Ebeveyn kabul reddi ile aile hayatı ve çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Alanda çalışan birçok uzmanın kabul ettiği gibi çocukluk çağı kişilerin psikososyal gelişiminde önemli bir yer tutmaktadır. Birçok psikoloji kuramı gibi Ebeveyn Kabul Red Kuramı(EKAR) çocukluk çağına ilişkin açıklamalar getirmektedir. Kuramın ortaya çıkış noktası, insanoğlunun kendisi için önemli olan bireylerden sıcaklık görmeye ihtiyaç duyduğu hipotezidir. Ebeveyninden kabul gören ya da ebeveyni tarafından ret edilen çocukların duygusal, davranışsal, bilişsel ve sosyal gelişimlerine ek olarak yetişkinlik dönemi psikolojik uyumlarının da etkilendiği görüşü ortaya atılmıştır. İçsel yaşantılarında dengeli ve huzurlu, kendileriyle barışık olan, birbirlerine sevgi-saygı gösteren ebeveynler çocuklarına karşı daha sağlıklı tutumlar sergilemektedirler. Anne babanın kendi yaşadığı çocukluk sürecinde anne ve babası ile olan ilişkisi kendi çocuklarına olan yaklaşımlarını etkilemektedir. Anne babalar farkında olarak ya da olmayarak çocuklarına karşı farklı yaklaşımlarda bulunabilmektedirler. Bazı çocuklara çok değer verilirken, bazılarına çok baskı uygulanmakta, bazıları ise görmezden gelinmektedir. Çocukların sosyal ve ahlaki gelişimleri gördükleri farklı ebeveyn tutumlarının etkilenerek olumlu ya da olumsuz olarak şekil almaktadır (Yavuzer, 1993). Bu araştırma ebeveyn kabul reddi ile aile hayatı ve çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla oluşturulmuştur. Aynı zamanda ebeveyn kabul reddi ve çocuk yetiştirme tutumları bazı değişkenler açısından incelenecektir. Araştırmanın örneklemi İzmir İli Bayraklı Adliyesi'nde görev yapan, 0-18 yaş grubunda çocuğa sahip anne ve babalar arasından seçilen 140 bireyden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Ebeveyn Kabul/ Ret Ölçeği, Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği ve bazı değişkenler hakkında bilgi toplanması amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı (SPSS, Statistical Package for the Social Sciences) 22.0 ile analiz edilmiştir. Değişkenlere ait istatistiksel değerlendirmeler yapılırken normal dağılıma uygunluk, Shapiro Wilk testiyle kontrol edilerek normal dağılıma uygunluğun sağlandığı durumlarda parametrik testlerle, sağlanmadığı durumlarda ise nonparametrik testlerle analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda anne baba tutumlarının kişinin cinsiyeti, yaşı, meslek, sosyoekonomik düzey, sahip olunan çocuk sayısı, ebeveynlerin çocuk bakımında yardım alıp almadığı ve ebeveynlerin kaç kardeş olduğundan etkilendiği saptanmıştır. Ayrıca kişinin kendi anne ve babasından algıladığı kabul/ret durumları ile çocuk yetiştirme tutumlarının ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.