Theses supervised by Prof. Dr. Mehmet Başbağ
11 theses · Dicle University
Diyarbakır ili Çüngüş ilçesinde bulunan savucak dağı meralarının farklı yöneylerindeki bitki tür ve kompozisyonları ile ot verim ve kalitelerinin belirlenmesi
Bu çalışma, 2021 ve 2022 yıllarında Diyarbakır ilinin Çüngüş ilçesinde yer alan Savucak Dağı merasının dört farklı yöneyinde (kuzey, güney, doğu ve batı), botanik kompozisyon, ot verimi ve kalite değerlerinin karşılaştırılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırılan meranın yöneylerinde toplamda 27 farklı bitki familyasından 83 farklı bitki cinsine ait 102 bitki taksonu saptanmıştır. Tüm famiyalardan en fazla cins ve takson sayısı güney yöneyinden elde edilmiştir. Bitki ile kaplı alan ortalaması %86.10 olarak belirlenmiş (en yüksek %94.63 ile kuzey yöneyinde). Bitki ile kaplı alandaki buğdaygiller doğu yöneyinde en yüksek (%49.39), baklagiller güney yöneyinde en yüksek (%34.98) ve diğer familyalardan bitkiler ise batı yöneyinde en yüksek (%70.24) ortalama değerler vermiştir. Mera genelinde en baskın bitki taksonu Genista albida (%14.93) olurken; kuzey yöneyinde Lagurus ovatus (%35.15), güney yöneyinde en fazla Genista albida (%33.65), doğu yöneyinde Helichrysum arenarium subsp. aucheri (15.26) ve batı yöneyinde Potentilla argentea (%18.99) baskın taksonlar olarak belirlenmiştir. Benzerlik indeksi en yüksek kuzey ve güney yöneyleri arasında (%44.37) görülmüştür. Yeşil ot verimi ortalaması 745.44 kg/da (857.16 kg/da ile en yüksek batı yöneyinde), Kuru ot verimi ortalaması 295.29 kg/da (332.01 kg/da ile en yüksek batı yöneyinde) ve Bitki boyu ortalaması 17.22 cm (19.13 cm ile en yüksek kuzey yöneyinde) olarak elde edilmiştir. Ağırlığa göre botanik kompozisyondaki buğdaygillerin ortalama değeri %26.23 (en yüksek kuzey yöneyinde %38.46), baklagillerin ortalama değeri %27.64 (en yüksek güney yöneyinde %62.10); diğer familyalardan bitkilerin ortalama değeri %46.13 (en yüksek doğu yöneyinde %68.02) tespit edilmiştir. Mera kalite derecesi ortalaması 1.88 ile mera durumunun "çok zayıf" (en yüksek değer 2.22 ile batı yöneyinde "zayıf" durumda) olduğu görülmüştür. Otlatma kapasitesi ortalama değeri 31.49 BBHB ve en yüksek batı yöneyinde (8.85 BBHB) tespit edilmiştir. İki yılık çalışma sonunda tüm yöneylerde ortalama ham protein (HP) değeri %15.27 (en yüksek kuzeyde %16.50), ham protein verimi (HPV) %18.97 (en yüksek doğuda %20.24), asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) %32.99 (en yüksek batıda %35.44), nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) %49.66 (en yüksek doğuda %59.10), sindirilebilir kuru madde (SKM) %63.20 (en yüksek doğuda %64.56), kuru madde tüketimi (KMT) %2.46 (en yüksek kuzeyde %2.58), nispi yem değeri (NYD) 120.63 (en yüksek kuzeyde 128.17), kalsiyum (Ca) %1.45 (en yüksek batıda %1.51), fosfor (P) %0.28 (en yüksek kuzey ile doğuda %0.30), potasyum (K) %1.68 (en yüksek doğuda %1.85) ve magnezyum (Mg) değeri %0.27 (en yüksek kuzey ile güneyde %0.29) olarak tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilere dayanılarak Savucak Dağı mera vejetasyonunun kuzey, güney, doğu ve batı yöneyleri için mera ıslahı ile mera amenajmanı çalışmalarına ihtiyaç duyulduğu sonucuna varılmıştır.
