II. Abdülhamid Dönemi eğitim politikasının İzmir`e yansımaları

Osmanlı Devleti eğitim tarihine ilişkin pek çok araştırmanın konusunu II. Abdülhamid dönemi oluşturmaktadır. Özellikle bu dönemde eğitim kurumlarının sayıca artması araştırmacıları bu konu üzerinde çalışmaya teşvik etmiştir. II.. Abdülhamid dönemine gelinceye dek Osmanlı devletinde eğitim anlayışı iki ana dönüşümden geçmiştir: Tanzimat Öncesi -geleneksel- dönemde Osmanlı'da Eğitim ve Tanzimat -modernleşmeci- döneminde Osmanlı'da Eğitim. Geleneksel dönemde Osmanlı Devleti'nde eğitim ilköğretimi ifade eden sıbyan mektepleri ve ortaöğrenime karşılık gelen medreselerde gerçekleştirilmiştir.Eğitim ezbere dayalıdır ve çocukların eğitiminde sık sık dayağa başvurulmuştur. Osmanlı Devleti'nde eğitime yönelik ilk modernleşme girişimleri 1699 Karlofça ve 1718 Pasarofça Antlaşmaları ile Batı karşısında alman askeri yenilgiler sonucu gerçekleştirilmiştir. Böylece modernleşmeci amaçla açılan ilk eğitim kurumlan da askeri okullar olmuştur. Tanzimat döneminde ise eğitimin devlet içinde kurumsallaşmış bir yapıya büründüğü ortaya çıkmaktadır. Dönemin padişahının dahi eğitim alanında yapılacak reformları desteklediğini belirtmesi olumlu bir girişimi ifade etmektedir. Eğitim alanındaki çalışmaların düzene girmesi, ilk ve orta öğretim kurumlarının belirginleştirilmesi ve yükseköğretim kurumlarının oluşturulmasına ilişkin bir çok olumlu faaliyet Tanzimat döneminde gerçekleştirilmiştir. II. Abdülhamid dönemi eğitim anlayışı, Tanzimat döneminden gelen olumlu faaliyetlerin üzerine inşaa edilmiştir. Dönemin en önemli özelliği eğitim kurumlarında görülen artıştır. Mesleki ve teknik anlamda birçok okul yine II. Abdülhamid döneminde açılmıştır.II. Abdülhamid döneminde İzmir'deki eğitim kurumlarında da artışa rastlanmaktadır. Özellikle mesleki amaçlı açılan okullar ve özel okullar bunun kanıtıdır. Buna rağmen İzmir'deki eğitim açısından en fazla çaba ve çalışmayı gösterenlerin gayrimüslimler ve onlara ait mektepler olduğu görülmektedir. II. Abdülhamid döneminde birçok eğitim kurumu açılmasına karşın, nitelik anlamında eğitimde bilimsel noktaya ulaşılamadığı ortaya çıkmaktadır. Böyle bir sonuca ulaşılmasında II. Abdülhamid'in devletin dağılmasını önleyici baskıcı ve merkeziyetçi tutumunun büyük etkisi bulunmaktadır. Nitekim bu dönemde din derslerinin sayısının arttırılması böyle bir amaca hizmet etme mantığı taşımaktadır.