Deri kanseri risk faktörleri ve riskli davranışların sıklığının belirlenmesi: Aydın il taraması

AmaçDeri kanseri önlenebilir bir kanser türü olmasına rağmen dünyada sıklığı gittikçe artmaktadır. Başlıca risk faktörü güneşe maruziyettir. Bu çalışmada güneşe maruziyetin yoğun olduğu Aydın ilinde deri kanseri risk faktörlerini, riskli davranış ve korunma davranışlarını incelemeyi amaçladık.YöntemÇalışmamız kesitsel tanımlayıcı bir araştırmadır. Aydın'ın kentsel ve kırsal alanlarından rastgele yöntemle seçilen 800 erişkin, 205 çocuk ve genç çalışmaya dâhil edilmiştir. Erişkin ve çocuklar için hazırlanan anket formu yüz yüze görüşme yöntemiyle doldurulmuştur. Demografi, risk faktörleri, riskli davranışlar ve korunma davranışlarıyla ilgili tanımlayıcı ve analitik istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.BulgularToplam katılımcı sayısı 1005 kişiydi. Sekiz yüz erişkinin 163'ü (%20,4) herhangi bir risk faktörü taşımıyorken 205 çocuğun hepsinin en az 1 risk faktörü vardı. En sık rastlanan risk faktörü erişkinlerde de çocuklarda da bronzlaşamama idi. Güneş yanığı öyküsü olan erişkinlerde herhangi bir deri hastalığı geçirme sıklığı daha fazlaydı. Çocukların çoğunluğu son 3 yıl içinde ciddi veya hafif güneş yanığı geçirmişti. Üç erişkinin sadece biri gölgede bulunmaya dikkat ederken daha da azı güneşin yoğun olduğu saatlerde dışarıda bulunmamaya, koruyucu giysilerle, şapka ve güneş gözlüğü ile korunmaya dikkat ediyordu. Şapka kullanımı çocuklar arasında daha yaygındı. Ancak geniş kenarlı şapka kullanımı erişkinlerde de çocuklarda da çok azdı. Herhangi bir risk faktörü taşıyan erişkinler daha iyi korunma davranışı sergilemiyordu. Benzer olarak düşük ve yüksek risk grubunda olan çocuklar arasında da korunma davranışları açısından bir fark yoktu. TV-radyo erişkinler arasında, anne-baba ise çocuklar arasında en sık bildirilen bilgi kaynağı idi.SonuçGüneşe maruziyetin yoğun olduğu Aydın'da risk faktörü taşıyan erişkinler ve çocuklar yeterli korunma davranışı sergilememektedir. Bölgemizde, deri kanserinden korunma programlarının geliştirilmesine ve bu programların aile hekimliği uygulama alanlarında uygulamaya konmasına ihtiyaç vardır.Anahtar sözcükler: deri kanseri, korunma, risk faktörleri, riskli davranışlar, güneşe maruziyet, UVR