Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserlerinde aforizmalar

Aforizma, ilk çağlardan beri kullanılan etkili bir anlatım şeklidir. Kökenleri Eski Yunan medeniyetine kadar dayandırılan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Yazılan aforizmalar üzerinden ve yapılan tanımlardan yola çıkarak; Aforizma yaşadığımız şu hayatta kişinin edinmiş olduğu tecrübelerin, çıkarımların, önermelerin, bilgilerin keskin bir gözlem ve ifade gücü ile ortaya koymuş olduğu daha çok, kısa ve öz olarak söylenmiş yahut yazılmış hatta seçilmiş etkili bir söz söyleme sanatıdır. Aforizma Türk edebiyatına Tanzimat Edebiyatı ile girmiş olsa da Tanzimat'tan önceki edebiyatımızda; kelâm-ı kibar, vecize, özdeyiş, icaz vd. olarak bilinir. Türk edebiyatında eskilerden itibaren bu tarz söz söyleme sanatı mevcuttur. Bizim bu tarz söz söyleme sanatına yabancı olmadığımızı sadece Batılılaşma serüveninde "aforizma" isimlendirmesine yeni olduğumuzu görmekteyiz. Türk edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Ahmet Hamdi Tanpınar'ın ortaya koymuş olduğu eserlerin bir otorite olduğu görülmektedir. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserlerinde kullanmış olduğu dil, sanatla beraber ortaya konmuş yoğun cümlelerdir. Eserlerinde kılı kırk yaran mükemmeliyetçiliği, sanatlı söyleyişi ve şekle vermiş olduğu önemle Tanpınar günümüzde hâlâ okunmakta, yararlanılmakta, ders kitapları olarak karşımıza çıkmaktadır. Tanpınar'ın eserlerini vazgeçilmez kılan çalışkanlığı ve zekâsının yanında bir de aforizma olan sözleridir denilebilir. Ahmet Hamdi Tanpınar, eserlerinde aforizma kullanan bir anlatım sergilemiştir. Veciz ifade tarzının yüksek olduğu eserlerinde aforizmalar sıklıkla yer alır. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın hayatın her alanı ile ilgili aforizma sözleri mevcuttur ama eserlerinde insan, hayat ve şiir üzerine olan aforizmaların yoğun olduğu görülmektedir. Anahtar Kavramlar: Aforizma, Vecize, Özdeyiş, Ahmet Hamdi Tanpınar.