Deneysel diyabetik rat testis dokusundaki apoptotik değişiklikler üzerine vitamin D ve vitamin E'nin etkisinin araştırılması

Diabetes mellitus (DM), mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonlarla seyreden kronik metabolik bir hastalıktır. Diyabetik erkeklerde, artmış oksidatif strese bağlı olarak testislerde germ hücrelerinde apoptozisde artış meydana gelmekte ve testiküler fonksiyon bozuklukları ortaya çıkmaktadır. Son yıllarda vitamin D'nin antioksidatif etkilere sahip olduğu gösterilmiştir. Vitamin E ise çok önemli bir antioksidan olup, lipid peroksidasyonuna karşı ilk savunma hattını oluşturur.Bu çalışmada, streptozotosin (STZ) ile oluşturulan deneysel diyabet modelinde vitamin D ve vitamin E'nin, rat testis dokusundaki apoptotik değişiklikler üzerine koruyucu etkileri incelenmiştir.Çalışmada, 28 adet 8 haftalık Wistar albino cinsi erkek ratlar kullanıldı. Deney hayvanları her grupta 7 hayvan olacak şekilde 4 gruba ayrıldı. Kontrol grubuna (Grup I) herhangi bir uygulama yapılmadı. Diğer 3 gruba 50 mg/kg olacak şekilde tek doz STZ 0,1 M sodyum-sitrat tamponunda (pH: 4,5) çözdürülerek intraperitoneal (i.p) olarak uygulandı. Diyabet oluştuktan sonra diyabetik grup (Grup II) belirlenip herhangi bir uygulama yapılmadı. DM + vitamin D grubuna (Grup III), vitamin D (50 IU/kg/gün) ve DM + vitamin E grubuna (Grup IV) ise vitamin E (500 IU/kg/gün) 9 hafta süreyle oral yolla verildi. Deney sonunda ratlar dekapite edilerek testis dokuları çıkarıldı. Testis dokularına Hemotoksilen&Eozin ve TUNEL boyama yapıldı.Diyabetik grup, kontrol grubuna göre kıyaslandığında testis, kauda epididimis, ventral prostat ağırlıkları, sperm sayısı ve motilitesi (p<0.01) ile epididimis ve seminal bez ağırlığında (p<0.001) anlamlı derecede azalma mevcuttu. Diyabetik gruba göre DM + vitamin D grubu ve DM + vitamin E grubunda testis ağırlığı ve sperm motilitesi (p<0.01) ile epididimis ağırlığında (p<0.001) anlamlı derecede artış mevcuttu. Histolojik incelemelerde, diyabetik grupta atrofik tübüller, belirgin ödem, damarlarda konjesyon, sayıca azalmış ve yer yer disorganize germ hücreleri mevuttu. DM + vitamin D grubu ve DM + vitamin E grubunda ise kontrol grubuna yakın histolojik bulgular mevcuttu. TUNEL boyamada, diyabetik grupta apoptotik indekste anlamlı bir artış vardı (p<0.05). Diyabetik grup ile kıyaslandığında DM + vitamin D grubu ve DM + vitamin E grubunda apoptotik indekste anlamlı bir azalma vardı (p<0.05).Sonuç olarak, DM'ye bağlı oksidatif strese karşı vitamin D ve vitamin E'nin koruyucu etkilerinin gösterilmesi, diyabetin komplikasyonlarını önlemek amacıyla yeni tedavi yaklaşımlarının denenmesinin yararlı olabileceği kanatine varılmıştır.Anahtar kelimeler: Diabetes mellitus, vitamin D, vitamin E, apoptozis, testis.