Çukurova Üniversitesi sağlık bilimleri dışı fakülte öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmanın amacı sağlık bilimleri dışı fakültelerde öğrenim gören öğrencilerin sağlığı geliştirme davranışlarının değerlendirilmesi ve bu davranışları etkileyen sosyodemografik özelliklerin saptanmasıdır.Gereç ve Yöntem: Araştırma örneklemini Çukurova Üniversitesi sağlık bilimleri dışı fakültelerde (çevre müheendisliği, endüstri mühendisliği, inşaat mühendisliği, hukuk fakültesi, din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenliği, ingilizce öğretmenliği, grafik, iç mimarlık, devlet konservatuarı yaylı çalgılar, piyano ve tiyatro bölümü) okuyan 871 öğrenci oluşturdu. Veriler, isimsiz olarak bir anket formu ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları (SYBD)-II ölçeği ile toplandı.Bulgular: Öğrencilerin % 54,8'i kadındı. Yaş ortalaması 21,30 ± 1,95 (17-32) yıl olarak bulundu. SYBD-II ölçeği puan ortalamasının orta düzeyde olduğu (126,29±16,00), en yüksek puanın ?manevi gelişim (spirituality)?, en düşük puanın ?fiziksel aktivite? alt ölçeğinden alındığı saptandı. Yaş grupları ile ?stres yönetimi? alt ölçeği puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p=0,021). Erkekler ?stres yönetimi? alt ölçeğinden daha yüksek puan aldı ancak bu istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0,311). Kadınlar ise diğer bütün alt ölçeklerden daha yüksek puan aldılar ancak sadece ?kişilerarası ilişki? ve ?beslenme? alt ölçeği puanı anlamlı bulundu (sırasıyla p=0,009, p=0,002). Öğrencilerin gelir durumu ve okulda kaybettikleri yıl ile SYBD arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Öğrencilerin aileleriyle birlikte yaşama durumu, anne ve baba eğitim durumu, aile gelir düzeyi, ailede bir arada yaşayan kişi sayısı, ailede kaçıncı çocuk olduğu ile SYBD arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Kronik hastalığı olan öğrenciler ?fiziksel aktivite? ve SYBD toplam ölçek puanından, ailesinde kronik hastalığı olan öğrenciler ?manevi gelişim (spirituality)? alt ölçeğinden daha yüksek puan aldılar (sırasıyla p=0,004, p=0,048, p=0,005). Öğrencilerin sağlık durumu algısı, en son diş hekimi kontrolüne gitme durumu, alkol kullanma durumu, beden kitle indeksi (BKİ) ile SYBD arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Öğrencilerin en son rutin doktor kontrolüne gitme durumu ile ?manevi gelişim (spirituality)? alt ölçeği, sigara kullanma durumu ile ?beslenme? alt ölçeği arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (sırasıyla p=0,002, p=0,001). Yaşam biçimi davranışları oluşumunda annesinden etkilenenler ?kişilerarası ilişkiler? alt ölçeğinden, arkadaşından etkilenmeyenler ?beslenme? alt ölçeğinden daha yüksek puan alırken (sırasıyla, p=0,042, p=0,034); babasından, kardeşinden etkilenme durumu ve etkileyen kişi sayısı ile SYBD arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05).Sonuç: Bulgularımızın, ailesi ve alışık olduğu ortamdan ayrılan üniversite öğrencilerinin sağlıklarını korumak ve geliştirmek için periyodik eğitim programlarının oluşturulmasına yol gösterici olabileceği düşünülmüştür. Bireydeki davranış değişikliğini kolaylaştırarak sağlığı korumada daha büyük bir etki elde etmek için, gelecekteki çalışmalar daha fazla destekleyici ortamlar sağlamayı amaçlamalıdır. Yönetim, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını korumak ve devamını sağlamak için bazı çalışma ilkelerini uygulamaya veya değiştirmeye dayalı kişisel girişimleri desteklemelidir.Anahtar kelimeler: sağlığın geliştirilmesi, SYBD-II, üniversite öğrencileri