Theses supervised by Prof. Dr. Ekrem Atakan
17 theses · Çukurova University
Adana ilinde depolanmış mısırlarda zararlı böcek türlerinin araştırılması
Bu çalışma Adana ilinde Ekim 2010-Eylül 2011 döneminde ticari silo ve adi yatay depolarda depolanmış dane mısırlarda zararlı böcek türlerini saptamak amacıyla yapılmıştır.Bu çalışma sonucunda Insecta sınıfından 3 takım ve 7 familyaya bağlı toplam 14 zararlı tür saptanmıştır. Bunlara ek olarak Cheyletus cinsi ve Haemolaelaps berlese (Acarina:Laelapidae) türü olmak üzere 2 avcı akar türü, larva parazitoiti Anisopteromalus calandra (How.) (Hymenoptera: Pteromalidae) bulunmuştur. En yaygın böcek türlerinin Sitophilus zeamais (Matsch.), Tribolium castaneum (Herb.), Sitophilus oryzae (L.), Liposcelus entomophila (Ender.), Cryptolestes ferrugineus (Steph.), Tribolium confusum (Duval.) ve Cryptolestes turcicus (Grouv.) olduğu belirlenmiştir. Oryzaephilus surinamensis (L.), Sitotroga cerealella (Oliver.) ve Rhizopertha dominica (F.) örneklenen depolarda bazen kaydedilmişlerdir.Adi depolarda saptanan böcek türlerinin popülasyon yoğunlukları, silolara göre daha yüksek bulunmuştur. Böcek türleri genelde yaz aylarında yüksek sayılara ulaşmışlardır. Yeni ürünün depoya alındığı Eylül ve Ekim aylarında ticari depolarda böcek bulaşıklılığı görülmemiştir.Silo depolarda böcek beslenmesi sonucu zarara uğramış danelerin en yüksek oranı %4 iken, adi depolarda bu oran %8 olmuştur. Hiç ilaçlamanın yapılmadığı minyatür adi tip depoda dane mısırda zarar oranı %39.5 ile Ekim ayında en yüksek olmuştur.
Balcalı (Adana) yöresinde Syrphidae (Diptera) türleri, buğday ve yonca tarlasında yaprakbitleri ile ilişkileri
Adana ili Balcalı Yöresi'nde Kasım 2011 ile Kasım 2012 tarihleri arasında saptanan Syrphidae türleri ve bu türlerin buğday ve yonca tarlalarında yaprakbitleri ile ilişkileri araştırılmıştır. Bu çalışma ile afidofag türlerden 7, saprofag türlerden de 4 tür olmak üzere, toplam 11 tür saptanmıştır. Bu türler arasında en çok yakalanan türler: Episyrphus balteatus (De Geer, 1776), Sphaerophoria scripta (L., 1758) ve Metasyrphus corollae (Fabricious, 1805) olmuştur. Ayrıca saprofag türlerden de Syritta pipiens (L., 1758) ve Eristalomia tenax (L., 1758) diğerlerine göre daha çok belirlenmiştir. Bu iki tür; daha çok yabancıotlar üzerinde yakalanmışlardır.Balcalı ve Doğankent yörelerinde iki farklı ekolojik bölgede bulunan buğday tarlasında, yaprakbiti türlerinden; Sitobion avenae (Fabricius, 1775) saptanmıştır. E. balteatus, S. scripta ve M. corollae türlerinin her iki yörede de bulunduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte Balcalı' da en fazla sayıda kaydedilen tür E. balteatus, Doğankent' te ise S. scripta olduğu bulunmuştur. Buğday tarlalarında yaygın Syrphidae türleriyle yaprakbitleri arasında pozitif ilişki bulunurken (P < 0,05), yoncada böyle bir ilişki görülmemiştir.Yoncada yaprakbiti türü olarak, Acyrthosiphon pisum (Haris, 1776) ve Aphis craccivora Koch saptanmış, hakim türün ise A. pisum olduğu görülmüştür. Yonca tarlasında afidofag türlerden 6 tür belirlenmiştir. Bu türler arasında S. scripta, E. balteatus ve M. corollae türleri buğday alanlarında olduğu gibi yoncada da en sık rastlanan türler olarak kaydedilmişlerdir.
