Arterio-venöz fistül kanülasyonu öncesi uygulanan aromaterapi ve el masajının ağrı ve stres düzeylerine etkisi

Bu çalışma, arterio-venöz fistül (AVF) kanülasyonu uygulanan hastalara işlem öncesi uygulanan aromaterapi ve el masajınınağrı ve stres düzeylerine etkisini belirlemek amacıyla klinik, randomize kontrollü, deneysel olarak yapıldı. Araştırma Sakarya ilindeki iki hemodiyaliz merkezinde1/Ocak-31/Mayıs/2019 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini araştırmaya dahil olma kriterlerini taşıyan159 (54 K, 105 E) hasta oluşturdu. Hastalar demografik özellikleri ve ön test bulgularına görerastlantısal olarak aromaterapi, el masajı ve kontrolgruplarına ayrıldı.Araştırmanın verileri "Hasta Tanıtım Formu", "Görsel Kıyaslama Ölçeği (VAS)" ve "Hemodiyaliz Stresör Ölçeği (HSÖ)" aracılığıyla toplandı. Veriler SPSS (Statistical Package Program for Social Sciences) 20.0 programında ki-kare, Student t testi, One way ANOVA, Paired t testi ve Repeated Measures ANOVA kullanılarak değerlendirildi. Deney gruplarındaki hastalara aromaterapi (n:53) ve el masajı (n:53) uygulamaları üçer seansyapıldı. Kontrol grubundaki (n:53) hastalara herhangi bir girişim uygulanmadı. Veri toplama araçlarından VAS ve HSÖ girişimlerden önce ve sonra toplam 6 kez uygulandı. Araştırma sonucunda AVF kanülasyonu öncesi aroma terapi uygulanan hastaların işlemden sonraki ağrı ve düzeylerininkontrol grubuna göre daha fazla düştüğü, benzer şekilde el masajı uygulanan hastalarda VAS ve HSÖ değerlerinin kontrol grubuna göre daha fazla düştüğü, gruplar arasındaki farkın ileri derecede anlamlı olduğu (p<0.001), seanslar ilerledikçe girişimlerin etkinliğinin arttığı belirlendi. Aromaterapiyle el masajı grupları karşılaştırıldığında, AVF kanülasyonunun ağrısını gidermede etkisinin benzer olduğu, hemodiyaliz stresini azaltmada el masajının daha etkili olmakla beraber gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlendi. Sonuç olarak; hemodiyaliz ünitelerinde çalışan hemşirelerin AVF kanülasyonu öncesi aromaterapi ve/veya el masajını kullanmaları önerilir. Anahtar Kelimeler:Aromaterapi,El Masajı, Hemodiyaliz,Ağrı, Stres