Gülmece unsurlar içeren çocuk öykülerinin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumuna etkisi

Bu araştırmanın amacı, gülmece içerikli çocuk öykülerinin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumuna etkisini belirlemektir. Araştırma, nitel veri setlerinin nicel verilere ulaşmada basamak oluşturduğu karma araştırma yöntemlerinden sıralı dönüşümsel tasarım modeli temele alınarak tasarlanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda araştırma kapsamına alınan çocuk öyküleri Mizah Teorileri ve Mizah Yaratma Yöntemleri'ne göre üç okur tarafından tahlil edilmiş ve gülmece unsurlar açısından analizi yapılmıştır. Nicel verileri desteklemek amacıyla analiz edilen mizahi öyküler deneysel uygulama sürecinde kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda öntest sontest karşılaştırma gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde Mersin ili Erdemli ilçesindeki bir ilkokulda yapılmıştır. Deney grubunda 18, karşılaştırma grubunda 18 öğrenci olmak üzere toplam 36 dördüncü sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilen çalışma sekiz hafta sürmüştür. Araştırma kapsamında deney grubu öğrencilerine mizah içerikli öyküler, karşılaştırma grubu öğrencilerine ise mizah içermeyen öyküler araştırmacı tarafından okunmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda "Hikaye Değerlendirme Formu", nicel boyutunda ise öğrencilerin kitap okumaya ilişkin motivasyon ve tutumlarını belirlenmek için "Okuma Motivasyon Ölçeği" ile "Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılarak veriler toplanmıştır. Nitel analiz bölümünde mizah içerikli öykülerde yer alan mizah unsurları, okurlar tarafından kuramsal temel dikkate alınarak betimsel olarak analiz edilmiştir. Nicel analiz bölümünde deney grubu ve karşılaştırma gruplarının deneysel işlem öncesi öntest ve sontest puanları parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U Testi ile analiz edilmiştir. Nitel verilerden elde edilen bulgulara göre, mizah içerikli öyküler, Mizah Teorileri'ne ve Mizah Yaratma Yöntemleri'ne göre detaylı olarak tahlil edilmiş ve çok sayıda gülmece unsur belirlenmiştir. Çocuk öykülerinde yazarların üstünlük, uyumsuzluk ve rahatlama teorilerinin her üçünü de kullandıkları tespit edilmiş ancak Üstünlük Teorisi ve Uyumsuzluk Teori'sinin Rahatlama Teorisi'ne göre daha sıklıkla kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Öykülerde mizah yaratma yöntemlerinden komik unsurlar, alay içerikli söylemler, abartılı söz ve anlatımlar ve benzetme yapma gibi yöntemlerin oldukça fazla yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Nicel verilerden elde edilen bulgulara göre, araştırmanın deney grubu ve karşılaştırma grubu öntest sontest puanları karşılaştırılmış; mizah içerikli öykü okuma uygulaması ile öğrencilerin okuma motivasyonlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülürken okumaya yönelik tutumlarında herhangi bir farklılığın gerçekleşmediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Mizah, Mizah Teorileri, Mizah Yaratma Yöntemleri, Okuma Motivasyonu, Okuma Tutumu.