Farklı doz ve zamanlarda uygulanan çinko ve azotun buğdayda tane çinko konsantrasyonu üzerine etkisi

Tahıl tanelerinin çinko içeriğini yükseltmek, insanlarda beslenme yoluyla ortaya çıkan çinko (Zn) eksikliğine bağlı sağlık problemlerini azaltmada önemli bir global (küresel) stratejidir. Bitkilerin hem Zn hem de demir (Fe) alımı, taşıması ve biriktirmesinde azot (N) beslenme statüsünün önemli bir rol oynadığına ilişkin literatür bilgisi artmaktadır.Bu çalışmada, N beslenmesinin, Zn ve Fe'in alımında, bitkideki hareketinde ve tanede birikiminde rol alan taşıyıcı proteinleri ve diğer azotlu bileşikleri etkileyebileceği düşüncesinden hareketle, buğday tohumunun zenginleştirilmesine yönelik potansiyeli araştırılmıştır. Bu amaçla, buğday bitkileri, farklı N ve Zn uygulamaları ile tarla ve sera koşullarında yetiştirilmiştir.Tarla ve sera koşullarında yürütülen denemelerden elde edilen sonuçlara göre; topraktan Zn ve N uygulamaları ile yapraktan Zn uygulamalarının, tane Zn konsantrasyonunu arttırdığı bulunmuştur. Uygulamalar, tane N ve Fe konsantrasyonu üzerinde de etkili olmuştur. Bitki için ortama yeterince Zn sağlandığı zaman, hem topraktan hem de yapraktan N uygulaması ile tanenin Zn konsantrasyonu artmıştır. Sera koşullarında yürütülen denemelerde, yeterli çinko uygulaması ile yüksek dozda N uygulamasının, Zn ve Fe'in vejetatif dokudan alınımı ve remobilize olmasına katkısı olmuştur. Tarla koşullarında, yeterli miktarda N uygulamasının, mikro elementlerin remobilizasyonu üzerine olan pozitif etkisi, kuraklık veya her hangi bir stres koşulu nedeniyle tane gelişim döneminde Zn alınımın sınırlanması durumunda daha önemli hale gelebilir.