Diyabetik hastalarda idrar yolu enfeksiyonu gelişiminde rol oynayan faktörlerin araştırılması

Giriş ve Amaç: Bu çalışmada diyabet tanılı hastalarda idrar yolu enfeksiyonu sıklığı ve risk faktörlerinin belirlenmesi, hastada glisemik kontrol sağlamak amacıyla kullanılan insülin ve diğer oral antidiyabetik tedavilerin idrar yolu enfeksiyon gelişimi ile ilişkisinin araştırılması amaçlandı. Materyal ve Metod: Retrospektif olan bu çalışmaya 01.10.2021 ile 30.12.2021 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Polikliniğine başvuran, diabetes mellitus tanılı 18 yaşından büyük 422 hasta dahil edildi. Hasta yaşı, cinsiyeti, HbA1c, C-peptit, beyaz küre ve nötrofil sayısı, idrar da lökosit, idrada nitrit, idrarda glokoz, c-reaktif protein, sedimentasyon, procalsitonin, kan glukoz, üre-kreatin, alt, ast ve albümin değerlerine bakıldı. Veri analizi SPSS 26 (Statistical Package Social Science) istatistik programı kullanılarak yapıldı. Normal dağılıma uyan nümerik veriler Student T testi ile normal dağılım göstermeyen nümerik veriler ise Mann Whitney U testi ile değerlendirildi. Kategorik veriler Ki-kare testi ile değerlendirildi. İdrar yolu enfeksiyonu gelişimini açıklamak için bir dizi tek değişkenli lojistik regresyon analizi yapıldı. Santifüj edilmemiş idrar incelemesinde 10 ve üzeri lökosit saptanması idrar yolu enfeksiyonu olarak kabul edildi. Bulgular: Hastaların %23.2'ünde takip süresince idrar yolu enfeksiyonu geliştiği saptandı. Kadınların %31.4, erkeklerin %10.4'unda idrar yolu enfeksiyonu geliştiği gözlendi. Kadınlarda erkeklere göre daha yüksek oranda idrar yolu enfeksiyonu geliştiği görüldü(p=0.482). Hastaların yaşları incelendiğinde idrar yolu enfeksiyonu gelişen hastaların yaşları daha yüksek saptandı ve bu fark istatiksel olarak anlamlı saptandı(p=0.0129). İdrar yolu enfeksiyonu gelişen hastaların HbA1c değerleri istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı(p=0.002). İdrar yolu enfeksiyonu gelişen grupta kan glukoz değerleri istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı(p=0.008). Sedimentasyon değerleri idrar yolu enfeksiyonu gelişen grupta istatiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı(p=0.006). Albumin değerleri idrar yolu gelişen hasta grubunda istatiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük saptandı(p<0.001). C-peptid, CRP, beyaz küre, nötrofil, glukozüri, kreatin değerleri ile idrar yolu enfeksiyonu gelişimi arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Alınan tedavilerin idrar yolu enfeksiyonu ile ilişkisi incelendiğinde; SGLT-2 inhibitörü alan hastalara idrar yolu enfeksiyonu oranı %10.2 olarak bulundu. SGLT-2 inhibitörü alan hastalarda, SGLT-2 inhibitörü almayan hastalara göre daha az oranda idrar yolu enfeksiyonu tespit edildi ve bu fark istatiksel olarak anlamlı bulundu(p=0.022). DPP-4 inhibitörü alan hastalarda ise idrar yolu enfeksiyonu oranı %17.8 olarak bulundu. DPP-4 inhibitörü alan hastalarda, DPP-4 inhibitörü almayan hastalara göre daha az oranda idrar yolu enfeksiyonu tespit edildi ve bu fark istatiksel olarak anlamlı bulundu(p=0.03). Sülfanilüre alan hastalarda idrar yolu enfeksiyonu oranı %22.6, İnsülin alan hastalarda ise idrar yolu enfeksiyonu oranı %26.6 olarak bulundu. İnsülin, sulfanilüre, metformin, glitazon ve GLP-1 analoğu tedavilerinin idrar yolu enfeksiyonu açısından istatiksel olarak anlamlı fark oluşturmadığı saptandı. Sonuç: 1-Diyabetik hastalrın yaklaşık ¼ ' ünde idrar yolu enfeksiyonu geliştiği görüldü. 2-Kadın cinsiyet, yüksek HbA1c, ileri yaş, kan şekeri yüksekliği, sedimentasyon yüksekliği, albumin düşüklüğü ile idrar yolu enfeksiyonu gelişiminin ilişkili olduğu söylenebilir. 3-C-peptid, CRP, beyaz küre, nötrofil, glukozüri, kreatin değerleri ile idrar yolu enfeksiyonu gelişimi arasında anlamlı ilişki olmadığı söylenebilir. 4-İnsülin, sulfanilüre, metformin, glitazon ve GLP-1 analoğu tedavileri ile idrar yolu enfeksiyonu arasında ilişki saptanmazken, DPP-4 inhibitörü alan hastalarda daha az oranda idrar yolu enfeksiyonu geliştiği görüldü. 5-Sanılan aksine SGLT-2 inhibitörü alan hastalarda daha az oranda idrar yolu enfeksiyonu tespit edildi. Bunun sebebinin de idrar yolu enfeksiyonu gelişme riski yüksek hastalarda SGLT-2 inhibitörü başlanmasından kaçınılması olabileceği düşünüldü. 6-Bu çalışmamızın en önemli kısıtlayıcı paremetreleri çalışmanın retrospektif olması ve idrar kültürü çalışılan hasta sayısıının az olması nedeniyle idrar yolu enfeksiyonu tanısının idrar kültürü ile desteklenememesiydi. Bu kısıtlayıcı etkenler göz önüne alınarak prospektif çalışmalar ile idrar kültürü de eklenerek daha büyük hasta gruplarında çalışılması konunun daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir. ANAHTAR KELİMELER: Diyabetes mellitus, idrar yolu enfeksiyonu