Değerler ile etik tüketim davranışları arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, değerler ile üniversite öğrencilerinin etik tüketim davranışları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle üniversite öğrencilerinin sosyo demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, okudukları sınıf, annelerinin eğitim durumu, babalarının eğitim durumu, algılanan aile gelir düzeyi) ile etik tüketim davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığı saptanmıştır. Daha sonra ise, üniversite öğrencilerinin değer yönelimleri ile etik tüketim davranışları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, 211 kadın ve 189 erkek olmak üzere 400 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Tüketici Etik Ölçeği, Portre Değerler Anketi ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler, Korelasyon, Bağımsız örneklem t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi (MDS), Levene Testi, Bonferroni Testi, Tamhane's T2 Testi kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analizler sonucunda araştırmaya katılan üniversite öğrencilerinin cinsiyet, yaş, annelerinin eğitim durumu, algılanan aile gelir düzeyine göre etik tüketim davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir (p>.05). Üniversite öğrencilerinin yaşadıkları yere göre "yasal olmayan bir durumdan aktif bir şekilde yararlanma" alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<.001). Üniversite öğrencilerinin babalarının eğitim durumuna göre hem tüketici etik ölçeği (p<.001), "yasal olmayan bir durumdan aktif bir şekilde yararlanma" alt boyutu (p<.001) ve "zararsız olarak algılanan eylemlerden yararlanma" alt boyutuna (p<.01) göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmüştür. Üniversite öğrencilerinin değer öncelikleri ile etik tüketim davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<.001). Saygınlık, güç-kaynaklar, hazcılık, özyönelim-davranış, evrenselcilik-doğa değerleri ile üniversite öğrencilerinin etik tüketim davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>.05). Saygınlık, güç-kaynaklar, güç-baskınlık, hazcılık, evrenselcilik-doğa değerleri ile yasal olmayan bir durumdan aktif bir şekilde yararlanma alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>.05). Saygınlık, güç-kaynaklar, başarı, özyönelim-davranış, evrenselcilik-doğa, iyilikseverlik-güvenilirlik, iyilikseverlik-sevgi, güvenlik-kişisel değerleri ile zararsız olarak algılanan bir durumdan aktif bir şekilde yararlanma alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır(p>.05). Bulgular literatür ışığında tartışılmış ve ortaya çıkan sonuçlar doğrultusunda birey, aile, çeşitli kurum ve kuruluşlar hakkında ve araştırmada kullanılan ölçekler hakkında öneriler verilmiştir. Anahtar Sözcükler Etik tüketim, değer, etik tüketim davranışı, üniversite öğrencileri