Diyabetik ayak tanılı hastalarda anckle-brakial indeksin periferik vasküler akım paterni, vasküler çap oranı ve metbolik parametrelerle ilişkisinin araştırılması

Diyabetik ayak ülserleri ve sonucunda gelişen alt ekstremite major ampütasyonları diyabetin sık görülen, ölümcül kronik komplikasyonudur. Periferik arter hastalığına bağlı gelişen iskemi diyabetik ayak ülserleri için altta yatan en önemli sebeplerden biridir. Diyabetik ayak etyolojik nedenlerinden biri olan periferik arter hastalığının diyabetik nöropati nedenli semptomların geç farkedilmesi ve tanı gecikmesi nedeni ile kötü prognoz oluşmasını engellemek için diyabetik hastalarda periferik arter hastalığının erken tanı konulması önem arz etmektedir. Diyabetik ayak hastalarında ankle-brakial indeks (ABİ) ölçümü, alt extremite bilgisayarlı tomografi (BT) anjiografideki vasküler akım paterni ile vasküler kalınlık oranlarının metabolik ve klinik parametrelerle birlikte değerlendirerek periferik arter hastalığının yaygınlığını, non invaziv yöntemlerle risk altındaki asemptomatik hastaların erken tanısını tespit etmek ve gerekli önlemlerin alınması açısından risk faktörlerini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmaya diyabetik ayak tanılı 40 hasta, diabetes mellitus (non-komplike) tanılı 31 hasta ve 30 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 101 kişi dâhil edilmiştir. Verilerin analizinde Ki-Kare analizi (Pearson Chi-kare), Kolmogorov-Smirnov testi, Student t-testi, Mann Whitney-U testi, Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Anlamlılık değeri p≤ 0.05 olarak alınmıştır. Gruplar arasında cinsiyet açısından anlamlı farklılık olduğu görülmüştür (p<0,001). Diyabetik ayak erkek cinsiyette daha fazla görüldüğü gösterilmiştir. Diyabetik ayak tanılı 40 hastanın 24'ünde diyabetli ayak sağ ayak olarak lokalize edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen diyabetik ayak grubunun %15,4'ünün Wagner sınıflaması tip 2, %71,8'inin tip 3 ve %12,8'inin ise tip 4 şeklindedir. Gruplar arasında ABİ-sağ açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p=0,014). Diyabetik ayak grubunda kolateral dolaşım, plak ve stenoz görülme oranı en fazla çıkmıştır. Gruplar arasında kolateral dolaşım, plak ve stenoz görülme açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,05). Diyabetik ayak grubunun stenoz derecesi diyabet grubunun stenoz derecesinden anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak; diyabetik ayak tanılı hastalarda aterosklerotik değişiklikler daha fazla görülmekte olup, periferik arter hastalığına bağlı gelişen iskemi diyabetik ayak ülserleri için altta yatan en önemli sebeplerden biridir. Bu hastalarda, periferik vasküler yetmezlik erken tanı ve tedavisi için ABİ, non invaziv, ucuz ve basit bir yöntem olup, bt anjiografik bulgular, metabolik ve klinik belirteçler ile desteklendiğinde tanı değeri daha da anlam kazanmaktadır. Anahtar kelimeler: Diyabetik ayak, periferik vasküler yetmezlik, ankle-brakial indeks, BT anjiografi.