Cemâleddin Ishak b. Muhammed el-Karamânî'nin Beydâvî Haşiyesi ( Kasas Suresinden Ankebût Suresine kadar): İnceleme ve tahkîk

Bu araştırma, Cemâl Halîfe diye şöhret bulan, Osmanlılar döneminde yetişen âlimlerden olan Cemaleddin İshak el-Karamânî'nin (H. 933'te öldü) Beyzavî tefsirindeki Kasas ve Ankebût Sureleri üzerindeki haşiyesini ele almıştır. Kitabı, Beyzavî'nin sözleri üzerine yorumları, bu yorumlardan kapalı kalanların açıklanmasını, içlerinde mücmel olanların detaylandırılmasını ve özellikle mutezile ile ilgili sorunlu konulardaki kafa karışıklığının giderilmesini kapsamaktadır. Yöntemi, üslup sadeliği ve anlatım kolaylığı ile öne çıkan üslubuyla iki tefsir yöntemini rivayet (me'sur) tefsiri ve dirayet (aklî) tefsirini birleştirmeye dayanmıştır. Metni incelerken araştırmacı, metinleri, sözleri ve konuları belgelemeye ve onları bulunabilecek yerlerden ve kaynaklarından çıkarmaya dayalı bir yaklaşım benimsemiştir. Yapmış olduğu yorumlar bazı belirsiz ifadeler ve sorunlu kelimelerle sınırlı kalmıştır. Ulaşılan en önemli sonuçlar şunlardır: Karamânî'nin tanıtılması, onun hakkında yazılan çok az sayıda Arapça kaynak olsa da hayatının çeşitli yönlerine açıklık getirilmesi, müfessirlerin söz ve görüşlerinin gözden geçirilmesi ve tartışılması yoluyla bir tür akli delille haşiyenin ayıklanması. Haşiye, lügavi anlama müracaat etme veya belagatle ilgili faydalı açıklama veya irapla ilgili kelime dağarcığının konumu ve bağlam içindeki delaleti yoluyla dilbilgisi kaidesi türetme gibi sarf, nahiv ve belagat anekdotlarından mahrum değildir. Haşiye, müellifin israiliyatla ilgili birçok rivayeti bu rivayetleri açıklamadan veya yorumda bulunmadan alıntılaması gibi bazı eksikliklerden mahrum değildir. Ayrıca birçok zayıf hadisi, zayıf olduklarını belirtmeden zikretmektedir. Anahtar Kelimeler: (Tefsir, Haşiye, Karamânî, Beyzavî, Kasas ve Ankebût)