Güneydoğu anadolu bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı trigonella genotiplerinde ot kalite özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yer alan 25 adet Trigonella genotipinde (T. coerulescens, T. filipes, T. foenum graceum, T. mesopotamica, T. monantha, T. spicata, T. spruneriana ve T. strangulata) ot kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2023 yılı Mayıs ayında yürütülmüştür. Araştırmada yer alan Trigonella genotipleri Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinin çayır-mera ve doğal vejetasyonlarından toplanmıştır. Genotiplerin tür teşhisleri Dicle Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü'nde gerçekleştirildikten sonra kalite özelliklerini tespit edebilmek için kalite analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerde Trigonella genotiplerinde ham protein (HP) %15,84-22,82, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) %14,09-24,95, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) %29,69-38,08, asit deterjanda çözünmeyen protein (ADP) %0,299-0,445, kuru madde (KM) %90,63-93,16, sindirilebilir kuru madde (SKM) %69,46-77,93, kuru madde tüketimi (KMT) %3,151-4,043, nispi yem değeri (NYD) 171,44-237,07, toplam sindirilebilir besin maddesi (TSBM) %76,91-85,38, nispi yem kalitesi (NYK) %176,06-255,73, sindirilebilir enerji (SE) %3,24-3,61, metabolik enerji (ME) %2,66-2,96, potasyum (K) %0,41-0,95, kalsiyum (Ca) %1,68-2,17, magnezyum (Mg) %1,74-3,01, fosfor (P) %0,315-0,447, Ca/P 4,28-5,88 ve K/(Ca+Mg) 0,092-0,245 aralıklarında değişim göstermiştir. Genotipler içerisinde HP bakımından 6 no.lu Trigonella filipes, ADF bakımından 22 no.lu Trigonella spruneriana, NDF bakımından 15 no.lu Trigonella spicata, KM bakımından 19 no.lu Trigonella spruneriana, ADP bakımından 12 no.lu Trigonella mesopotamica ve 24 no.lu Trigonella sp., SKM bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, KMT bakımından 16 no.lu Trigonella spruneriana, NYD bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, TSBM bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, NYK bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, SE bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, ME bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, K bakımından 19 no.lu Trigonella spruneriana, Ca bakımından 9 no.lu Trigonella mesopotamica, Mg bakımından 10 no.lu Trigonella mesopotamica, P bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, Ca/P bakımından 1 no.lu Trigonella coerulescens, K/(Ca+Mg) bakımından 19 no.lu Trigonella spruneriana genotipi en yüksek değeri vermiştir. Bu genotipler içerisinde de 14 no.lu Trigonella spicata genotipi incelenen 8 özellik (SKM, KMT, NYD, TSBM, NYK, SE, ME ve P) bakımından en yüksek değeri vermiştir. Dolayısıyla araştırmada öne çıkan bu Trigonella genotiplerinin yem üretimine ve geliştirilmesine alternatif sağlayacak önemli kaynaklar oluşturulabilir ve bundan sonra yapılacak ıslah çalışmalarında, bu özellikleri bakımından dikkate alınması yararlı olacağı kanısına varılmıştır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı