Abdulkerîm Yahyâ ez-Zîbârî'nin Romanlarında Realizm

Bu çalışmada edebi roman alanında, yaratıcı Kürt yazarları arasında yer alan Abdulkerim Yahya Ez-Zibârî'nin romanlarında realizm ele alınmaktadır. Ez-Zibârî'nin romanlarına mükemmellik veren kullandığı sade ve akıcı Arapçadır. Yazarın romanlarından başka, yine Arapça olarak kaleme aldığı bazı kısa hikâyeler ve edebî eleştiri alanında birçok eseri bulunmaktadır. Yazar ulusal alanda birçok ödül kazanmıştır. Bunlardan biri Eşşarika Edebi Yaratıcılık ödülüdür. Bu çalışma yazarın iki romanı esas alınarak hazırlanmıştır. Uğniyât Et-tarîk İlâ Halepçe adlı romanında hayat realist bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. Romanda yirminci yüzyıl başlarında, zorlu bir dönemde geçen Kürt toplumu ve diğer toplumlar ile bölgede yaşayan diğer milletler arasındaki yaşam imgelerinden bahsedilmektedir. Yazarın diğer romanı ise Şabbun 'Arin Yahmilu Bundukiyyeteyn adını taşımaktadır. Bu romanda Irak'ın hem krallık hem de cumhuriyet dönemlerinde, zalim sistemler ve hükümetler altında acı çeken Kürt toplumunun yaşamından bahsedilmektedir. Bu romanlar, Irak'taki Kürt milletinin bu dönemlerde yaşadıklarını edebi bir bakış açısıyla yansıtmayı hedeflemiştir. Bu romanlarda Kürtlerin bölgedeki diğer Arap, Türk, Fars milletlerleriyle ilişkilerinden bahsedilmiştir. Bunun yanında bölgedeki aşiretlerin sıradan vatandaş üzerindeki zulmü, işkencesi ve baskısı yansıtılmaya çalışılmıştır. Burada ele alınan diğer bir konu da din adamlarının sömürge güçlerin emelleri karşısındaki siyasi tutumları ve rolüdür. Romanlarda Kürt toplumunda kadının statosü ve rolünden de bahsedilmektedir. Kürt toplumunda kadının konumuna bölgede yaşayan diğer milletlerin bakış açısı ك irdelenmiştir. Oryantalistlerin bu konudaki notları ve araştırmalarına değinilmiştir. Çalışmanın içerisinde bu sayılanlar ve daha fazlası yer almaktadır. Ez-Zibârî'nin romanları modern çağ sonrası dönemi temsil etmektedir. Zira yazar tarihi ve tarihi olayları modern bir bakış açısıyla, güçlü bir sanatsal örgü ve ifade biçimi ile okumaya çalışmaktadır. Yazar yerşeyi olduğu gibi gösteren bir fotoğraf makinesi gibi olmaktan kurtulmayı başarmıştır. Tam aksine tarihi gerçek olayları güzel tasvirler ve hayal gücüyle yansıtmıştır. Bunu da romanlarının edebi değerini yükselten bazı sanatsal edebi teknikler kullanarak yapmıştır. Bunların başında anlam/anlatım ötesi, hayal gücünü kullanma, metnin sembollerle dizimi, ironi ve retorik imgeler gibi edebi teknikler gelmektedir.