Doğu Akdeniz bölgesi turunçgil bahçelerinde Thysanoptera türleri ve doğal düşmanlarının popülasyon değişimleri ile Pezothrips kellyanus (Bagnall) (Thysanoptera: Thripidae)'un bazı biyolojik özelliklerinin araştırılması
Bu çalışmada; Pezothrips kellyanus (Bagnall)'un 22 ve 27 oC sıcaklık koşullarında ergin öncesi dönemlerinin toplam süreleri sırasıyla, 20.4 ve 11.0 gün, dişi bireylerin ergin ömürleri ise sırasıyla 28.4 ve 21.5 gün olarak hesaplanmıştır. Ergin dişiler ömürleri boyunca 22 oC'de 22.1, 27 oC'de ise 19.5 adet yumurta bırakmışlar ve bu değerler arasında istatistiki olarak bir farklılık bulunmamıştır. Tüm örnekleme yöreleri ve bitki grupları birlikte değerlendirildiğinde çiçek örneklerinde 12 thrips türü bulunurken, tuzak örneklerinde ise 12 tür ve 7 cinse ait bireyler tespit edilmiştir. Tüm örnekleme yöreleri ve turunçgil türleri dikkate alındığında, çiçeklerde en fazla rastlanan tür Frankliniella occidentalis (Pergande) (toplam 452 adet) olurken, tuzaklarda ise en çok Thrips major Uzel bireyleri (toplam 1860 adet) yakalanmıştır. P. kellyanus, en fazla Arsuz'daki limon bahçesinde yakalanırken, Yenice'de F. occidentalis, Kozan'da ise T. major en fazla sayıda yakalanan türler olmuşlardır. Thrips avcısı Orius (Hem.:Anthocoridae) ve Aeolothrips (Thys.: Aeolothripidae) türleri çoğunlukla tuzaklarda görülmüş olup, çok düşük sayılarda ve bazen kaydedilmişlerdir. Thripslerin meyvelerde neden olduğu lekelenmeler en çok Arsuz'daki limon bahçesinde (2009, 2010 ve 2011 yıllarında sırasıyla %6.9, 4.1 ve 2.8) görülmüş, bunu mandarin bahçesi (%1 den az) takip etmiştir. Çalışmada 5 familyadan toplam 5 bitki türü üzerinde P. kellyanus ergin bireyleri saptanmıştır.
Adana ili susam (Sesamum indicum L.) üretim alanlarında bulunan zararlı ve faydalı türlerin araştırılması
Bu çalışma Adana ili susam üretim alanlarında görülen zararlı ve faydalı faunasının saptanması amacıyla yapılmıştır. Sürvey çalışmaları 2015 yılı Haziran- Ekim ayları arasında Adana'nın Seyhan, Yüreğir, Karataş ve Kozan ilçelerinde yürütülmüştür. Yapılan sürvey çalışmaları sonucunda; susamda Arthoropoda şubesine bağlı 5 takım ve bu takımlara bağlı 16 familyadan 41 tür ve 9 cins olmak üzere toplamda 10320 adet böcek toplanmıştır. Susam üretim alanlarında Thysanoptera, Coleoptera, Hemiptera ve Lepidoptera takımlarından 11 familyaya bağlı 26 zararlı tür 7 cins, Thysanoptera, Coleoptera, Neuroptera ve Hemiptera takımlarından 15 yararlı tür 2 cins saptanmıştır. Bitki boyu 50-70cm dönemde Bemisia tabaci zararı çok yüksek olduğu önemli verim kayıplarına neden olduğu gözlenmiştir. Diğer böceklerin neden olduğu önemli bir zarar gözlenmemiştir. Susam üretim alanlarında faydalı türlerden ise Chrysoperla carnea tüm bölgelerde dikkat çekici yoğunlukta görülmüştür. Kozan yöresi yararlı ve faydalı tür çeşitliliği açısından önemli bir zenginlikte olduğu tespit edilmiştir.