Lathyrus genotiplerinde ot kalie özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışmada; Güneydoğu Anadolu Bölgesinin doğal çayır mera alanlarından toplanan bazı lathyrus genotiplerinin ot kalite özelliklerini belirlemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmada Diyarbakır, Batman, Mardin, Adıyaman, Gaziantep, Kilis, Şırnak illerine ait doğal mera alanlarından toplanan 27 Lathyrus genotipi kullanılmıştır. Her bir genotipten alınan ot örnekleri laboratuar ortamında kurutularak, öğütülmüş ve 3 tekerrürlü olarak NIRS (Near Infrared Spectroscopy) cihazında analize tabi tutulmuş ve buna göre bazı kalite özellikleri belirlenmiştir. Yapılan analiz ve hesaplamalara göre Lathyrus genotiplerinde ham protein (HP) %17,55-30,28, kuru madde oranı (KM) %90,54-93,29, asit deterjanda çözülmeyen lif oranı (ADF) %15,41-28,18, nötral deterjanda çözünmeyen lif oranı (NDF) %31,79-50,80, asit deterjanda çözünmeyen protein oranı (ADP) %0,24-0,80, sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) %66,94-76,90, kuru madde tüketimi (KMT) %2,36-3,78, nispi yem değeri (NYD) 139,52-217,49, toplam sindirilebilir besin maddesine (TSBM) %74,39-84,35, nispi yem kalitesi (NYK) %140,49-229,59, sindirilebilir enerjisi ile (SE) 3,14-3,56, metabolik enerji (ME) 2,57-2,92, potasyum (K) %1,91-3,93, kalsiyum (Ca) %1,45-2,02, magnezyum (Mg) %0,09-0,43, fosfor (P) %0,36-0,56 kalsiyum/fosfor (Ca/P) 2,66-4,90 ve K/(Ca+Mg) 0,092-0,245 olarak bulunmuştur. İncelenen özelliklerden HP, ADF, NDF, SKM, TSBM, SE, ME, Ca ve P bakımından 16 ve 12 no'lu Lathyrus cicera genotipleri; KM, KMT, NYD, NYK ve K bakımından da 4 no'lu Lathyrus annuus genotipi istatistiksel olarak en yüksek değeri vermişlerdir. Bu genotiplerin, bundan sonra yapılacak araştırmalarda öne çıkan bu yönleriyle dikkate alınması yararlı olacaktır.
Elazığ ili Sivrice ilçesine ait farklı meraların bitki tür ve kompozisyonları ile ot verim ve kalitelerinin belirlenmesi
Bu çalışmanın amacı, Elazığ ili Sivrice ilçesi Hazar Gölü çevresindeki doğal meraların ekolojik özelliklerinin belirlenmesidir. Çalışma kapsamında, Sivrice yöresinde yer alan dört farklı doğal mera incelenmiştir. Türkiye genelinde pek çok bölgede meralar üzerine çalışmalar yapılmış olsa da, Sivrice yöresinde bu tür bir araştırmanın daha önce gerçekleştirilmemiş olması, bu çalışmayı özgün kılmaktadır. Araştırma 2022-2023 yılları arasında yürütülmüş, meraların vejetasyon dönemine ilişkin ölçümler "Nokta Quadrat" (Nokta Çerçeve) yöntemi kullanılarak yapılmıştır. İncelenen alanlarda, 19 farklı bitki familyasına ait toplam 73 tür tespit edilmiştir. Bu türlerin 9'u buğdaygil, 10'u baklagil ve 54'ü diğer bitki familyalarına aittir. En fazla tür içeren familyaların sırasıyla Asteraceae (18 tür), Fabaceae (10 tür) ve Poaceae (9 tür) olduğu belirlenmiştir. Araştırma alanındaki baskın bitki türleri arasında Hordeum bulbosum L. (%26,49), Taeniatherum caput-medusae (L.) Nevski (%22,94), Medicago minima (L.) Bart. (%17,17) ve Lathyrus sativus L. (%14,18) ön plana çıkmıştır. Çalışma kapsamında, mevcut bitki türleri