Ailesel Akdeniz ateşi hastalarında insülin direnci ve metabolik sendrom sıklığı

Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA), tekrarlayan peritonit, artrit ve plevrit gibi seröz membran tutulumuyla karakterize, lokalize veya sistemik inflamasyon bulguları olan ve otozomal resesif geçişli kalıtsal bir hastalıktır. Hastalık klinik olarak ataklarla seyretsede, ataksız dönemde de akut faz reaktanları, sitokinler ve diğer inflamatuar proteinlerin düzeylerinin arttığını ve AAA'da altta yatan subklinik inflamasyonu gösteren çok sayıda çalışma vardır. Metabolik sendrom (MetS) glukoz tolerans bozukluğu, aterojenik dislipidemi, abdominal obezite, hipertansiyon, protrombotik ve proinflamatuvar durumlarla karakterize aterosklerozis ve kardiyovasküler hastalıkların gelişimi için yüksek riskleri barındıran bir durumdur. İnsülin direncinin (İD) MetS'in patogenezindeki temel yapı taşı olduğu görüşü günümüze kadar birçok araştırma tarafından desteklenmiştir. Kronik inflamasyon sürecinde yer alan pro-inflamatuvar sitokinlerin birçoğu İD etiyopatogenezinde rol oynar. Kronik inflamasyonla seyreden birçok romatolojik hastalıkta artmış MetS ve İD birlikteliği gösterilmiş ve bu duruma, bu hastalıkların patogenezindeki inflamatuar komponentin neden olduğu düşünülmüştür. AAA hastalığında ise artmış MetS ve İD sıklığını araştıran çalışmalar kısıtlı olup, bu ilişki tam olarak net değildir. Çalışmamızda AAA hastalarında MetS ve İD sıklığının, sağlıklı bireylere göre farklı olup olmadığını göstermeyi amaçladık. Çalışmamızda Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları polikliniğine başvuran yaş ve cinsiyet bakımından birbiriyle uyumlu 50 AAA hastası ve 50 sağlıklı kontrol gurubu karşılaştırıldı. Her iki gurupta vücut kitle indeksi, bel çevresi, lipid parametreleri, açlık kan şekeri, insülin, periferik arteriyel kan basıncı düzeyleri ile İD ve MetS sıklığı karşılaştırıldı. AAA hastalarında hastalık süresi ve kolşisin kullanımının bunlarla ilişkisi değerlendirildi. MetS NCEP-ATP III tanı kriterleri, İD ise HOMA-IR formülü kullanılarak değerlendirildi. AAA hasta grubunda MetS ve İD sıklığı daha fazla görülmesine rağmen istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Hasta ve sağlıklı kontrol gurubu arasındaki karşılaştırmada LDL düzeyinin kontrol grubunda istatistiksel olarak yüksek (p=0.046) çıkması dışında anlamlı bir farklılık izlenmedi. Sigara kullanımının, hastalık süresinin ve kolşisin dozunun AAA hastalarında MetS ve İD görülme sıklığı üzerine anlamlı bir etkisi izlenmedi. AAA hastaları kendi aralarında MetS ve İD olanlar ve olmayanlar olarak iki gruba ayrıldığında, beklendiği gibi iii metabolik parametrelerde iki grup arasında anlamlı farklılıklar görülürken, kolşisin dozu ve hastalık süresi açısından anlamlı farklılıklar gözlenmedi. Sonuç olarak kronik otoinflamatuar ve subklinik inflamasyonla seyreden bir hastalık olmasına rağmen AAA hastalığında MetS ve İD sıklığı, diğer birçok kronik inflamatuar hastalığın aksine sağlıklı bireylerden farklı saptanmadı. Bu durum üzerinde hastalığın patogenezinin, sürekli kolşisin kullanımının veya altta yatan farklı MEFV gen mutasyonlarının ne derece etkili olduğu konusunda daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatine varıldı.