Ez-Zemahşerî ve el-Unmûzec adlı eseri

Hicri V. asrın sonlarında ve h. VI. asrın başlarında İslam âleminin yetişdirdiği büyük âlimlerinden olan Zemahşerî, büyük bir müfessir, muhaddis ve nahiv âlimidir. Zemahşerî islâmî ve alet bilimleri literatüründe önemli bir yeri haizdir. Bilhassa nahiv alanındaki görüşleri ile kendisinden sonraki âlimleri etkilemiştir. Bu çalışmada bu denli bir müellifin hayatı, ilmî şahsiyeti ve nahiv ilmi hakkında yazdığı el-Unmûzec fi'n-Nahv adlı eseri incelenmiştir. Zemahşerî'nin nahiv ilmine yeni başlayanlar için yazdığı bu eserde nahiv kaidelerini öz bir şekilde ele almıştır. Daha sonra bu kaideleri âyet ve meşhur örneklemeler ile pekiştirmiştir. Bağdat nahiv ekolüne mensup olan Zemahşerî görüşlerinin çoğunda Basralıların görüşü doğrultusundadır. Ancak mümkün mertebe bu eserinde tartışmalara yer vermemiştir. Müellifin bu veciz eseri isim, fiil ve harf olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Bu eserin en önemli kaynağı Zemahşerî'nin el-Mufassal adlı eseridir. Zemahşerî'nin el-Unmûzec fi'n-Nahv adlı eseri, muhtasar olarak yazılan eserler için adeta bir dönüm noktası olarak kabul edilmiştir. Bu eser birçok kere şerhedilmeye mazhar olmuştur. Aynı zamanda eskilerden beri medreselerde Arpaça öğrenimi için okutulan bu eser doğu medreselerinde hala okutulmakta ve talebeler tarafından ezberlenmektedir. Bu bakımdan el-Unmûzec'in nahiv alanında öğrencilere büyük katkısı olmuştur. Bu çalışmayla bu derece önemli olan bir eser akademik olarak incelenmiştir.