-kimyasal özellikleri ile epilitik diyatomeleri Nisan 2012-Mart 2013 tarihleri arasında araştırılmıştır. Kahta Çayı üzerinde kaynaktan mansaba doğru belirlenen beş istasyondan ayda bir kez olmak üzere düzenli olarak su ve epilitik diyatome örnekleri alınmıştır. Fiziko-kimyasal özelliklerden sıcaklık, elektriksel iletkenlik, toplam çözünmüş katı madde, askıda katı madde, bulanıklık, pH, çözünmüş oksijen, toplam sertlik, toplam alkalinite, kalsiyum, magnezyum, klorür, toplam azot, amonyum azotu, nitrit azotu, nitrat azotu, toplam fosfor, reaktif fosfor, silika, sülfat ve kimyasal oksijen ihtiyacı, biyolojik özelliklerden ise epilitona ait tür kompozisyonu ve bollukları her bir istasyon için ayrı ayrı belirlenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda, Kahta Çayı'ı alkali karakterde olup, Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği'nde bildirilen kıta içi su kaynaklarının sınıflarına göre kalite kriterleri dikkate alındığında, belirlenen tüm istasyonlar toplam fosfor ve nitrit değerleri bakımından III. sınıf (kirlenmiş su), diğer parametreler açısından ise I. sınıf (yüksek kaliteli su) su özelliğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Araştırma süresince epilitik diyatomelere ait 26 cinse ait 57 takson tespit edilmiştir. Bu taksonların 3 tanesi sentrik diyatomlere ait bulunurken, 54 takson pennat diyatomeler içerisinde yer almıştır. Genel olarak Achnanthidium minutissimum, Achnanthidium rivulare, Cymbella affinis, Cymbella cymbiformis, Cocconeis placentula var. euglypta ve Gomphonema olivaceum baskın diyatome taksonları olarak belirlenmiştir. Diyatome taksonlarının kullanıldığı Saprobi İndeksi (SI), Trofik Diyatom İndeksi (TDI), Trofi İndeksi (TI), İsviçre Diyatom İndeksi (DI-CH), Genel Diyatom İndeksi (GDI) uygulanarak Kahta Çayı'nın su kalite sınıfları belirlenmiştir. Ortalama SI değerlerine göre tüm istasyonlar I-II. su kalite sınıfında, TDI değerlerine göre II. su kalite sınıfında, TI değerlerine göre II. su kalite sınıfında, DI-CH değerlerine göre III. su kalite sınıfında ve GDI değerlerine göre ise I. ve II. su kalite sınıfında yer almaktadır. Kahta Çayı epilitik diyatome çeşitliliğini belirlemek amacıyla da Margalef (d), Shannon (H') ve Simpson Çeşitlilik indeksleri (D) kullanılmıştır. Her üç indekse göre de ortalama en yüksek çeşitlilik indeksi 3. istasyonda belirlenmiştir.
Elazığ ili kentsel atıksularında organik kirlilik yükünün belirlenmesi
Bu çalışmada, Elazığ Kenti ve Elazığ Kenti kanalizasyon sistemine bağlı olan beldelerin evsel atık sularında organik maddelerden, koliform ve E.coli'den kaynaklanan kirliliğin miktarı mevsimsel (ekim, ocak, nisan, temmuz ayları) olarak incelenmiştir. Araştırma kapsamında atık suyun debi, sıcaklık, çözünmüş oksijen (ÇO), biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOİ), kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), amonyum azotu, yağ ve gres, askıda katı madde, total koliform, fekal koliform ve Escherichia coli parametreleri incelenmiştir. Araştırma neticesinde debi 40.711-52.170 m³/gün, BOİ 60,4-540 mg/L, KOİ 242,4-812 mg/L, AKM 65-388 mg/L, amonyum azotu 0,93-2,1 mg/L, yağ ve gres 32-54,4 mg/L aralıklarında, fekal koliform, total koliform ve Escherichia coli değerleri hepsi için 1100 EMS/mL `den daha büyük miktarlarda tespit edilmiştir.Yapılan