el-Kevkebânî'nin Teysîru'l-Mennân fî Tefsîru'l-Kurân isimli tefsirinde Nahl Sûresi

Bu tezde Ahmed b. Abdulkâdir el-Kevkebânî'nin (ö. 1281) Teysîru'l-Mennân fi tefsîri'l-Kur'ân isimli eserinden Nahil suresinin tahkik ve analizi yapılmıştır. Kevkebânî, Zeydiyye mezhebine mensup meşhur bir alimdir. Eser sahâbe ve tabiîn büyüklerinin görüş ve açıklamalarını ihtiva etmesi ile Kevkebânî'nin kültür ve ilmi seviyesine delalet eden istidlâlleri sebebiyle önemlidir. Aynı şekilde müellifin eserde birçok kaynaktan nakilde bulunması da eserin önemi artırmıştır. Müellif birçok eserden nakiller yapmış, hem belagat, nahiv, sarf gibi Arapça'yla ilgili konularda hem de fıkıh, akâid tefsir gibi dini ilimlerle ilgili hususlarda faydalı bilgiler nakletmiştir. Araştırmada müellifin biyografisi ve ilmi durumu açıklanırken betimleyici analitik yöntem kullanılmıştır. Tahkik bölümünde ise tahkik ve talik yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmada ulaşılan sonuçlardan önemlileri şunlardır: Kevkebânî'nin eseri görüş, rey ve istidrâkler yönüyle hayli zengindir. Bu durum onun müşkil meselelerle ilgili tafsilatlı bilgiye sahip olduğunu göstermektedir. Kevkebânî, tefsir, hadis fıkıh, nahiv, lügat ve kıraat eserlerine itimat etmiştir. Bu yönüyle eser birçok ilim ihtiva eden ansiklopedik kaynak mesabesindedir. Eserde hadislerle istidlâl ve fıkhî görüşlerin kaynağını açıklama yöntem olarak benimsenmiştir. Sebeb-i nuzûl, şiirle istişhâda önem verilmiştir. Akâidle ilgili âyetler kısaca açıklanmış, fırkaların özellikle de Mu'tezilenin fikirleri çok kısa olarak, verilmiş, açıklama ve cevap verme gayreti gösterilmemiştir. Ahkam ayetleri ve Kur'ân ilimleri konusuna gelince nâsih- mensûh, mücmel-mübeyyen, muhkemmüteşâbih, âm-hâs gibi hususlara değinilmiştir. Eserin eleştirilen yönleri ise şunlardır. Eserde irab konularına değinilmemiş, peygamber ve geçmiş ümmetlerin kıssaları ile bazı gaybî konularda isrâilî bilgilere yorum yapılmadan yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsîr, Kevkebânî, Nahl Suresi, Tefsîru'lMennân, Tahkik.