Çukurova'da pamukta (Gossypium hirsutum L.) zararlı Miridae (Hemiptera) türleri, popülasyon değişimleri ve zarar durumlarının araştırılması
Bu çalışmada Çukurova'da pamuk alanlarında bulunan zararlı Miridae türleri, popülasyon değişimleri ve zarar durumları belirlenmiştir. Tarla denemeleri 2013 ve 2014 yıllarında Adana ilinde iki farklı yörede yürütülmüştür. Çukurova'da pamuk tarlalarında yapılan sörveyler sonucu Miridae familyasından Creontiades pallidus (Rambur, 1839) ve Lygus italicus Wagner, 1950 türleri, pamukta zararlı türler olarak tespit edilmiştir. Yapılan tarla sörveylerinde L. italicus türü daha yaygın olarak bulunmuştur. Miridae türlerinin popülasyon yoğunlukları temmuz ayı ortasından sonra artmış, ağustos ortasından sonra da azalmıştır. Popülasyon artışı daha çok bitkinin koza oluşturma dönemine rastlamıştır. Avcı grupların popülasyonlarının zararlı mirid popülasyonlarına bağlı olmadıkları görülmüştür. Zararlı nedeniyle lekelenen veya dökülen koza sayısı ile zararlı popülasyon dinamiği arasında belirgin bir ilişki tespit edilmemiştir. Ancak mirid popülasyonunun yüksek olduğu dönemde, lekeli koza sayısının ve ayrıca zarar görüp yere dökülen kozaların sayısının da yüksek olduğu saptanmıştır. Ağustos ayı başı veya ortalarından sonra mirid bireyleri olsa bile dökülen koza sayısı oldukça düşük olmuştur. Kafeslere 1, 2 ve 4 birey salınmasından 14 gün sonra tarakların hepsi dökülmüştür. Kafeslere salınan birey sayısının artmasıyla zarar görmüş koza oranı artmış ve çapları kontrole göre önemli ölçüde azalmıştır.
Orius vicinus (Ribaut) (Hemiptera: Anthocorıdae)'un kışlama biyolojisinin araştırılması
Bu çalışmada Adana ili Balcalı yöresinde Kasım 2017-Nisan 2018 döneminde Orius vicinus (Ribaut) (Hemiptera: Anthocoridae)'un kışlama biyolojisi araştırılmıştır. Avcı böceğin yumurta açılma süreleri, nimf gelişme süreleri ve ergin dişilerin preovipozisyon, ovipozisyon ve postovipozisyon süreleriyle bıraktıkları yumurta sayıları ve ayrıca ergin ömür süreleri her ayın ilk haftasında kurulan denemelerle belirlenmiştir. Denemeler Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü'nde doğa koşullarında yürütülmüştür. Orius vicinus yumurtalarının açılma süreleri, tüm aylar için yaklaşık 5 ile 10 gün arasında sürmüştür. Kışın karşılaşılan düşük sıcaklık ve kısa gün koşullarında bile yumurtaların açıldıkları görülmüştür. Denemeye alınan nimflerin yarısından fazlasının sert geçen kış aylarında bile ergin olabildikleri belirlenmiştir. Nimflerin ani sıcaklık değişimlerinden etkilendikleri fakat düşük sıcaklık ve kısa gün koşullarına da toleranslı oldukları gözlenmiştir. Nimf gelişme sürelerinin ise sıcaklıkların düşmesiyle birlikte uzadığı belirlenmiştir. Tüm denemelerdeki dişi bireylerin en soğuk dönemlerde bile (ortalama 15 °C'nin altı) yaklaşık bir ay boyunca yumurta bıraktıkları saptanmıştır. Dişi bireylerin değişken çevre koşullarından fazla etkilenmediği ve üreme diyapozu göstermedikleri tespit edilmiştir. Aralık ve ocak ayındaki bireylerin erken bahara (mart ayı) ulaşamadıkları görülürken, bunun yanında şubat ayından gelen ergin bireylerin bu dönemde de yaşamlarını sürdürdükleri belirlenmiştir.
