Karaciğer iskemi-reperfüzyon hasarında ketaminin doz bağımlı antiinflamatuar etkisi

Klinik uygulamalar içinde karaciğerde iskemi-reperfüzyon hasarına genellikle hemorajik şok, sepsisin geç dönemi, karaciğer transplantasyonu, büyük bir travmaya yönelik cerrahi girişim ve hepatik rezeksiyon sırasında rastlanmaktadır. Ketamin NF-kB inhibisyonu ile IL-6 ve TNF- ? gibi proinflamatuar sitokinlerin üretimini baskılar. Bu deneysel çalışmanın amacı karaciğerde İ-R hasarı oluşturulmasına farklı dozlarda ketamin uygulanmasının antiinflamatuar etkilerinin araştırılmasıdır.Çalışmada ağırlığı 150-200 gr. olan 18 adet Wistar-Albino dişi rat kullanıldı. Grup 1'deki (n=6) deneklere A. Hepatika propria serbestleştirildikten sonra klemp ile askıya alınarak 30 dakika iskemi ardından 4 saat reperfüzyon işlemi yapıldı. Grup 2'deki (n=6) deneklere 30 dakika iskemi sonrası 2.5 mg/kg Ketamine İM., Grup 3'dekilere (n=6) ise aynı dönemde 10 mg/kg Ketamine İM. Uygulandı, ardından 4 saat reperfüzyon sağlandı. Tüm deneklerden iskemi öncesi, sonrası ve reperfüzyondan sonra kan örnekleri alınarak MDA, AST, ALT, TNF-? , IL-6, IL-1ß, NO düzeyleri saptandı. Elde edilen veriler ortalama ? SD olarak alındı. Tekrarlanan ölçümler varyans analizi Posthoc-Tukey HSD testi ile (anlamlı kabul edildi) grup içi tekrarlanan ölçümlerin değerlendirilmesi için Wilcoxon testi kullanıldı ( P<0.005 anlamlı kabul edildi).TNF- ? , IL-1ß, IL-6 düzeylerinin tüm gruplarda iskemi öncesi değerlerine göre, iskemi sonrası dönemde daha belirgin olmak üzere arttığı gözlendi (P<0.05). Reperfüzyon döneminde TNF- ? , IL-1ß ve IL-6 düzeylerinin Grup I ve II'ye göre daha az arttığı saptandı (p<0.0 05). MDA, NO, AST ve ALT düzeyleri tüm gruplarda iskemi öncesi döneme göre, iskemi ve reperfüzyon dönemlerinde arttığı saptandı (p<0.05) Aynı dönem içerisinde MDA, NO, AST ve ALT düzeyleri incelendiğinde ketamin verilen gruplarda kontrol grubuna göre daha az arttığı (p<0.005) saptandı.Düşük ve yüksek doz ketamin verilen ratların karaciğerinde ise ışık mikroskobunda yapılan incelemede reperfüzyon sonrası anlamlı olarak (p<0.05 ) daha az histopatolojik hasar saptandı. Karaciğer Kupffer hücreleri aktive olduklarında birçok sitokinlerin salgılanmasına neden olurlar. Çalışmamızda karaciğerde iskemi-reperfüzyon hasarı oluşturulan deneklerde iskemi sonrası ketamin uygulanmasının doza bağlı olarak antiinflamatuar etki gösterdiği kanaatine varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Ketamine, IL-1ß, IL-6 ve TNF-?, iskemi-reperfüzyon hasarı