Farklı çinko uygulama yöntemlerinin narda (Punica granatum L) verim ve kalite üzerine etkisi

Çinko (Zn) elementinin bitkisel üretim açısından verim ve kalite üzerindeki etkisi büyüktür. Ancak, bazı bitkilerde Zn'nun uygulanma şekli ve dozu sınırlı olarak çalışılmıştır. Dolayısıyla, insan sağlığı açısından da önemli özellikleri taşıyan ve dünya pazarında önemli bir yere sahip olan narda Zn uygulamalarının verim ve kalite üzerine etkisini belirlemek amacıyla bu çalışma iki üretim yılı (2015 ve 2016) süresince yürütülmüştür. Hicaznar çeşidine Zn uygulamaları topraktan (T+Zn), toprak+yapraktan ((T+Y)+Zn) ve yapraktan (Y+Zn) olarak farklı uygulama yöntemleriyle yapılmıştır. Topraktan Zn uygulaması ağaç başına 100 g ZnSO4.7H2O gelecek şekilde yılda bir defa topraktan diğer element uygulamaları ile aynı dönemde gerçekleştirilmiştir. Yapraktan Zn uygulaması % 0.25 lik ZnSO4.7H2O şeklinde, çiçeklenmeden hemen önce ve küçük meyve oluşum aşamasında olmak üzere iki defada uygulanmıştır. Toprak+yapraktan Zn uygulamasında ise toprak ve yaprak uygulamalarında yapılan miktar ve uygulama zamanları aynı olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Toprak analiz sonuçlarına göre azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) uygulamaları her ağaca aynı dozlarda uygulanmıştır. Her iki yılda da nar meyve verimi, makro ve mikro bitki besin elementi konsantrasyonları, kalite parametreleri ve fenolojik gözlemler ölçülmüş ve kaydedilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, ağaçların yaşından dolayı verim ilk yıl daha düşük olsa da verim, suda çözülebilir kuru madde miktarı, toplam fenolik madde miktarı, toplam monometrik antosiyanin, meyve ağırlığı, kabuk ağırlığı, dane ağırlığı ve meyve eni farklı Zn uygulamaları ile kontrole oranla önemli derecede artarken, titrasyon asitliği, pH, meyve boyu, kabuk kalınlığı, çatlama oranı üzerine Zn'nun etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Ayrıca, Zn uygulamaları yaprak, meyve, kabuk ve danede Zn, N, K, kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), demir (Fe) elementi içeriklerini arttırırken P, namgan (Mn) ve bakır (Cu) element içeriklerini azaltmıştır. Renk açısından Zn uygulamaları, meyve kabuk ve dane rengi olan L*(parlaklık) ve a*(kırmızılık) değerlerinde artış meydana getirirken, b*(sarılık), c* ve h0 değerinde azalmaya neden olmuştur. Başta verim olmak üzere, narın meyve ve yapraklarında yapılan analiz, ölçüm ve gözlem verileri değerlendirildiğinde, Zn'nun (T+Y)+Zn olarak uygulanması genelde olumlu/arttırıcı etkide bulunmuştur. Dolayısıyla, bu türlü bir uygulama şekli, yoğun olarak nar yetiştiriciliğinin yapıldığı Manisa-Köprübaşı çevresinde bir çiftçi uygulaması olarak önerilebilecektir. Anahtar Kelimeler: Nar, Çinko, Yaprak ve Toprak Uygulaması, Bitki Besin Elementleri