Yonca tarlasında yonca yaprakböceği, Gonioctena fornicata (Bruggeman) (Coleoptera: Crysomelidae)'nın popülasyon değişimi ve zararının araştırılması
Bu çalışma, Adana ilinde Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde 2017 ve 2018 yıllarında yürütülmüştür. Deneme alanı (1 dekar) alanda 100 m2'lik 8 parsele ayrılmış ve çalışma bölünmüş parseller deneme modeline göre 4 tekrarlı olarak yapılmıştır. İlaçlı ve ilaçsız parseller de Gonioctena fornicata (Bruggeman) (Coleoptera: Chrysomelidae)'nin popülasyon değişimi, popülasyon değişimde etkili olan faktörler ve ayrıca verim kayıpları araştırılmıştır. G. fornicata bulaşmaları mart ayı sonlarında saptanmıştır. Ergin ve larvalar en yüksek populasyon yoğunluklarına nisan ayı sonlarında ulaşmış olup, mayıs ayının ilk haftalarında ergin ve larva popülasyonları azalmıştır. Yeni nesil erginler mayıs ayında saptanmıştır. Zararlının bir döl verdiği bulunmuştur. Yonca yaprakböceği'nin özellikle larvalarının bitkilerin yaprak, sürgün, çiçek ve tohumlarında obur bir şekilde beslenerek bitkileri adeta çalımsı duruma getirdiği görülmüştür. İlaçsız parsellerde 2017 yılında yaş ağırlıkta %14.68, kuru ağırlıkta, %14.57 kayıp meydana gelmiştir. 2018 yılında ise yaş ağırlıkta %26.27, kuru ağırlıkta %27.44 kayıplar saptanmıştır ve G. fornicata'nın yonca ekili alanlarda mart-mayıs döneminde ana zararlı duruma geldiği belirlenmiştir.
Some bionomic parameters, molecular characterization, and susceptibility of spotted stem borer chilo partellus swinhoe, 1885 (Lepidoptera: crambidae) to selected insecticides in Adana province, Turkey
In this study, the population dynamics of spotted stem borer, Chilo partellus Swinhoe 1885 was investigated in Balcalı, Adana, Turkey in 2018-2019. Also, the susceptibility of blackhead eggs and first instar larvae of C. partellus to some insecticides was determined in laboratory conditions. In addition, Turkish populations of C. partellus were characterized using molecular techniques. The first observation of C. partellus larvae on maize plants was on 03 May and 15 May in 2018 and 2019 respectively. The population of C. partellus peaked twice, in May and July in both years. High levels of Ostrinia nubilalis Hübner and Sesamia nonagrioides Lef. were observed in the second crop of maize for both years. The generalist egg parasitoid Trichogramm evanenscens Westwood was recorded on eggs of C. partellus for the first time. Deltamethrin reduced hatching of blackhead egg masses of C. partellus to 30.62%. All insecticides tested in the study caused mortality of first instar larvae of C. partellus greater than 50.0% after 72 h of exposure. Phylogenetic analysis confirmed the identity of the C. partellus samples collected by 99-100% nucleotide accuracy. The Turkish populations of C. partellus were mixed populations, hypothesized to have originated from India, Kenya and South Africa. This study reveals that insecticides and natural enemies such as T. evanenscens mght play a critical role in the management of C. partellus in the Mediterranean region of Turkey. Key words: Adana, Chilo partellus, phylogentic analysis, Trichogramma evanenscens, Turkey
Mersin ili bağ üretim alanlarında thrips (Thysanoptera) türleri, popülasyon değişimleri ve zarar oranlarının araştırılması
Bu çalışma Mersin ili bağ alanlarında bulunan thrips (Thysanoptera) türlerinin tespiti, popülasyon değişimleri ve zarar oranlarını belirlemek amacıyla 2019 ve 2020 yıllarında yürütülmüştür. Çalışma sonucunda; Aeolothripidae familyasından Aeolothrips collaris (Priesner), Thripidae familyasından Drepanothrips reuteri (Uzel), Frankliniella occidentalis (Pergande), Mycterothrips tschirkunae (Jachontov), Neohydatothrips sp., Rubiothrips vitis (Priesner), Thrips euphorbiae (Knechtel), Thrips hawaiiensis (Morgan), Thrips major (Uzel), Thrips meridionalis (Priesner), Thrips physapus (Linnaeus), Thrips pillichi (Priesner) ve Thrips tabaci (Lindeman), Phlaeothripidae familyasından Haplothrips globiceps (Bagnall) olmak üzere 14 tür belirlenmiştir. En fazla tespit edilen tür R. vitis (%56.70) olmuş ve onu M. tschirkunae (%23.37) izlemiştir. Thrips erginleri en fazla oranda (%87.72) meyvelerde örneklenmiştir. Popülasyon takibi Hacıahmetli ve Bağcağız yörelerinde belirlenen iki bağ alanında yürütülmüştür. R. vitis ve M. tschirkunae'nin popülasyon yoğunluğu olgun meyve döneminde yüksek bulunmuştur. Mersin ili genelinde bağlarda thrips beslenmesi nedeniyle meyvelerde zarar oranı %10-15 arasında değişmiştir.
