Eğitim ekonomisi

ÖZET Eğitim ekonomisi, bireylerin sahip olduğu bilgi, beceri ve eğitim düzeyi ile ekonomik değişkenler arasındaki ilişkileri araştırmaktadır. Bu ilişkiler beşeri sermaye donanımına bağlı olup, ekonomik büyüme, kalkınma, gelir dağılımı, istihdam, işsizlik, yoksulluk, dış ticaret, tüketim ve dışsallık gibi yönlerden ortaya çıkabilmektedir. İnsana yapılan bir yatırım olarak da değerlendirilen eğitim, üretim sürecinde bir girdi olarak yer almakta, teknoloji, AR-GE, bilgi üretimi ve yayılımı ile ilişkilendirilmektedir. Ekonomik kalkınmanın temel belirleyicisi olan eğitim, işgücünün niteliğini artırarak verimlilik, üretim ve gelir artışına neden olmaktadır. Bu çalışmada, eğitim ekonomisi ile ilgili kuramsal tartışmalar bağlamında eğitimin ekonomik etkileri araştırılmıştır. Genel olarak okullaşma oranı, kamunun eğitime ayırdığı kaynaklar, eğitim yatırımları, eğitim harcamaları, gelir dağılımı, AR-GE, kişi başına düşen gelir, ekonomik büyüme, istihdam, işsizlik, ücret ve yoksulluk yönünden eğitim ve ekonomi ilişkileri analiz edilmiştir. Ayrıca, Türkiye'nin de yer aldığı farklı ülkeleri içeren karşılaştırmalara yer verilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, eğitim düzeyi yüksek olan gelişmiş ülkelerin kişi başına düşen gelir ve refah düzeyi de yüksektir. Aynı zamanda ekonomik gelişmişlik eğitim düzeyini de olumlu etkilemektedir. Bu sonuçlar hem gelir düzeyinin eğitim düzeyini hem de eğitim düzeyinin gelir düzeyini etkilediğini göstermektedir. Eğitim düzeyi ile gelir dağılımı arasında da yakın bir ilişki bulunmaktadır. Gelişmiş ülkelerde gelir dağılımı adaletsizliklerinin daha az olduğu, gelişmekte olan ekonomilerde ise gelir adaletsizliklerinin arttığı görülmektedir. Çalışmanın diğer sonuçlarına göre, gelişmiş ekonomilerde gelişmekte olan ekonomilere göre kamu kesimi eğitime daha fazla kaynak ayırmaktadır. Eğitim düzeyi yüksek olan ülkeler, Ar-ge, teknoloji, istihdam ve dış ticaret hacmi bakımından gelişmekte olan ülkelere göre üstün ve avantajlı konumdadırlar. Buna göre, eğitime ayrılan kaynakların artırılması ekonomik sorunların çözümünde temel bir belirleyicidir. Anahtar Kelimeler : Beşeri Sermaye, Eğitim, Eğitim Ekonomisi, İktisadi Kalkınma, Ekonomik Büyüme