hesaplamalar doğrultusunda arıtılmadan sucul ortama verilecek atık suyun günlük ortalama meydana getireceği yükler 12.343 kg/gün BOİ , 27.135 kg/gün KOİ, 11.541 kg/gün AKM, 71 kg/gün amonyum azotu ve 2.031 kg/gün yağ ve gres olarak hesaplanmıştır. Yıllık ortalama meydana getirecekleri yükler ise 4.505 ton/yıl BOİ, 9.904 ton/yıl KOİ, 4.212 ton/yıl AKM, 25 ton/yıl amonyum azotu, 741 ton/yıl yağ ve gres olarak hesaplanmıştır.Anahtar Kelimeler: Organik kirlilik, BOİ, KOİ, AKM, Amonyum azotu, Yağ ve gres, Fekal Koliform, Total Koliform, E.coli, Evsel atıksu, Elazığ
Hazar gölü litoral bölge bentik makroomurgasızları ve dağılımları
Bu çalışma; Elazığ İli sınırları içinde bulunan, tektonik kökenli, derin ve alkali bir göl olan Hazar Gölü'nün litoral bölgesi bentik makroomurgasızlarını ve dağılımlarını belirlemek amacıyla Ekim 2007-Eylül 2008 tarihleri arasında, gölün litoral bölgesinde belirlenen 8 örnekleme alanı içerisindeki 21 istasyonda, yapılan toplam 9 örnekleme ile yürütülmüştür.Örnekleme noktaları ve örnekleme dönemleri arasındaki benzerlikleri belirlemek için takson bolluğu verisine dayalı olarak, Sorensen'in benzerlik indeksine göre Kümeleme Analizi, ayrıca bentik makroomurgasız faunası kompozisyonunun özetlenmesi için PCA (Principal Component Analysis) kullanılmıştır.Buna göre gölün 0-15 m derinlikler arası litoral bölgesindeki bentik makroomurgasız komünitesinin; Clitellata, Insecta, Arachnida, Malacostraca, Ostracoda, Branchiopoda, Entognatha, Maxillopoda ve Turbellaria olmak üzere toplam 9 sınıfa ait, 22 taksondan oluştuğu; incelenen toplam 28.342 adet organizmanın % 58,9'unun Tubificidae, % 30,6'sının Chironomidae ve % 10,5'inin ise diğer ailelere ait taksonlar oldukları; gölde ortalama bolluğun 1.253 adet birey/m2, ortalama çeşitliliğin 0,90, ortalama organizma sayısının en yüksek olduğu mevsimin yaz ve en düşük olduğu mevsimin kış mevsiminin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca belirlenen taksonlar organik kirliliğe karşı tolerans değerlerine göre de sınıflandırılmıştır. Buna göre organik kirliliğe karşı orta derecede toleranslı taksonlar genel toplamda % 64,0, toleranslı taksonlar % 29,6 ve toleranssız taksonlar % 6,4 oranlarında kaydedilmişlerdir.Hazar Gölü litoral bölgesi bentik makroomurgasız faunasının dağılımı üzerinde fiziksel faktörler olan derinlik ve derinliğe bağlı olarak değişen taban yapısının en önemli etkenler olduğu; su kalitesi değişkenlerin ikincil öneme sahip olduğu; derinlik ve taban yapısı etkenlerine ait değişimin takson zenginliği ve çeşitlilik üzerinde de etkili olduğu; mevsimsel değişim üzerinde en etkili çevresel faktörün su sıcaklığı olduğu fakat bentik makroomurgasızların biyolojik özellikleri ve genel olarak gölde yaşayan organizmalar arasındaki beslenme ilişkilerinin de göz ardı edilemeyecek ekolojik faktörler olduğu; sistematik açıdan aile düzeyinde yüksek takson zenginliğinin, cins düzeyinde düşük olduğu; bu tablonun şekillenmesine diğer birçok göle göre yüksek değerlerde belirlenen çözünmüş iyon içeriği, pH değeri ve organizmaların bu değişkenlere adaptasyon yeteneklerinin neden olduğu belirlenmiştir.Hazar Gölü araştırılan bölgesine ait elde edilen verilere dayanarak, trofik düzeyinin oligo-mezotrof ara sınıfı içersinde değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.
