Gülten Dayıoğlu'nun romanlarında şiddet olgusu üzerine bir inceleme

Günlük hayatta her alanda karşımıza çıkması olası olan şiddet olgusuna çocuk edebiyatı ürünlerinde de rastlanılmaktadır. Şiddet olgusu ile kitap aracılığıyla karşılaşan çocuk için şiddetin şekli ve sonucu önemlidir. Çocuğun edebi ürünlerde karşılaştığı şiddetin çocuk gerçekliğine göre sunulması gerekir. Bu araştırmada, günümüz çocuk edebiyatının en çok çocuk okurla buluşan yazarlarından biri olan Gülten Dayıoğlu'nun çocuk kitaplarında yer alan şiddet olgusunu incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Gülten Dayıoğlu'nun çocuklar ve gençler için yazdığı romanlar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi nitel araştırma yaklaşımı içinde yer alan amaçlı örnekleme yöntemlerinden "ölçüt örnekleme" yoluyla belirlenmiştir. Buna göre incelenecek kitapların belirlenmesinde "kitapların dokuz-on iki yaş çocuklarına ve gençlere seslenmesi ve şiddet sorununa yer vermesi ölçüt olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini yazarın çocuk romanları ve gençlik romanları başlığı altında yazdığı yirmi beş kitap oluşturmaktadır. Araştırmanın veri kaynağını incelenen çocuk romanları oluşturmaktadır. Veriler doküman analizi yöntemiyle toplanmıştır. Doküman analizi yoluyla toplanan verilerin çözümlemesinde nitel araştırmalarda sıklıkla kullanılan içerik çözümlemesi kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, her araştırmaya uygun geliştirilmiş ya da standart hale getirilmiş kategoriler olmamakla birlikte bu çalışmada daha önce yapılmış kuramsal çalışmalarda yer alan kategorilerden yararlanılmıştır. Çalışmada kullanılan şiddet ile ilgili kodlama formunun hazırlanmasında Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortak yürütülen Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesinden yararlanılmıştır. Bu çalışmada 'şiddet' kavramı ana kategori olarak kabul edilmiştir. Alt kategorileri ise psikolojik şiddet, cinsel şiddet, ekonomik şiddet, fiziksel şiddet, parasına el koyma, sözel kavga, bilgiye erişimi engelleme, kimse ile görüştürmeme ve ana-baba ile görüştürmeme olarak "şiddet türleri" oluşturmuştur. Bu projede yer alan şiddet türlerine ek olarak kitaplarda karşımıza çıkan ve burada yer alan kategorilere girmeyen şiddet türleri "diğer" başlığı altında ele alınmıştır. Belirlenen kategorilere göre; Gülten Dayıoğlu'nun kaleme aldığı 25 eser incelenmiş, incelenen eserlerin tamamında toplam 446 şiddet ifadesi belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre kitaplarda en fazla % 70 oranında psikolojik şiddeti yansıtan ifadeye rastlanmıştır.