D. Mehmet Doğan'ın kültür telakkisi ve batılılaşma eleştirisi

Felsefî bir problem olarak kültür konusunun ele alınacağı bu çalışmada öncelikle, kültür üzerine yapılmış olan tanımlardan hareketle, kültürün insan yaşamındaki yerine dair genel bir giriş yapılacaktır. Konuyla ilgili tanımlamalardan sonra ilk bölümde, kültürün felsefe ile olan yakınlığı gereğince kültür felsefesinin oluşum süreçlerinden bahsedilecektir. Farklı dünya görüşlerinin kültür tezahürleri incelenmeye çalışılacaktır. İlk kısımda insanın kültür ve değerlerle olan ilişkisi üzerinde durularak, günümüz dünyasında değişen kültür algısının temel sebepleri ele alınacaktır. Çalışmanın ikinci safhasında, İslâm ve kültür formları ele alınarak, özellikle Türk İslâm kültürünün estetik, mimari, sanat alanlarında kimlik inşa edici görevi üzerinde durulacaktır. İslâm toplumlarında kültürün yaşayan bir unsur olduğu ve bu yönüyle asırlardır devam eden geleneğin taşıyıcısı olduğuna dikkat çekilecektir. Devam eden üçüncü bölümde D. Mehmet Doğan'ın kültür hakkındaki genel görüşlerine, aynı zamanda fikirlerinin oluşum sürecinde etkili olan mütefekkirlere değinilecektir. Çalışmada, batılılaşma ile başlayan değişimlerin tarihsel süreçleri, Doğan'ın fikirlerinden hareketle ve bugün gelinen nokta itibarıyla, kazanımlar ve kaybedilenler yine Doğan'ın sunmuş olduğu tespitler ile görülmek istenmiştir. İnsan yaşamında öne çıkan bir konunun tahlil edilebilmesi için tarihsel değişim ve gelişimleri iyi okumak ve anlamlandırmak gerektiği söylenebilir. Bu bağlamda kültür kavramı için geçmişten günümüze getirilmiş olan tanımlamalar ele alınarak süreç gözden geçirilecektir. Bir ideolojiye dönüşen batılılaşmayla birlikte sosyal alanda yaşananlara ilişkin analizler ve kültür alanının toplumların dünyayı görüş biçimine göre tezahürleri D. Mehmet Doğan'ın fikirlerinden hareketle ele alınacaktır. Çalışmada Doğan'ın eserleri okunurken teorik olarak süreç devam etmiş; diğer taraftan Doğan ile görüşmeler yapılarak tezin birlikte okunmasıyla pratik kısım tamamlanmıştır. Çalışmada doğru bir tarih bilgisi, dolayısıyla doğru bir kültürel hafıza oluşturabilme arayışı söz konusudur. Genel bir bakış olarak ifade edilebilecek söz konusu çalışmanın sonuç bölümünde, Mehmet Doğan'ın günümüz kültür yaklaşımlarındaki özgün taraflarına ve batılılaşma tezine karşı sunmuş olduğu tekliflere değinilecektir. Anahtar Kelimeler: İnsan, Ahlâk, Kültür, Batılılaşma, Modernleşme