Dicle nehri ve üzerindeki baraj göllerinin fiziksel, kimyasal ve algolojik özellikleri
Bu çalışmada Kralkızı, Dicle ve Batman baraj gölleri ve Dicle Nehri'nin su kalitesi, fitoplankton kompozisyonu ve yoğunluğundaki değişimler Şubat 2008-Ocak 2009 tarihleri arasında incelenmiştir. Kralkızı Baraj Gölü fitoplankton topluluğunda 8 divizyoya mensup 48 takson, Dicle Baraj Gölü fitoplankton topluluğunda 8 divizyoya mensup 64 takson, Batman Baraj Gölü fitoplankton topluluğunda 8 divizyoya mensup 60 takson ve Dicle Nehri fitoplankton topluluğunda 9 divizyoya mensup 390 takson tespit edilmiştir. Kralkızı, Dicle ve Batman baraj gölleri ve Dicle Nehri fitoplankton topluluğunda Bacillariophyta, Chlorophyta ve Cyanophyta divizyoları, tür sayıları ve birey yoğunlukları bakımından baskın gruplar olarak belirlenmiştir.Kralkızı, Dicle ve Batman baraj göllerinde çalışma süresince baskın olan fitoplankton türlerine ve bunlara ait fonksiyonel grupların habitat özelliklerine göre, Kralkızı ve Dicle baraj göllerinin trofik durumları bakımından oligotrofik-mezotrofik yapıda olduğu, Batman Baraj Gölü'nün ise mezotrofik-ötrofik yapıda olduğu belirlenmiştir.Ortalama seki diski derinliği, toplam azot, toplam fosfor ve klorofil a ve trofik durum indeks (TSI) değerlerine göre Kralkızı, Dicle ve Batman baraj göllerinin trofik durumları bakımından mezotrofik sınıfa girdikleri tespit edilmiştir.Ortalama toplam azot ve toplam fosfor değerlerine göre Dicle Nehri'nin trofik durumu bakımından mezotrofik-ötrofik yapıda olduğu, ortalama klorofil a değerlerine göre ise oligotrofik-mezotrofik yapıda olduğu belirlenmiştir.Kralkızı, Dicle ve Batman baraj göllerinin su kalitesini tehdit eden önemli kirletici kaynaklara rastlanmamasına karşın, Dicle Nehri'nin evsel atık sulardan dolayı Diyarbakır, Bismil ve Cizre'de ciddi bir kirlilikle karşı karşıya olduğu gözlenmiştir.
Haringet çayının bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri
Bu çalışmada Haringet Çayı'nın bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri Mayıs 2009- Nisan 2010 tarihleri arasında araştırılmıştır. Haringet Çayı üzerinde belirlenen 7 istasyondan ayda bir kez olmak üzere düzenli olarak su örnekleri alınmıştır. Su kalite parametrelerinden akım, sıcaklık, pH, elektriksel iletkenlik, toplam çözünmüş katı madde, çözünmüş oksijen, toplam sertlik, nitrat, nitrit, amonyak, sülfat, reaktif forsfor ve BOİ herbir istasyon için ayrı ayrı tayin edilmiştir. Belirlenen istasyonlarda hesaplanan ortalama en düşük ve en yüksek değerlerin sırasıyla; 0.51-1.66 m³/sn; 7.4-9.05°C; 6.5-7.81; 458-1384 µS/cm; 233-693 mg/1L; 3.3-8.3 mg/1L; 104-258 mg CaCO3/1L; 0.3-8.9 mg/1L; 0.01-0.06 mg/1L; 0.03-2.12 mg/1L; 8.7-75.7 mg/1L; 0.02-1.58; 2.8-286 mg/1L arasında olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, Haringet Çayı'nın sülfat bakımından 1. sınıf, reaktif fosfor değerleri bakımından 3. ve 4. sınıf, nitrat konsantrasyonları bakımından 3. sınıf, nitrit konsantrasyonları bakımından 2. ve 3. sınıf su özelliğine sahip olduğu görülmüştür. Su kalitesi açısından bütün veriler değerlerlendirildiğinde, çayın Keban Baraj Gölü'ne 3. sınıf su kalitesine sahip su boşalttığı ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Haringet Çayı, su kalitesi
Murat nehrinin Palu ilçesi ve Gülüşkür bölgeleri arasında kalan kısmının su kalitesi ve bentik diyatomeleri
Bu araştırmada Murat Nehri'nin Palu İlçesi ve Gülüşkür bölgeleri arasında kalan kısmının su kalitesi ve diyatomeleri Mart 2010-Şubat 2011 tarihleri arasında araştırılmştır. Araştırma için 4 istasyon belirlenmiştir. İstasyonlardan, nehrin kimyasal özelliklerinin belirlenmesi amacıyla su numuneleri, diyatomelerin incelenmesi için ise planktonik ve epilitik örnekler alınmıştır. Bu araştırma süresince planktona ait toplam 53 takson, epilitona ait ise 57 takson belirlenmiştir. Nitzschia, Navicula ve Cymbella en fazla taksonla temsil edilen genuslar olmuştur. Aulacoseira distans, Cymbella affinis, Navicula lanceolata var. arenaria fitoplanktonda; Cymbella affinis, Aulacoseira ambigua, Navicula lanceolata var. arenaria, Sellaphora bacillum ise epilitonda hem ortaya çıkış sıklığı hem de nispi yoğunlukları bakımından en önemli diyatome taksonları olarak belirlenmişlerdir. Bu tez çalışması doğrultusunda yapılan analizler ve ölçümler Murat Nehri'nin su kalite kriterine göre temiz su özelliğine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte toplam fosfor miktarı ve koliform bakteri sayısı Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği'ne göre Murat Nehri'nde ötrofikasyon tehlikesine dikkat çekmiştir.Anahtar Kelimeler: Su Kalitesi, Fitoplankton, Epiliton, Diyatome, Murat Nehri, Elazığ.
