Geological and tectonic properties of the Cyprus arc and the surroundings

ÖZET Doğu Akdeniz günümüzde Afrika ve Avrasya levhaları arasında yaygın çarpışmanın son evresi ve daha küçük Arap, Anadolu ve Ege mikro levhalarının yer değiştirmesiyle kontrol edilmektedir. Afrika ve Anadolu levhaları arasında sınır, batıda Girit ve Pliny-Strabo dalma-batma çukurları ve doğuda ise Kıbrıs Yayı ve Doğu Anadolu Fay zonu sistemi ile ortaya konmaktadır. Kıbrıs ile İsrail arasında yapılan sismik etüdlerde bölgenin kabuk yapısı ortaya konulmuştur. Fazla bir deformasyona uğramaması ve güncel sedimantasyonun fazla olmaması nedeniyle jeolojik evrimin ortaya çıkartılması ve Messiniyen'e kolayca ulaşılabileceği yapılan çalışmalarda ortaya konulmuştur. Ayrıca Eratosthenes denizdağı kuzeyde Kıbrıs'ın, güneyde Levantin baseninin ve batıda ise Akdeniz Sırtı'nın altına dalmakta olan kıtasal bir bloktur. Gravite verilerinde gözlenen en belirgin özellik Kıbrıs ve güneyindeki deniz bölgesinde gözlenen yüksek anomali değerleridir. Bu da Kıbrıs adası üzerinde gözlenen yüksek değerdeki gravite anomalilerinin ada üzerindeki Troodos Masifini oluşturan yüksek yoğunluğa sahip ofıyolitlerden kaynaklanmaktadır. Eratosthenes Denizdağı bölgesinde gözlenen yüksek anomali değeri ise okyanusal kabuğun bu bölgede yüzeye yakın olması nedeniyledir. Gravite verilerinden elde edilen diğer bir sonuç ise Herodot ve Rodos Basenleri'nin okyanusal (veya yan-okyanusal) kabuk, Anaximander ve Eratosthenes Denizdağları ile Kıbrıs'ın altındaki kabuk yapısının ise kıtasal olduğudur. Doğu Akdeniz genel hatlarıyla manyetik anomalilerden yoksundur. Fakat Eratosthenes Denizdağı ve ayrıca ofiyolitlerle ilişkili olarak Kıbrıs'tan Antalya bölgesine doğru manyetik anomaliler mevcuttur. Gelendzhik TTR 1991 seferinden alınan yüksek ayrımlı sismik yansıma verilerinden yararlanılmıştır. Doğu Akdeniz düşey hareketler sonucu birçok basenlere aynlmıştır.Kıbns'm doğusunda Anadolu levhasının güney sınırı enIll az üç, dört basmağa ayrılmıştır. En güneydeki basmağı Batı Tartus Sırtı oluşturmaktadır. Bu sırtın kuzey ve güneyinde bulunan sığ ve derin yapıların farklılığı bu sırtın Anadolu levhasının güney sınırı olduğunu göstermektedir.