Mersin ilinde örtü altı yetiştiriciliği yapan üreticilerin ve ilaç bayilerinin zirai mücadele konusundaki tutum ve davranışları
Mersin İlinde örtü altı üretim yapan üreticilerin tarım ilaçlarını bilinçli kullanımına etki eden faktörleri belirlemek amacıyla 2019-2020 yıllarında yürütülen bu çalışmada 120 üretici ile anket yoluyla veriler elde edilmiştir. Aynı il içerisinde zirai ilaç bayilerinin de zirai mücadele konusundaki bilinç düzeylerini yine anket çalışmasıyla belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, üreticilerin hastalık, zararlı etmenlerle mücadelede kimyasal mücadele dışındaki uygulamalara yönelmedikleri, ilaçlama sırasında gerekli önlemleri aldıkları ve ilaç temininde daha çok hastalık ve zararlıya etki etmesine ve son kullanma tarihini, kullanma talimatlarını, bekleme sürelerini göz önünde bulundurdukları ortaya çıkmıştır. Ayrıca; üreticilerin hastalık ve zararlı etmenlerini tamamen ortadan kaldırmak için kimyasal mücadeleye sıklıkla başvurdukları belirlenmiştir. Zirai ilaç bayilerindeki mühendislerin %73.92 oranında Bitki Koruma ve Bahçe Bitkileri mezunu olduğu görülmüştür. Bayiler ilaç seçiminde tarımsal ilaçların hastalık ve zararlı etmenlerine spesifik olmasını tercih etmektedirler. Bayilerin tarımsal mücadele ve entegre mücadele konusunda bilinçli davrandıkları ortaya çıkmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlar, insan ve çevre sağlığı açısından değerlendirilmiş olup, çözüm önerileri sunulmuştur.
Adana ili Balcalı yöresinde avcı Orius (Hemiptera: Anthocoridae) türlerinin saptanması
Bu çalışma ile Adana İli Balcalı Yöresi'nde 2019-2020 yıllarında bazı kültür bitkilerinde avcı Orius türleri ve avları olan böcekler incelenmiştir. Sörvey çalışmaları, bazı yazlık ve kışlık sebzeler, tarla bitkileri ile meyve ağaçlarında yürütülmüştür. Orius türlerinin ve avları olan böceklerin (thrips, yaprakbiti ve yaprakpireleri) dağılımları verilerek birlikte popülasyon yoğunluklarındaki değişimler incelenmiştir. Çalışma sonucunda; Orius niger Wolff, Orius laevigatus Fieber, Orius albidipennis Reuter ve Orius vicinus Ribaut (Hemiptera: Anthocoridae) türleri saptanmış olup, toplam birey sayıları 210 adet olarak bulunmuştur. Orius laevigatus %71 oran ile en yaygın bulunan avcı türü olmuştur. Bu türü %29'luk bulunma oranı ile Orius niger izlemiştir. Başta Orius laevigatus olmak üzere Orius türleri çoğunlukla kışlık sebzelerden (özellikle bakla bitkisinden) örneklenmiştir. Orius niger türü ise yazlık sebzelerde nispeten daha yoğun bulunmuştur. Thripsler, Orius türleri ile birlikte %65 oran ile en yaygın toplanan zararlı grubunu oluşturmuştur. Orius popülasyonu, genelde, thrips popülasyonuna bağlı gelişme göstermiştir. Thripsler ve Orius türleri çoğunlukla bitkilerin çiçeklerinde kaydedilmişlerdir.