tespit edilerek baklagiller, buğdaygiller ve diğer bitki familyaları olarak sınıflandırılmıştır. Ayrıca, toplam bitki ile kaplı alan oranları, botanik kompozisyon, ağırlığa göre botanik kompozisyon, ot verimi (yeşil ve kuru), mera kalite durumları ve kalite parametreleri (HP, KM, ADF, NDF, ADP, NYD, SKM, KMT, NYK, TSBM) incelenmiştir. Bu kalite parametrelerine ek olarak, araştırma alanındaki mineral madde özellikleri (K, Ca, Mg, P, Ca/P, K/(Mg+Ca) de değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, baklagiller, buğdaygiller ve diğer familyaların oranlarının, yıllara ve çalışma alanlarına göre farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu farklılıkların belirlenmesi amacıyla JUMP programında tek yönlü varyans analizi yapılmış ve gruplar arasındaki farklılıklar Lsd testi ile karşılaştırılmıştır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı Quercus genotiplerinde ot kalite özelliklerinin belirlenmesi
Bu araştırma Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki çayır-mera ve doğal vejetasyonlarından elde edilen farklı Quercus genotiplerinin ot kalite özelliklerini saptamak amacı ile 2023 yılı Mayıs ayında yürütülmüştür. Araştırmaya konu olan 11 adet Quercus türleri Şırnak, Diyarbakır, Kilis, Gaziantep, Mardin, Adıyaman, Batman illerine ait doğal çayır mera alanlarından toplanmıştır. Her bir genotipten alınan ot örnekleri Dicle Üniversitesinde bulunan laboratuar ortamında kurutularak, öğütülmüş ve 3 tekerrürlü olarak NIRS (Near Infrared Spectroscopy) cihazında analiz sonuçları elde edilmiş ve bu verilere göre bazı kalite özellikleri saptanmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre Quercus genotiplerinde ham protein oranı (HP) %12.19-21.88, kuru madde oranı (KM) %85.01-89.67, asit deterjanda çözülmeyen lif oranı (ADF) %18.18-31.49, nötral deterjanda çözünmeyen lif oranı (NDF) %25.15-53.52, asit deterjanda çözünmeyen protein oranı (ADP) %0.31-0.91, sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) %64.37-74.74, kuru madde tüketim oranı (KMT) %2.24-4.77, nispi yem değeri (NYD) 111.9-255.8, toplam sindirilebilir besin maddesine (TSBM) %74.39-84.35, sindirilebilir enerji (SE) 3.03-3.47 , metabolik enerji (ME) 2.48-2.85, potasyum (K) %1.84-3.50, kalsiyum (Ca) %0.98-1.73, magnezyum (Mg) %0.00-0.29, fosfor (P) %0.31-0.48 kalsiyum/fosfor(Ca/P) 2.32-5.55 ve K/(Ca+Mg) 1.01-2.59 olarak bulunmuştur. İncelenen özelliklerden HP, KM, SKM, KMT, NYD, Ca ve Mg bakımından 8 no'lu Q. infectoria subsp. veneris genotipi; TSBM, ME, SE, P ve K bakımından da 10 no'luQ. infectoria subsp. veneris genotipi; ADF, NDF, ADP bakımında 2 no'lu Q. brantii genotipi istatistiksel olarak en yüksek değeri vermişlerdir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda bu genotiplerin öne çıkan bu yönlerinin dikkate alınmasının yararlı olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Quercus, Genotip, Takson, Ot kalitesi, Protein, ADF, NDF, Makro elementler
