Divançe-i Emir Osman B. Mehmet Sivasî (Çeviriyazı, tenkitli metin)

Mecmû'a, Arapça cem' kökünden gelmektedir. Mecmualarda farklı şairlere ait şiirler veya nazireler aynı kafiye altında tanzim edilir. Mecmualarda yalnızca şiir örnekleri bulunmaz, dönemin ve yaşanılan çevrenin fikirlerine göre de içerik şekillenebilir. Dolayısıyla bizim mecmualardan genel olarak dönemin zevklerini, edebî tercihlerini hatta şairinin ferdî temayüllerini de anlamamız kabildir. Bizim çalıştığımız mecmuanın İstanbul Atatürk Kitaplığı O.E.1300 numarada kayıtlı metni, bu duruma örnek teşkil etme hüviyetindedir. Birçok şairin şiirini ihtiva etmesinin yanı sıra rûya tabirleri, Mesnevî şerhi (bir kısım), şiir tahlili, musiki makamları gibi bilgiler de bulundurmaktadır. Fakat Süleymaniye Kütüphanesi Hasan Hüsnü Paşa'da kayıtlı 758 numaralı metinde yalnızca Hâmişî'ye ait (Kaygusuz Abdal'ın isnistnaî birkaç şiiri dışında) şiirler vardır. Bu yönüyle mecmuâdan ziyade divançelere ait özellikleri taşıdığını söylemek kanaatimizce yanlış olmayacaktır. Buna mukabil eş metnimiz olan A.K'ndaki nüshanın adı "Divançe-i Emîr Osman b. Mehmet Sivasî" olarak geçse de biz özelliklerinden mütevellit metni mecmuâ olarak kabul etmeliyiz. İsim ile ilgili bir başka husus da kaynaklarda Hâşimî'nin künyesinde rastlamadığımız "b. Mehmet" lafzıdır. Bize göre bu isim Hâşimî'nin torunu Mehmet Süreyya tarafından eklenmiştir. Anahtar sözcükler: Mecmuâ, Hâşimî, Emir Osman, XVI. yüzyıl