Ankara Millî Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu'nda 06 mil yz a 10103 yer numaralı Mecmu'a-i Eş'ar (inceleme-karşılaştırmalı metin)

Bu çalışmanın temel amacı, Klâsik Türk edebiyatının en önemli kaynaklarından biri olan şiir mecmû'alarından, edebiyat tarihine katkısı olabileceğini düşündüğümüz birinin incelenmesidir. Şiir mecmû'alarını önemli kılan, şairlerin şiirlerinin genellikle divanları çerçevesinde kalmış olmasıdır. Divanlar üzerine çalışma yapıldığı kadar mecmû'alar üzerinde durulmamıştır. Fakat divanlara kimi zaman farklı şairlere ait şiirler girebilmiştir. İşte, şiir mecmû'alarının ve cönklerin gerekliliği bu noktada ortaya çıkıyor. Bu hataların düzeltilmesi imkânını sunuyor. Bunun yanı sıra mecmû'alarda divanlara çeşitli sebeplerle girmemiş -şairin divan tertip ettikten sonra yazdığı veya kasıtlı olarak yer vermediği- şiirlere rastlamak şansımız da vardır. Bu sebeple tespit edilenler divanlara girebilmektedir. Mecmû'anın tertip edildiği dönemin ve müstensihin şiir zevkini, dönemin en çok okunan şiirlerini ve divanı olmayan şairlerin şiirlerini tespit etmek de mümkündür. Biz ise bu denli önemli meselelere ışık tutan mecmû'alardan, Ankara Millî Kütüphane Yazmalar Koleksiyonunda bulunan 06 Mil Yz A 10103 yer numarası ile kayıtlı şiir mecmû'ası üzerine inceleme yapmayı amaçladık. Elimizde bulunan şiir mecmû'ası genellikle; Sırrî Rahile Hanım, Ahmed Râsih, Hayret, Ali Rızâ Paşa, Sünbül-zâde Vehbî, Şâdî Bey, Fazl, Sûzî, Nevres-i Kadîm, Osman Nevres, Şem'î, Antepli Aynî, Yavuz Sultan Selim (Selîmî), Enderunlu Vâsıf, Bağdatlı Rûhî, Emrî, Niyâzî-i Mısrî, Dâniş, Fuzûlî, Leylâ Hanım, Nazîf, Nef'î, Râşid, Mısrî, Seyfî, Surûrî, Haşmet, Mehmed Âkif Paşa, Şeyhülislâm Yahyâ, Na'ilî, Şeyh Gâlib, Fıtnat Hanım, Hasan Sezâyî, Keçecizâde İzzet Mollâ, Ahmed Dede (Köse/Nevî), Nazmî, Nedîm, Hoca Neş'et, Zeynep Hanım, Lem'i Atlı, Fatîn, Nâzım, Müştâk, Kâzım, Abdülhamid Ziyâeddin Paşa, v.b. divanı üzerine çalışma yapılmış şairlere aittir. Tanınmış şairlerin yoğunlukta olmasından dolayı var olanı ortaya koymak, şiir mecmû'asını tanıtmak amacında olduk. Şiir mecmû'amızın bir özelliği müstensihin gazel, kıt'a, divân ve şarkı başlığı altında verdiği şiirlerin bir kısmının bestelenmiş olmasıdır. Bu nedenle bestelenmiş olan şiirlerin, "Mecmû'ada Bulunan Güfteler" bölümünde sırasıyla; 'Repertuar numarası, makâm, güfte, beste, usûl, form ve solist' bilgilerine yer verdik. Mecmû'a-i Eş'ârda, 45 şaire ait gazel, murabba', şarkı, tesmîn, kıt'a, tahmîs, müseddes-i mütekerrir, müstezâd, murabba'-ı mütekerrir ve beyt olmak üzere toplam 131 şiir bulunmaktadır. Nazım türü olarak ise medhiyye, mersiye, münâcât, nasîhât-nâme, nazîre ve tevhîd örnekleri yer almaktadır. Biz bu şiirleri Mecmû'aların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) uygun olarak, yaprak numarası, mahlas (isim), matla' beyti/bendi, makta' beyti/bendi, nazım şekli/birimi, nazım türü, vezin ve açıklamalar şeklinde tablolaştırdık. Anahtar Sözcükler: Mecmû'a-i Eş'âr, Klâsik Türk şiiri, Şarkı, Şiir, MESTAP