Hakkâri kilimlerindeki motiflerin sembolik dilde çözümlenmesi

Belirli bir tarihî süreç içinde meydana gelen ve içinde milletin inancını, töresini, sanatını, edebiyatını, gelenek ve göreneğini gördüğümüz kültür, bünyesinde şekillendiği milletin aynası gibidir. Bu ayna, bir milleti tüm yönleriyle yansıtmaktadır. Toplumun tüm katmanlarını içinde gördüğümüz kültür, hayatın her alanında ve insanın olduğu her yerde vardır. Kültür denen olguyu bütün gerçekliği ile gördüğümüz bu alanlardan biri de yapımı yüzyıllardır bir gelenek olarak anneden kıza geçen ve sürekli değişip gelişen dokuma ürünü kilimlerdir. Anadolu insanını her yönüyle yansıtan kilimler Anadolu'nun her yöresinde dokunmaktadır. Kilim dokumasının gerçekleştiği bu yörelerden biri de Hakkâri ilidir. Hakkâri'de kadınlar, yüzyıllardır bir gelenek olarak kilim dokumaktadır. Hakkâri insanının doğadaki bitkilerden elde ettiği kök boyalar ile boyadığı ipliklerden oluşturduğu kilimler, Anadolu insanının kültür dünyasının gücünü vezenginliğini aynı zamanda birlik ve beraberliğindeki ortak ruhu göstermektedir. Hakkâri yöresinde geçmişte ve günümüzde dokunan kilimlerde görülen pek çok motif ve sembol, yörenin saklı kültürünü yansıtmaktadır. Yöre kadını çevresinde olup biteni, farkında olmadan bilinçaltında sakladığı sembol ve motifler ile kilimlere işlemektedir. Kadınlar, bu sanatı icra ederkenuğuruna ve dileğine denk düşen şifreler ve semboller üreterek kilimlere yansıtmaktadır. Kilimlerdeki bütün sembol ve motiflerin her birinin anlamı vardır ve bunu en iyi kilim dokuyan kadınlar bilmektedir. Kilim motiflerinde can bulan motifler, Hakkâri'nin folkloru ile birbirine karışarak yüzyıllar öncesinden hikâyeler ve sırlar ile bu güne gelmeye devam etmektedir. Bu çalışma ile amacımız Hakkâri folkloru özelinden Anadolu folkloru geneline ulaşarak birlik ve beraberlik ruhunu ortaya çıkarıp Anadolu kültürüne hizmet etmektir. Anahtar Kelimeler: Hakkâri, kilim, motif, sembol, renk, kültür