Hazar Gölü'nün Sivrice ilçesi ile Behrimaz çayı arasında kalan kısmının littoral algleri ve mevsimsel değişimleri
ÖZET Doktora Tezi HAZAR GÖLÜ'NÜN SİVRİCE İLÇESİ İLE BEHRİMAZ ÇAYI ARASINDA KALAN KISMININ LİTTORAL ALGLERİ VE MEVSİMSEL DEĞİŞİMLERİ FERAY ÖZRENK SÖNMEZ Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Temel Bilimler Anabilim Dalı 2003, Sayfa 130 Bu araştırmada Hazar Gölü'nün Sivrice İlçesi ile Behrimaz Çayı'na kadar olan kısmının littoral algleri ve mevsimsel değişimlerinin belirlenmesi amacıyla kıyı boyunca 4 İstasyon belirlenmiş ve bu istasyonlardan oeak-aralık 2000 tarihleri arasında fitopiankton ve fitobentoz örnekleri aylık periyotlarla alınarak incelenmiştir. Bu araştırma süresince Bacillariophyta' ya ait 84, Chlorophyta" ya ait 7, Cyanophyta' ya ait 2 ve Dinophytaya ait 1 takson olmak üzere toplam 94 takson belirlenmiştir. Diyatomeler (Bacillariophyta), gerek takson sayısı gerekse fitopiankton ve fitobentoz içerisindeki ortaya çıkış sıklıkları ve birey sayılan bakımından Hazaf Gölü 'nün araştırılan kısmının en önemli algleri olmuşlardır. Diyatomeler bütün mevsimlerde ortaya çıkmalarına rağmen en önemli sayılarına yazın ulaşmışlardır. Fitoplanktonda kaydedilen takson sayısı (47) epilitik ve epipsammik (80) topluluklar içerisinde kaydedilen takson sayılarına oranla daha az olmuştur. Alglere ait en yüksek nispi yoğunluk epilitik alglere ait olmuştur. Kimyasal ve biyolojik verilere bağlı olarak gölün araştırılan kısmının kıyı sularının trofik düzeyi değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler : Fitobentoz, Fitopiankton, Littoral, Hazar Gölü, Elazığ.
Hazar Gölü'ne dökülen Kürk çayının bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin araştırılması
Bu çalışmada, Hazar Gölü'ne dökülen Kürk Çayı'nın bazı fiziksel ve kimyasalözellikleri Aralık 2004-Kasım 2005 tarihleri arasında araştırılmıştır. Kürk Çayı üzerindebelirlenen beş istasyondan ayda bir kez olmak üzere düzenli olarak su örnekleri alınmıştır. Sukalite parametrelerinden akım, sıcaklık, elektriksel iletkenlik, çözünmüş katı madde, askıda katımadde, bulanıklık, pH, çözünmüş oksijen, toplam sertlik, toplam alkalinite, kalsiyum, klorür,toplam azot, amonyum azotu, nitrit azotu, nitrat azotu, reaktif fosfor, silika, sülfat ve kimyasaloksijen ihtiyacı her bir istasyon için ayrı ayrı tayin edilmiştir. Belirlenen istasyonlardahesaplanan ortalama en düşük ve en yüksek değerlerin sırasıyla; 0,387-0,627 m3/sn; 8,9-12,5 ºC;196-1468 µS/cm; 91-729 mg/L; 3,57-70,94 mg/L; 2,62-70,6 NTU; 7,6-8,71; 8,6-9,2 mg/L;118,89-391,14 mg CaCO3/L; 131,21-490,95 mg CaCO3/L; 31,49-66,19 mg Ca/L; 20,09-271,61mg Cl-/L; 0,74-1,23 mg N/L; 0,032-0,078 mg NH4+-N/L; 0,012-0,014 mg NO2--N/L; 0,39-0,89mg NO3--N/L; 0,014-0,043 mg PO4-3-P/L; 8,41-17,92 mg SiO2/L; 13,71-32,97 mg SO4-2/L ve11,33-20,83 mg O2/L arasında olduğu tespit edilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda, KürkÇayı'nın hafif alkali karakterde ve kıta içi su kaynaklarının sınıflarına göre kalite kriterleridikkate alındığında, klorür ve reaktif fosfor değerleri bakımından II. sınıf (Az kirli su), nitritazotu değeri bakımından III. sınıf (Kirli su) ve tayin edilen diğer parametreler açısından I. sınıf(yüksek kaliteli su) su özelliğine sahip olduğu tespit edilmiştir.