Adana (Balcalı)' da pamuk tarlasında çiğit emici böceği (Oxycarenus hyalinipennıs (Costa), Hemiptera, Lygaeidae)' nin popülasyon değişimi ve zararının araştırılması
Bu çalışma ile Adana ili Balcalı yöresinde bulunan bir pamuk tarlasında 2017 ve 2018 yıllarında Çiğit emici böceği, Oxycarenus hyalinipennis (Costa) (Hemiptera: Lygaeidae)'in popülasyon değişimi ve zarar durumu araştırılmıştır. Bunun yanında Çiğit emici böceği'nin, avcı böceklerle ve bitki fenolojisiyle olan ilişkisi de belirlenmiştir Tarla denemeleri, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Araştırma ve Uygulama Alanında yürütülmüştür. Oxycarenus hyalinipennis ergin popülasyon yoğunluğu, tarak, çiçek ve kozalarda temmuz ayı ortasından sonra artmış, ağustos'un ilk haftasından sonra azalmıştır. Nimf popülasyon yoğunluğu koza açımının yüksek olduğu eylül ayında nispeten daha yüksek olmuştur. Erginler çoğunlukla tarak (2017 ve 2018 yılında sırasıyla %30.37 ve %34.44) veya kozalarda (2017 ve 2018 yılında sırasıyla %35.19 ve %27.16) bulunurken, nimfler daha çok açılmış kozalarda (2017 ve 2018 yılında sırasıyla %65.03 ve %57.45) yüksek oranda kaydedilmişlerdir. Avcı arthropoda popülasyon yoğunluğu O. hyalinipennis'e göre daha düşük olup, aralarında zayıf ilişkiler saptanmıştır. Spesifik avcısı bulunamamıştır. Yapılan kafes denemeleriyle, ergin dişilerin tarak ve koza organlarında zararlı olmadığı belirlenmiştir. Erginlerin bu generatif organların iç kısımlarından salgılanan kimyasal kokulardan dolayı burada bulunduğunu fakat beslenseler bile (gerekli olan enerji ihtiyacını karşılamak için) tarak ve kozalarda dökülme ve lekelenmeye neden olmadığı sonucuna varılmıştır.
Mersin ilinde depolanmış buğday ve mısırlardaki zararlıların belirlenmesi
Bu çalışma Mersin ilinde Mayıs 2019-Şubat 2020 döneminde ticari silo ve adi depolarda bulunan buğday ve mısırda zararlı böcek türlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Depolanmış buğday ürününden 47 adet örnekleme yapılmış olup; Insecta sınıfından 3 takım ve 8 familyaya bağlı toplam 10 zararlı tür saptanmıştır. Böcek türlerinin Tribolium confusum Jaquelin du Val., Tribolium castaneum (Herb.), Sitophilus oryzae (L.), Sitophilus granarius (L.), Cryptolestes turcicus (Grouv.), Oryzaephilus surinamensis (L.), Rhyzopertha dominica (F.), Lasioderma serricorne (F.), Sitotroga cerealella (Oliver.), Liposcelis entomophila (Ender.) olduğu belirlenmiştir. Depolanmış mısır ürününden 28 adet örnekleme yapılmış olup; Insecta sınıfından 2 takım ve 6 familyaya bağlı toplam 7 zararlı tür saptanmıştır. Böcek türlerinin Tribolium castaneum (Herb.), Sitophilus oryzae (L.), Sitophilus granarius (L.), Cryptolestes turcicus (Grouv.), Oryzaephilus surinamensis (L.), Liposcelis entomophila (Ender.), Carpophilus sp. olduğu belirlenmiştir. Adi ve silo depolarda buğday ürününde böcek beslenmesi sonucu zarara uğramış danelerin en yüksek oranı, adi depolarda depolanmış mısır ürünündekine benzer olarak, %2 olmuştur.