Güneydoğu anadolu bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı onobrychıs türlerinde ot kalite özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışma; Güneydoğu Anadolu Bölgesinin doğal çayır mera alanlarından toplanan bazı Onobrychis türlerinin ot kalite özelliklerini belirlemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmada Diyarbakır, Adıyaman, Gaziantep, Kilis, Şırnak, Şanlıurfa ve Siirt illerine ait doğal mera alanlarından toplanan 9 Onobrychis türü kullanılmıştır. Her bir türden alınan ot örnekleri kurutma dolabında 70 oC'de 48 saat kurutularak öğütülmüş ve 3 tekerrürlü olarak NIRS (Near Infrared Spectroscopy) cihazında analize tabi tutulmuş ve buna göre bazı kalite özellikleri belirlenmiştir. Yapılan analiz ve hesaplamalara göre Onobrychis türlerinde ham protein oranı (HP) %14.99-21.42, kuru madde oranı (KM) %88.70-92.46, asit deterjanda çözülmeyen lif oranı (ADF) %15.60-27.44, nötral deterjanda çözünmeyen lif oranı (NDF) %32.35-45.30, asit deterjanda çözünmeyen protein oranı (ADP) %0.70-1.10, sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) %67.53-76.75, kuru madde tüketimi oranı (KMT) %2.65-3.71, nispi yem değeri (NYD) 141.12-210.83, nispi yem kalitesi (NYK) 143.26-221.17, toplam sindirilebilir besin maddesi (TSBM) %74.98-84.20, sindirilebilir enerji, (SE) 3.16-3.55, metabolik enerji (ME) 2.59-2.92, potasyum (K) %0.40-2.53, kalsiyum (Ca) %1.45-2.51, magnezyum (Mg) %0.26-0.32, fosfor (P) %0.15-0.42 kalsiyum/fosfor (Ca/P) 3.75-16.67 ve K/(Ca+Mg) değerleri 0.14-1.38 olarak bulunmuştur. İncelenen özelliklerden HP bakımından 4 no'lu O. carduchorum, KM, KMT, NYD, NYK, K, P ve K/(Ca+Mg) bakımından 3 no'lu O. megataphros, ADF bakımından 7 no'lu O. kotschyana, NDF bakımından 5 no'lu O. aequidentata, Mg bakımından 5 no'lu O. aequidentata ile 6 no'lu O. crista-galli, ADP bakımından 6 no'lu O. crista-galli ve SKM, TSBM, SE, ME ile Ca/P bakımından ise 2 no'lu O. galegifolia türü istatistiksel olarak en yüksek değeri vermişlerdir. Bu çalışmada gerek ham protein gerekse diğer kalite parametrelerine göre Onobrychis megataphros, Onobrychis carduchorum ve Onobrychis transcaucasica türleri öne çıkarak dikkat çekmiş ve bu türlerin, bundan sonra yapılacak araştırmalarda öne çıkan bu yönleriyle dikkate alınması yararlı olacaktır.
Güneydoğu Anadolu bölgesi doğal alanlarından toplanan bazı buğdaygil yem bitkisi türlerinde kalite özelliklerinin belirlenmesi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi doğal meralarından toplanan buğdaygil familyasına ait 40 farklı türün kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülen bu çalışmada; Ham Protein değerleri %4.31-13.45; Kuru Ot/Yeşil Ot oranları %10.36-35.17; Asit Deterjanda Çözünmeyen Lif (ADF) oranları %26.15-50.38; Asit Deterjanda Çözünmeyen Protein (ADP) oranları %0.25-2.25; Nötral Deterjanda Çözünmeyen Lif (NDF) oranları %50.90-83.18; Sindirilebilir Kuru Madde (SKM) oranları %50.41-68.53; Kuru Madde Tüketimi (KMT) oranları %1.46-2.36; Nispi Yem Değerleri (NYD) %57.09-125.22; Kalsiyum (Ca) oranları %0.01-0.49; Potasyum (K) oranları %0.80-3.01; Magnezyum (Mg) oranları %0.04-0.25 ve Fosfor (P) oranları %0.31-0.54 aralıklarında değişim gösterdiği tespit edilmiştir.