Marmara Denizi'nin kuzeyinde yaşayan tekir balığı (Mullus surmuletus linnaeus, 1758)'nın biyolojisi
Bu araştırmada, Marmara Denizi'nin kuzeyinden Şubat 1997 - Ocak 1999 tarihleri arasında elde edilen tekir balığı (Mullus surmuletus Linnaeus, 1758)'nın yaş ve eşey kompozisyonu, yaş-boy, yaş-ağırlık ve boy-ağırlık ilişkileri, büyüme oranı, üremesi, kondüsyonu ve mortalitesi üzerinde çalışılmıştır. 0. - V. yaş grupları arasında dağılım gösteren 1885 adet örneğin %50.98'ini dişi bireyler, %39.42' sini erkek bireyler ve %9.60' sini ise juveniller oluşturmuştur. Boyları 9.00-23.50 cm arasında dağılım gösteren populasyonun yaş gruplarına göre ortalama total boy ve ortalama ağırlık değerleri sırasıyla 10.69 cm,13.72 g; 13.05 cm, 28.18 g; 15.90 cm, 51.64 g; 17.74 cm, 77.48 g; 19.84 cm, 100.76 g; 21.19 cm, 112.34 g' dır. Büyüme parametreleri L" = 32.82 cm, k = 0.228 yr'1, t0= -2.134 ve boy-ağırlık ilişkisi tüm bireyler için W = 0.0089 L 3122 olarak hesaplanmıştır.11 Türün Marmara Denizi'nin kuzeyindeki üreme periyodunun Haziran- Temmuz aylarında gerçekleştiği saptanmış, eşeysel olgunluk yaşının erkeklerde I, dişilerde ise II olduğu belirlenmiştir. Toplam mortalite boya bağlı olarak Z = 0.37 ve yaşa bağlı olarak Z = 0.40 olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler : Mullus surmuletus, büyüme parametreleri, üreme, mortalite, Marmara Denizi.
Keban Baraj Gölü'nün Gülüşkür kesimindeki algler ve mevsimsel değişimleri
ÖZET DOKTORA TEZİ KEBAN BARAJ GÖLÜ' NÜN GÜLÜŞKÜR KESİMİNDEKİ ALGLER VE MEVSİMSEL DEĞİŞİMLERİ Güneş (TOPRAK) PALA Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Temel Bilimler Anabilim Dalı 2001, Sayfa: 107 Bu araştırmada Keban Baraj Gölü Gülüşkür kesiminde belirlenen üç istasyon ile Yolüstü (Ova) kısmında belirlenen iki istasyondan alınan alg ve su örnekleri Eylül 1996- Eylül 1998 tarihleri arasında incelenmiştir. Araştırma süresince Bacillariophyta' ya ait 182, Chlorophyta' ya ait 97, Cyanophyta' ya ait 50, Dinophyta' ya ait 1, Euglenophyta' ya ait 2 ve Xanthophyta' ya ait 2 takson olmak üzere toplam 334 alg taksonu belirlenmiştir. Diyatomeler (Bacillariophyta), takson sayılarındaki üstünlüklerinin yanısıra birey sayılan bakımından da Keban Baraj Gölü' nün araştırılan Gülüşkür kesimindeki fıtoplankton içerisinde en önemli algler olmuşlardır. Diyatomeler arasında Nitzschia, Navicula, Achnanthes ve Cymbella ; Yeşil algler' (Chlorophyta) den Scenedesmus, Pediastrum ve Tetraedron, Mavi-yeşil algler (Cyanophyta) arasında ise, Anabaena ve Oscittatoria genuslarına ait türler ortaya çıkış sıklıkları ve oluşturdukları populasyonların büyüklüğü ile fitoplanktonun en önemli üyelerini teşkil etmişlerdir. Diyatomeler hemen hemen her mevsimde fîtoplanktonda mevcut olmalarıyla dikkat çekmişlerdir. En önemli çoğalmaları ilkbahar ve sonbahar da gerçekleşmiştir. Yeşil ve mavi-yeşil algler ise çoğunlukla ilkbahar ve yazan önemli olmuşlardır. Anahtar Kelimeler : Fitoplankton, Keban Baraj Gölü, Elazığ.
