Acil servise başvuran KOAH hastalarının hastalık ve dispne şiddeti ile COVİD-19 korkusu ve ölüm kaygısı düzeyi arasındaki ilişki

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerde en sık görülen semptomların başında dispne gelmektedir. Hastalık ve hastalığa bağlı semptomlar, komplikasyon ve ataklarla sürekli karşılaşan KOAH'lı bireyler yoğun ölüm kaygısı yaşayabilmektedirler. Yeni tip koronavirüs (Covid-19) ölümcül sonuçları olan, insanlarda korku oluşturan bir salgındır. Çalışma KOAH tanısı alan bireylerde hastalık ve dispne şiddeti ile Covid-19 korkusu ve ölüm kaygısı düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacı ile yapılmıştır. Tanımlayıcı-ilişki arayıcı nitelikteki bu araştırma 15 Şubat 2021-1 Nisan 2021 tarihleri arasında Tokat Devlet Hastanesi acil servisine 40 yaş ve üzeri KOAH tanısı ile başvuran 144 hasta ile yapılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Medical Research Council Dispne Skalası (MRC), Modifiye Borg Dispne Skalası, KOAH Değerlendirme Testi-CAT, Koronavirüs Korku Ölçeği (KKÖ), Ölüm Kaygısı Ölçeği (ÖKÖ) kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmede sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Ki Kare Testi, Kruskal Wallis Varsyans Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 66,39±9,72'dir. KOAH Değerlendirme Testi CAT skorunun 56 hastada yüksek düzeyde, 35 hastada ise çok yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin %88,9'unun 1. derece akrabası Covid-19 tanısı aldığı, %95,1'inin komşusunun Covid-19 tanısı aldığı, %43,8'ünün kendisini Covid-19 tanısı aldığı belirlenmiştir. Covid-19 Korkusu Ölçeği'nde hastaların aldıkları toplam ortalama puan 16,92±6,36'dır. Ölçeğin Minimum ve Maximum değerleri ise sırası ile 7,00 ve 29,00 olarak bulunmuştur. Çalışmada Ölüm Kaygısı Ölçeği'nde 52 hastanın ölüm kaygısı düzeyi ağır olarak bulunmuştur. 48 hastanın ölüm kaygısı hafif düzeyde bulunurken 44 hastanın ise ölüm kaygısı düzeyinin orta düzeyde olduğu görülmektedir. Hastaların 57'sinin şiddetli dispnesi bulunmaktadır. Cinsiyet, meslek ve sigara kullanma durumuna göre hastaların ölüm kaygısı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p < 0.05). KOAH süresi, derecesi, hastaneye başvuru sıklığı, kronik hastalık varlığı, evde oksijen ve nebül tedavisi alma, Covid-19 tanısı alma, izole edilme ve Covid-19 bulaşması ile ilgili kaygı düzeylerine göre ölüm kaygısı puanları istatiksel olarak anlamlı saptanmıştır (p < 0.05). KOAH tanısı olan bireylerin dispne şiddeti ile ölüm kaygısı ve Covid-19 korkusu puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p < 0.05). KOAH hastalarının çoğunda ölüm ve Covid-19 korku düzeyleri yüksektir. Ev hanımı ve kadın olma, KOAH ve kronik hastalık özellikleri Ölüm Kaygısı ve Covid-19 korkusu açısından dikkatle değerlendirmelidir. KOAH olan bireylerde Covid-19 korkusu ve ölüm kaygısı düzeylerinin değerlendirilmesi ve KOAH yönetimi için ise planlı eğitimler verilmesi önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Covid-19 Korkusu, Dispne, KOAH, Ölüm Kaygısı.