Elazığ ili merkez ilçeye bağlı Hal Köyü'nde korunan ve otlatılan meraların bitki tür ve kompozisyonları ile ot verim ve kaliteleri bakımından karşılaştırılması
Bu araştırma; 2014-2015 yıllarında, Elazığ Merkeze bağlı Hal Köyü merasında korunan ve otlatılan iki farklı alanın, bitki tür ve kompozisyonları ile ot verim ve kalitesi bakımından karşılaştırılması amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, her iki merada toplam 25 bitki familyasına ait 70 cins ve 90 bitki taksonu tespit edilmiştir. Bu taksonların 43 adedi tek yıllık-istilacı, 1 adedi tek yıllık-çoğalıcı, 1 adedi iki yıllık-istilacı, 1 adedi iki-çok yıllık-istilacı, 33 adedi çok yıllık-istilacı, 6 adedi çok yıllık-azalıcı ve 5 adedi de çok yıllık-çoğalıcı olduğu belirlenmiştir. İki yıllık araştırma sonucuna göre, bitki ile kaplı alan; korunan alanda %61.95, otlatılan alanda ise %65.45 olarak elde edilmiştir. Kaplama alanına göre botanik kompozisyonda; korunan alanda buğdaygillerin oranı %46.67, baklagillerin oranı %28.54 ve diğer familyalardan bitkilerin oranı %24.80, otlatılan alanda ise buğdaygillerin oranı %56.41, baklagillerin oranı %24.58 ve diğer familyalardan bitkilerinin oranı %19.02 olarak tespit edilmiştir. Merada yer alan bitkilerin ortalama boyları korunan alanda 10.38 cm, otlatılan alanda 8.28 cm olarak ölçülmüştür. Meraların yeşil ot verimi korunan alanda 413.50 kg/da, otlatılan alanda ise 294.35 kg/da olarak elde edilmiştir. Ağırlığa göre botanik kompozisyonda buğdaygillerin, baklagillerin ve diğer familyalardan bitkilerin oranı sırasıyla korunan alanda %49.90, %37.11, %13.01, otlatılan alanda ise %47.79, %25.84, %26.37 olarak saptanmıştır. Otlatma kapasitesi korunan alanda 37.85 BBHB, otlatılan alanda ise 28.05 BBHB olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın iki yıllık ortalama sonuçlarına göre, kuru maddedeki ham protein oranı, ADF, NDF, SKM, KMT, NYD, P, Ca, Mg ve K oranları sırasıyla korunan alanda %15.42, %34.00, %49.45, %62.42, %2.48, 120.98, %0.27, %1.32, %0.30 ve %1.70, otlatılan alanda ise %15.36, %32.23, %48.86, %63.79, %2.53, 126.13, %0.28, %1.23, %0.31 ve %1.57 olarak tespit edilmiştir. Korunan ve otlatılan alanlarda frekans değerleri açısından en yaygın türlerin; Poa bulbosa (%78.0), Aegilops neglecta (%75.0), Avena sterilis (%32.5), Salvia multicaulis (%32.5) ve Chrysopogon gyllus (%22.5) olduğu, sıklık değerleri açısından ise en yaygın türlerin; Poa bulbosa (%14.12), Aegilops neglecta (%13.64), Chrysopogon gyllus (%2.35), Salvia, multicaulis (%1.91) ve Avena sterilis (%1.66) olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Korunan, Otlatılan, Mera, Bitki Türü, Botanik Kompozisyon, Ot Verimi, Ot Kalitesi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı astragalus taksonlarında kalite özelliklerinin belirlenmesi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi doğal meralarından toplanan bazı Astragalus türlerinin kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülen bu çalışmada; ham protein (HP) %15.13-28.40; kuru madde %88.92-91.04; asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) %12.53-34.05; asit deterjanda çözünmeyen protein (ADP) %0.64-1.40; nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) %24.25-52.57; sindirilebilir kuru madde (SKM) %62.37-79.13; kuru madde tüketimi (KMT) %2.28-4.94; nispi yem değerleri (NYD) 120.75-303.02 aralıklarında değişim göstermiştir. Kalite değerlerinden HP, NYD, KMT VE SKM bakımından A. suberosus Banks & Sol. subsp. suberosus, ADP, NDF ve KMT bakımından A. gummifer Lab., ADF bakımından ise A. aintabicus Boiss. (End.) en yüksek değerleri vermişlerdir. Mineral maddelerden ise, fosfor (P) %0.25-0.45; potasyum (K) %0.57-2.23; kalsiyum (Ca) %0.96-2.14 