Ergenlerin benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırmada lise 10. ve 11. sınıf öğrencilerinin benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeyi ilişkisi ve bu değişkenlerin bazı sosyodemografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir.Araştırmanın evrenini 2011-2012 eğitim öğretim yılında İzmir ilinde ortaöğretim kurumlarının 10. ve 11. sınıflarına devam etmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. 152 kız ve 148 erkek olmak üzere toplam 300 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır.Araştırmada ölçme aracı olarak Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri ve Sosyal Kaygı Ölçeği ile araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Veriler SPSS 15 istatistik programı kullanılarak, Mann ? Whitney U ve Kruskal ? Wallis H teknikleri ile çözümlenmiştir. Korelasyon analizi için Spearman Brown sıra korelasyon testi kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre ergenlerin benlik saygısı düzeyleri ile sosyal kaygı düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet, yaş, anne baba birlikteliği, baba çalışma durumu, sosyoekonomik düzey, yaşamın en uzun süre geçirildiği yer, karşı cinsten özel bir arkadaşa sahip olma durumuna göre benlik saygısı düzeylerinin, genel sosyal kaygı düzeylerinin ve sosyal kaygı alt boyutları düzeylerinin farklılaşmadığı saptanmıştır.Sonuçlar, anne çalışma durumuna, anne öğrenim düzeyine ve okul dışı faaliyetlere katılma durumuna göre ergenlerin benlik saygısı düzeylerinin ve sosyal kaygı alt boyutlarından değersizlik duygusu düzeylerinin değişmediğini, genel sosyal kaygı ile sosyal kaygı alt boyutlarından sosyal kaçınma ve kritize edilme kaygısı düzeylerinin değiştiğini ortaya koymaktadır. Annesi çalışan, annesinin öğrenim düzeyi yüksek olan ve okul dışı faaliyetlere katılan ergenlerin genel sosyal kaygı düzeylerinin ve alt boyutlarından sosyal kaçınma ile kritize edilme kaygısı düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır.Algılanan anne tutumuna ve algılanan okul başarısına göre ergenlerin benlik saygısı düzeylerinin değişiklik gösterdiği, genel sosyal kaygı düzeylerinin ve alt boyutlarının ise değişmediği saptanmıştır. Algılanan baba tutumuna göre benlik saygısı düzeylerinin ve sosyal kaygı alt boyutlarından değersizlik duygusu düzeylerinin farklılaştığı görülmektedir. Baba öğrenim durumuna göre ergenlerin genel sosyal kaygı ve kritize edilme kaygısı alt boyutu düzeylerinin farklılaştığı saptanmıştır. Arkadaş grubuna sahip olup olmamaya göre ergenlerin benlik saygısı düzeylerinin ve sosyal kaygı alt boyutlarından sosyal kaçınma ile değersizlik duygusu düzeylerinin farklılaştığı görülmektedir. Fiziksel olarak kendini beğenme, kendi başına karar alabilme, kalabalık önünde konuşmakta zorlanma ve eleştiri aldığında rahatsız olma durumlarına göre ergenlerin benlik saygısı düzeylerinin ve genel sosyal kaygı ile tüm alt boyutlarının farklılaştığı saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Ergenlik, benlik saygısı, sosyal kaygı.