Aydın ili ve çevresinde yaşayan alfa talasemi taşyıcısı çocuklarda mutasyon analizi

AMAÇ Aydın ili ve çevresinde yaşayan ve alfa talasemi taşıyıcılığı tanısı konulan çocuklarda mutasyon tipini belirlemek ve saptanan mutasyonların hematolojik paramet¬reler üzerine olan etkisini değerlendirmek. GEREÇ ve YÖNTEMLER Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematolojisi Polikliniği'nde 1 Ocak 2010 ile 30 Haziran 2015 yılları arasında demir eksikliği anemisi ve beta talasemi taşıyıcılığı dışlanmış (ferritin normal; Hb A2 <%3.5) ve alfa talasemi taşıyıcılığı düşünülüp tanıları mutasyon analizi ile konfirme edilen 52 hasta çalışmaya alındı. Alfa globin genindeki mutasyonlar reverse hibridizasyon prensibine dayalı ViennaLab α-globin StripAssayTM ticari kiti kullanılarak tespit edildi. Stript analizi ile saptanamayan mutasyonlar için 50 hastada Antalya Genetik Laboratuvarı'nda alfa 1 ve alfa 2 genlerinde DNA dizi analizi ile mutasyon taraması yapıldı. Hastaların hemogramları Mindray marka BC-6800 numaralı kan sayımı cihazıyla, hemoglobin elektroforezleri ise Aqilent marka 1100 seri numaralı cihazda HPLC yöntemiyle çalışıldı. BULGULAR Elli iki alfa talasemili çocukta (31'i erkek, 21'i kız; yaş ortalaması 7.62±5.01) 12 farklı genotip ve 11 farklı mutasyon saptadık. En sık rastladığımız 4 genotip ve 4 allel sırasıyla -α3,7/αα (%40.4), -α3,7/-α3,7(%13.5), --20,5/αα (%11,5), --MED/αα (%9.6) ve -α3,7(%33.65), --20,5 (%7.68), --MED(%4.8), α2PolyA-1 (%3.84) idi. Mutasyonların 45'i (%86.54) delesyonel, 7'si (%13.46) nondelesyoneldi. Delesyonel mutasyonların 33'ü tek gen delesyonu, 11'i çift gen delesyonu idi. Tek ve çift gen delesyonu grupları arasında hemoglobin, kırmızı küre ve RDW düzeyleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmazken, MCV (66.78±7.38 vs 60.69±3.1 fl), MCH (21.40±2.51 vs 19,30±1.11 pg) ve HbA2 (%2.52±0.34 vs %2.16±0.39) düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark mevcuttu (p değeri sırasıyla <0,001, <0,001, =0,006). Anemi %48.08, mikrositoz %92.31, hipokromi %100, kırmızı küre yüksekliği %96.15, RDW yüksekliği %90.38 hastada; En sık rastladığımız -α3,7/αα genotipine sahip 21 olguda ise anemi %38.1, mikrositoz %85.71, hipokromi %100, kırmızı küre yüksekliği %95.24 ve RDW yüksekliği %85.71 oranında saptandı. HBA1: c328 del C heterozigot mutasyonu ülkemizde daha önce tanımlanmamış bir mutasyondu. HBA2:c.93_95+2 del GAGGT mutasyonu daha önce tanımlanmamış ve veri tabanında olmayan bir genomik değişimdir. SONUÇ Aydın ili ve çevresinde alfa talasemili hastalarda mutasyon tipinin ve dağılımının bilinmesi prenatal tanı ve hasta bakımı için daha iyi danışmanlık yapılmasını sağlayacağı gibi Türkiye'nin alfa talasemi mutasyon haritasına da katkı sağlayacaktır. Tek ve çift gen delesyonu ayırımında MCV, MCH ve HbA2 düzeyleri yol gösterici olabilir. RDW demir eksikliği anemisi ayırıcı tanısında uygun bir gösterge değildir. Anahtar sözcükler: Alfa talasemi, mutasyon, hemoglobinopati, anemi, çocuk