Seçilmiş göllerdeki (Türkiye) sedimanda diyatome konsantrasyonu ve birikim oranlarındaki değişkenlik kullanılarak geçmiş göl çevresel değişkenlerinin yenidenyapılandırılması: Paleolimnolojide kantitatif bir yaklaşım
Bu çalışma, kökenleri farklı beş gölün (Beymelek/Lagün, Beyşehir/Tektonik, Erçek/Lav Set, Gölcük/Krater ve Tödürge/Karstik) paleo-salinite, paleo-alkalinite, paleo-pH, paleo-nütrient, paleo-secchi derinlik, paleo-trofik statü ve paleo-iletkenlik değişkenlerine ait verilerin yeniden yapılandırılmasını amaçlamaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında kalibrasyon veri setleri oluşturulmuş, diğerinde ise yeniden yapılandırma yapılmıştır. Kalibrasyon veri setleri oluşturmak için başlangıçta 50 göl araştırılmış olmasına rağmen 35 gölden istatisteksel olarak anlamlı veriler üretilmiştir. Kalibrasyon veri seti 1, 35 göl, 14 çevresel parametre ve 64 diyatome taksonundan oluşmaktadır. Çevresel parametreler ağırlıklı ortalama (WA) ve ağırlıklı ortalama kısmi en küçük kareler (WA-PLS) yöntemlerine göre yeniden yapılandırılmıştır. İletkenlik, sülfat, potasyum, magnezyum, secchi derinlik ve kalsiyum karbonat değişkenleri için anlamlı model performansları bulunmuştur. İletkenlik için R2, rjack2, RMSE ve RMSEP değerleri sırasıyla 0,767, 0,476, 0,331 ve 0,496 olarak tespit edilmiştir. İletkenlik için en yüksek/en düşük optimum ve tolerans değerlerine sahip diyatome taksonları Amphora commutata (1720,56-18,34 µS/cm) ve Staurosira binodis (107,47-2,28 µS/cm) olarak belirlenmiştir. Kalibrasyon veri seti 2, 35 göl, 12 çevresel parametre ve 64 diyatome taksonundan oluşmaktadır. Tuzluluk, sülfat, potasyum, magnezyum, pH, sodyum ve klorür değişkenlerine ait anlamlı model performansları oluşturulmuştur. Tuzluluğun R2, rjack2, RMSE ve RMSEP değerleri sırasıyla 0,694, 0,227, 0,140 ve 0,225 olarak belirlenmiştir. Tuzluluk için en yüksek/en düşük optimum ve tolerans değerlerine sahip diyatome taksonları Campylodiscus clypeus – Amphora pediculus (‰9,57-2.80) ve Cyclotella atomus – Cymbopleura inaequalis (‰2,15-1,30) olarak tespit edilmiştir. Kalibrasyon veri seti 3, 35 göl, 15 çevresel parametre ve 156 diyatome taksonundan oluşmaktadır. Toplam fosfatın R2, rjack2, RMSE ve RMSEP değerleri sırasıyla 0,667, 0,311, 0,055 ve 0,112'dir. Toplam azotun R2, rjack2, RMSE ve RMSEP değerleri sırasıyla 0,715, 0,453, 0,109 ve 0,168 olarak belirlenmiştir. Toplam azot için en yüksek/en düşük optimum ve tolerans değerlerine sahip diyatome taksonları Ctenophora pulchella – Hippodenta neglecta (3,83-1,27 mg/L) ve Hanzschia amphioxys – Karayevia clevei (2,97-1,04 mg/L)'tir. Toplam fosfor için en yüksek/en düşük optimum ve tolerans değerlerine sahip diyatome taksonları Hanztschia amphioxys – Cymbella parva (0,423-0,015 mg/L) ve Hantzschia amphioxys – Mastogloia calcarea (0,308-0,008 mg/L) olarak tespit edilmiştir.