Adana'da pamukta erken dönemde yapılan ilaçlamaların zararlı ve faydalı böcek popülasyonları üzerine etkilerinin araştırılması
rlüğü Doğankent Araştırma Alanında yürütülmüştür. Çalışmada 6 adet bitki koruma ürünün ((% 20 acetamiprid SP), (210g/l imidacloprid+90 g/l betacyfluthrin OD), (% 50 pymetrozine WG), Movento SC 100 (100 g/l spitotetramat SC), (% 50 w/w sulfoxaflor WG) (yeşil aksam ilaçlaması) ve (600 g/l clothianidin FS) (tohum ilaçlaması)) Carizma pamuk çeşidi üzerinde erken dönemde ortaya çıkan bazı emici böceklere ve bunların doğal düşmanlarına etkisi incelenmiştir.. Ayrıca, farklı özelliklere sahip 5 pamuk çeşidinin (Dpsr4 (frego brakte yaprak), Gossypolsüz86, May505 (orta tüylü), Stn825 (nektarsız), Tya7/2 (tüysüz)) zararlı böcekler ve bunların parazitoit ve predetörlerinin popülasyonlarına olan etkileri de araştırılmıştır. En düşük zararlı popülasyon yoğunlukları sulfoxaflor uygulanmış parsellerde kaydedilmiştir. Spirotetramat, pymetrozine (yüzey) ve clothianidin (tohum) uygulamalarının yapıldığı parsellerde, sulfoxaflor uygulamasına göre, daha yüksek zararlı birey sayısı kaydedilmiştir. Gerek tohum gerekse yeşil aksam uygulaması şeklinde kullanılan tüm insektisitlerin faydalı böcekleri olumsuz etkiledikleri belirlenmiştir. Pamuğun erken döneminde ilaçlamaların yapıldığı parsellerde verim ve lif kalite özellikleri bakımından istatiksel olarak önemli farklılıklar saptanmamıştır (P>0.05). Emici böceklerin popülasyonları, Dpsr4 ve Stn825 en yüksek, May505 çeşidinde düşük, Gossypolsüz86 ve Tya7/2 çeşitlerinde en düşük düzeyde bulunmuştur. Faydalı böceklerin popülasyon yoğunlukları orta tüylü May505 çeşidinde en yüksek, Gossypolsüz86 çeşidinde ise en düşük olmuştur. May505 çeşidinde kütlü pamuk verimi ve pamuk lif kalite özellikleri, diğer çeşitlere göre, istatistiksel olarak yüksek ve önemli bulunmuştur (P<0.05).
Adana ili Yüreğir ilçesinde limon ve portakal bahçelerinde thrips (Thysanoptera) türleri, popülasyon değişimleri ve zararının araştırılması
Bu tez çalışmasında; Adana İli Yüregir İlçesinde limon ve portakal bahçelerinde Thysanoptera türleri, popülasyon değişimleri ve olası zararları 2022 ve 2023 yıllarında araştırılmıştır. Limon bahçesindeki çiçekli sürgünlerde 9, sarı yapışkan tuzaklarda 8 ve portakal bahçesindeki çiçekli sürgünlerde ve sarı yapışkan tuzaklarda 6 tür belirlenmiştir. Limon ve portakal ağaçlarının çiçeklerinde ilk görülen tür genellikle Batı çiçek thripsi, Frankliniella occidentalis (Pergande) (Thysanoptera: Thripidae) ergin bireyleri olmuştur. Portakal ağaçlarının çiçeklerinde ise avcı thrips, Scolothrips longicornis Priesner (Thysanoptera: Thripidae) yüksek yoğunlukta saptanmıştır. Thripsler esas olarak çiçeklerden örneklenmiş olup, genç meyvelerde thrips ergin veya larvaları bulunamamıştır. Thrips türlerinin gelişmelerinin limon ve portakal ağaçlarındaki çiçeklenme fenolojisine bağlı kaldığı belirlenmiştir. Limon ve portakal bahçelerinde çiçeklere ilk bulaşan tür F. occidentalis olmuştur. Hawaii çiçek thripsi olarak bilinen Thrips hawaiiensis (Morgan) (Thysanoptera: Thripidae) limon bahçesindeki haziran çiçeklerinde nispeten daha yüksek yoğunluklarda kaydedilmiş olup, en yüksek ortalama birey sayısı 20-25 birey/4 çiçekli sürgün olmuştur. Frankliniella occidentalis larvaları, çoğunlukla ilkbahar ayında çiçek petal yapraklarının döküldüğü dönemde saptanmıştır. Thrips hawaiiensis larvaları ise çoğunlukla haziran çiçeklerinde kaydedilmiştir. Limon bahçesinde thrips beslenmesi sonucu oluşan lekeli meyve oranı ortalama %0.08 ile oldukça düşük olmuştur. Bu nedenle özellikle ilkbahar çiçeklerindeki F. occidentalis'in zararlı tür olarak dikkate alınmaması