ve magnezyum (Mg) %0.30-0.53; K/(Ca+Mg) 0.27-1.28 ve Ca/P 2.11-7.24 aralıklarında değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Mineral maddeler Mg ve Ca bakımından A. latifolius Lam., P ve K/(Ca+Mg) bakımından A. amblolepis Fischer, K bakımından A. galegiformis L., Ca/P bakımından A. hamosus L. en yüksek değerleri vermiştir. Astragalus taksonlarını kalite standartlarını incelediğimizde A. angustiflorus C. Koch subsp. amanus (Boiss.) Cham. (End.), A. christianus L, A. hamosus L., A. latifolius Lam., A. pseudoutriger Grossh., A. suberosus Banks & Sol. subsp. Suberosus ve A. triradiatus Bunge türleri incelenen tüm özellikler bakımından en yüksek değer olan prime grupta yer almıştır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı vicia taksonlarında kalite özelliklerinin belirlenmesi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi doğal meralarından toplanan bazı Vicia taksonlarına ait kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülen bu çalışmada; ham protein (HP) %14.09-25.83, kuru madde (KM) %90.84-92.60, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) %15.39-31.56, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) %28.28-49.04, asit deterjanda çözünmeyen protein (ADP) %0.38-1.28, sindirilebilir kuru madde (SKM) %64.31-76.91, kuru madde tüketimi (KMT) % 2.73-4.24, nispi yem değerleri (NYD) 116.8-220.0 aralıklarında değişim göstermiştir. Kalite değerlerinden ADF, NDF ve ADP bakımından Vicia cracca subsp. stenophylla; SKM, KMT ve NYD bakımından V. assyriaca; HP ve KM bakımından V. sativa subsp. incisa var. cordata en yüksek değerleri vermişlerdir. Mineral maddelerden ise, Fosfor (P) %0.34-0.51, Potasyum (K) %1.47-3.75, Kalsiyum (Ca) %0.89-1.97 ve Magnezyum (Mg) %0.26-0.39 arasında değişmiştir. Mineral maddeler P ve Mg bakımından V. narbonensis var. narbonensis ve V. sativa subsp. incisa var. cordata; P ve K bakımından V. sativa subsp. sativa; Ca bakımından V. anatolica; Mg bakımından V. sativa subsp. nigra var. nigra, V. sativa subsp. nigra var. segetalis ve V. palaestina en yüksek değerleri vermişlerdir. Kalsiyum/Fosfor (Ca/P) değeri 1.757-5.548 ve Fosfor/(Kalsiyum+Magnezyum) [P/(Ca+Mg)] değeri ise 0.656-2.847 arasında değişmiştir. Vicia taksonları kalite standartları bakımından incelendiğinde V. assyriaca ve V. noeana var. noeana incelenen tüm özellikler bakımından en yüksek değer olan prime grupta yer almışlardır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı medicago taksonlarında kalite özelliklerinin belirlenmesi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi doğal meralarından toplanan bazı Medicago türlerinin kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülen bu çalışmada; Ham Protein (HP) değerleri sırasıyla %18.15-27.79; Asit Deterjanda Çözünmeyen Lif (ADF) oranları %14.25-30.96, Nötral Deterjanda Çözünmeyen Lif (NDF) oranları %18.49-33.59, Ham Lif (HL) oranları %21.78-34.15, Ham Kül (HK) oranları %0.64-1.40, Toplam Kuru Madde (TKM) oranları 90.74-94.99, Sindirilebilir Kuru Madde (SKM) oranları %64.78-77.80, Kuru Madde Tüketimi (KMT) 90.74-94.99 ve Nispi Yem Değerleri (NYD) %188.4-391.4 aralıklarında değişim göstermiştir. Tüm taksonlar kalite değerleri bakımından kıyaslandığında, Ham protein M. polymorpha var. polymorpha; ADF ve Ham lif M. rugosa; NDF M. lupulina; Ham kül, SKM, KMT ve NYD bakımından M. orbicularis en yüksek değerleri vermişlerdir. Medicago taksonları kalite standartları bakımından incelendiğinde; M. coronata, M. minima var. minima, M. noeana, M. orbicularis, M. polymorpha var. polymorpha, M. polymorpha var. vulgaris, M. radiata, M. shepardii, M. lupulina incelenen tüm özellikler bakımından en yüksek değer olan Prime grupta yer almışlardır.