önerilir. Örneklenen yöre için, özellikle Meyer limonlarında ve portakal ağaçlarında T. hawaiiensis dahil, thripslere karşı ilkbahar aylarında ve erken yaz döneminde (haziran ayı) ilaçlı mücadele yapmak anlamlı görülmemektedir. Tuzak ve çiçek örneklemelerinin thrips popülasyon değişimlerinin değerlendirilmesi yönünden her zaman uyumlu olmadığı, farklılıkların olduğu, bu nedenle, tek bir örnekleme yöntemi yerine her iki örnekleme yönteminin birlikte kullanılmasının daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Adana ilinde kauçuk ağaçlarında (Ficus spp.) thrips (Thysanoptera) türleri, doğal düşmanları ve popülasyon değişimlerinin araştırılması
Bu çalışmada, Adana ilinde kauçuk ağaçlarında (Ficus microcarpa) Thysanoptera türleri, doğal düşmanları popülasyon gelişmeleri ve thrips zararı araştırılmıştır. İki farklı ekolojik alanda yapılan çalışmada kauçuk ağaçlarında zararlı tür olarak Türkiye'de varlığı daha önceden bilinen bir tür olan Yaprak gal thripsi, Gynaikothrips ficorum (Marchal, 1908) (Thysanoptera: Phlaeothripdae) saptanmıştır. Zararlı thripsin zarar görmüş yapraklarda (galli yapraklar) kışladığı, taze sürgün oluşumuyla birlikte, mayıs ayı sonu veya haziran ayı başlarında ağaçlara bulaştığı, temmuz-ağustos döneminde yüksek popülasyon yoğunluğuna ulaştığı belirlenmiştir. Eylül ayı başlarında zararlı thripsin popülasyon yoğunluğu belirgin olarak azalmıştır. Zararlı thripsin gelişmesinde taze sürgün ve yaprak gelişmesinin etkisinin olduğu, zararlının yaşlı yapraklarda gelişemediği sonucuna varılmıştır. Gal thripsi nedeniyle taze sürgünlerde galli yaprak oranı %13-15 arasında değişmiştir. Avcı thrips, Androthrips ramachandrai Karny, 1896 (Thysanoptera: Thripidae) kaydedilmiştir. Thripslerle örneklemeler boyunca kaydedilen avcı Hemiptera (Anthocoridae) türü Montandoniola indica Yamada, 2011 zararlı popülasyonunu yeterli düzeyde baskı altında tutamamış ve thrips zararını önleyememiştir.
Mardin ilinde depolanmış buğday ve mısırlarda zararlıların saptanması
Bu tez çalışmasında, lisanslı depoculuğun giderek arttığı Mardin İli Kızıltepe, Nusaybin, Derik, Mazıdağı ve Artuklu İlçelerinde depolanmış dane buğday ve mısırlarda böcek türleri, yoğunlukları ve zarar durumları 2022-2023 yıllarında araştırılmıştır. Örnekler, gerek adi ve gerekse çelik silo depolardan probe yöntemiyle alınmıştır. Paçal yapılarak elde edilen 500 gramlık örneklerde böcekler incelenmiştir. Depolanmış dane buğdaylarda 9, dane mısırlarda 11 tür saptanmış olup, tamamının Coleoptera takımından oldukları belirlenmiştir. Depolanmış buğdaylarda en yaygın görülen ve tahılların primer zararlı olarak bilinen Ekin kambur biti, Rhyzopertha dominica (Fab.) (Coleoptera: Bostrychidae) olurken, depolanmış dane mısırlarda en yaygın tür olarak primer zararlı olan ve pirinç biti olarak Sitophilus oryzae (L.) (Coleoptera: Curculionidae) saptanmıştır. Depolanmış dane buğdaylarda ve mısırlarda zararlı böcekler çoğunlukla ekim-aralık döneminde, diğer aylara göre daha fazla sayıda bulunduğu saptanmıştır. Toplanan canlı birey sayısının ölü bireylere göre daha yüksek olduğu (genel olarak adi depolarda canlı birey oranı %90, çelik silo depolarda %77) belirlenmiştir. Depolanmış dane mısırlarda (adi depolarda) canlı birey oranı %88 olmuştur. Dane buğdaylarda primer zararlıların neden olduğu zarar görmüş dane oranı %1-5 arasında değişirken, dane mısırlarda bu oran en fazla %2.5 olmuştur. Örneklenen buğday ve mısır depo ve silolarında fümigasyonun yetersiz kaldığı görülmüş olup, sızdırmazlığın önlenmesi ve ayrıca fumigasyon süresince uygulanma alanlarında gaz yoğunluğunun detektörle ölçülerek sabit kalmasının sağlanması önerilir.